II SA/Rz 116/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [....] w przedmiocie zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 116/05 Uzasadnienie Przedmiotem skargi A.W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z [....]. Nr [....] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W/w decyzją utrzymano w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z upoważnienia Wójta Gminy L. Nr [....] przyznającą świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1.11.2004r. do 31.03.2005r. w kwocie 420 zł w związku ze sprawowaną opieką nad dzieckiem – J.W.. Organ I instancji przyznał powyższe świadczenie na wniosek A.W. złożony w dn.[....] r., do wniosku dołączono wyrok Sądu Rejonowego z [...]r. sygn. [...] zmieniającego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie z [...]r. nr sprawy [...] w ten sposób, że ustalono, iż J.W. wymaga również konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W decyzji wójta wskazano, iż odstąpiono od uzasadnienia na podstawie art.107 § 4 ustawy z 14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.). Na kopii decyzji znajduje się adnotacja "Decyzję otrzymałam dnia "[....]" opatrzona podpisem "A.W.". W aktach zalega także kopia decyzji wydanej z upoważnienia starosty przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w U.D. z [....]r. Nr [....] o utracie przez A.W. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...]r. w związku z nabyciem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji z [....]r. przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego odwołała się A.W., wywodząca iż uprzednio pobierała zasiłek stały do 31.03.2004r. i wywodząca, że powinna zachować "ciągłość" świadczeń. W odwołaniu domaga się wyrównania świadczenia od miesiąca kwietnia 2004r., albowiem w jej ocenie, opóźnienie nie wynikło z jej winy, ale z powodu toczącego się postępowania sądowego. Na oryginale odwołania (k.6. akt II instancji) znajduje się data jego sporządzenia "16.11.2004r.". W konsekwencji powyższego odwołania SKO opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podstawa prawna tej decyzji zawiera powołanie się na art.17 ust.1, 2 i 3 w zw. z art.23 ust.1 i 2 ustawy z 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz.2255 ze zm., zwana dalej Uśr) oraz art.17 pkt 1 i art.138 § 1 pkt 1 k.p.a..W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zacytowano przepisy odnoszące się do zasad przyznawania świadczeń rodzinnych, eksponując iż świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się wyłącznie po zgłoszeniu wniosku przez osobę uprawnioną wraz z dołączonymi doń wymaganymi dokumentami. Za bezsporne uznano, że odwołująca się otrzymała świadczenie pielęgnacyjne z racji opieki nad swą córką – J.W. po złożeniu wniosku z [...]r., do którego dołączono kopię wyroku Sądu Rejonowego zmieniające orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie w aspekcie uznania, iż J.W. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. A.W. w ocenie organu odwoławczego spełniała warunki do przyznania jej żądanego świadczenia. Za nieuzasadnione uznano oczekiwanie strony wyrównania świadczenia za okres od kwietnia do października 2004r., SKO wykluczyło, aby w odniesieniu do odwołującej się miał zastosowanie art.58 Uśr pozwalający na nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę, która do dnia wejścia w życie Uśr pobierała zasiłek stały na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniem niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o jakich mowa w ustawie z 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz.776 ze zm.). Kolegium wskazało w tym względzie, że odwołująca się otrzymywała zasiłek stały z uwagi na opiekę nad córką do dnia 31.03.2004r., zaś Uśr weszła w życie 1.05.2004r. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.W., nie precyzując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie zgadza się z decyzją SKO eksponując, że jej zdaniem wobec błędu lekarza orzecznika w zespole do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności powinna nastąpić ciągłość w wypłacie należnego jej córce zasiłku. Brak takiego świadczenia spowodować miał pogorszenie stanu jej zdrowia, czego potwierdzeniem może być częsta absencja córki w szkole. Skarżąca wskazała, że uzasadnienie decyzji zawiera błędne wskazanie nazwiska strony, co sugerować może iż organ rozpatrywał odwołanie innej osoby (w uzasadnieniu decyzji posługiwano się nazwiskiem "W."). W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, dokonując uprzednio sprostowania swej decyzji postanowieniem z[...]. w aspekcie użycia błędnie nazwiska strony skarżącej. Kolegium podtrzymało prezentowane w decyzji stanowisko w sprawie, nie kwestionując argumentów o braku winy skarżącej w tym, że ustalenie niepełnosprawności córki nastąpiło dopiero wskutek orzeczenia sądowego. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które sąd wziął pod rozwagę z urzędu. Zdaniem sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Organowi odwoławczemu umknęła kwestia zachowania terminu do wniesienia odwołania. W myśl art.129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Rolą organu odwoławczego jest w pierwszej kolejności dokonać zbadania odwołania pod względem formalnym, co polega m.in. na zbadaniu czy wniesiono go z zachowaniem terminu. W razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, a bez jednoczesnego wniosku o jego przywrócenie, w trybie art.58 i nast. k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania na zasadzie art.134 k.p.a.. Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu oznaczałoby, iż w praktyce rozpoznawano odwołanie od decyzji ostatecznej, a to stanowiłoby rażące naruszenie art.16 § 1 k.p.a. i zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej. Organ odwoławczy zatem przed rozpoznaniem odwołania w sposób merytoryczny winien poczynić niezbędne ustalenia faktyczne, o ile nie wynikają one w sposób jednoznaczny z akt sprawy i znajdujących się w niej dowodów, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Gdy takich ustaleń nie poczyniono, a ich brak wprowadza wątpliwość co do tego, czy odwołanie zostało wniesione w terminie, wydanie decyzji merytorycznej jest przedwczesne. Zdaniem Sądu taki stan rzeczy zachodzi w przedmiotowej sprawie. W aktach sprawy zalega kopia decyzji organu I instancji, która ma być zgodna z oryginałem, na której znajduje się zapisek uczyniony pismem ręcznym "Decyzję otrzymałam dnia[....]" a poniżej podpis "A.W." (k.13 akt I instancji). Akta II instancji zawierają oryginał odwołania A.W. (k.6) nie opatrzony żadną prezentatą wpływu. W aktach tych znajduje się pismo Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z [...]r., z którego wynika, że odwołanie strona złożyła w dn.[....] r. (k.7) oraz drugie pismo z [....]r. sygnowane przez tą samą osobę, z którego ma z kolei wynikać, że A.W. złożyła odwołanie osobiście w dn.[....] r. (k.12). Wreszcie akta zawierają także kopię odwołania A.W., która potwierdzona jest za zgodność z oryginałem, a na tej kopii znajduje się prezentata wpływu z datą 17.11.2004r.. Wszystkie te elementy akt sprawy nie stały się dla organu odwoławczego refleksją dla ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości kwestii zachowania terminu do wniesienia odwołania. Jeśli przyjąć, że decyzję organ I instancji doręczył w dn.2.11.2004r., tj. w ten sam dzień, w którym złożono wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, to odwołanie złożono z uchybieniem terminu i brak było podstaw do jego merytorycznego rozpoznania. Rzecz jednak w tym, że organ odwoławczy dysponował dwoma wykluczającymi się oświadczeniami organu I instancji odnośnie terminu wpływu odwołania i oświadczeń tych nie zweryfikował. Nie uczyniło SKO także żadnych ustaleń w aspekcie znajdowania się prezentaty wpływu na kopii odwołania, mającej być potwierdzoną za zgodność z oryginałem, podczas gdy oryginał odwołania nie zawiera takiej prezentaty. Nie jest także do końca pewnym data doręczenia decyzji organu I instancji, a zwłaszcza, czy data doręczenia została wpisana przez stronę, czy też najpierw podpisała ona decyzję swym nazwiskiem a inna osoba wykonała dopisek z datą doręczenia. Sąd zwraca uwagę, że w myśl art.46 § 1 k.p.a. to adresat potwierdza odbiór decyzji swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Wszystkie te aspekty wymagają wyjaśnienia przed podjęciem jakichkolwiek rozstrzygnięć przez organ I instancji. Te okoliczności wskazują, że decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem art.7 i art.77 § 1 k.p.a. w aspekcie art.134 k.p.a. i art.129 § 2 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Z tych przyczyn orzec należało, jak na wstępie. Sąd nie orzekał o wstrzymaniu wykonania decyzji organu II instancji po myśli art.152 Ppsa, a to z tego względu, iż upłynął już okres czasu, na jaki organ I instancji przyznał żądane świadczenie. Na marginesie zauważyć należy, że uwagi organu odwoławczego o braku podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od kwietnia do października 2004r. są o tyle bezprzedmiotowe, że w tym zakresie organ I instancji nie orzekał, a organ odwoławczy nie może wszak wydać decyzji w innej sprawie niż organ I instancji. Czuwając nad tym, by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania jej niezbędnych wskazówek, wyjaśnień (art.9 k.p.a.) należało zatem pouczyć skarżącą o możliwości wystąpienia z odrębnym podaniem w sprawie przyznania stosownego świadczenia za ten okres czasu, jaki nie obejmuje decyzji I instancji. W tym zakresie strona ma prawo oczekiwać odrębnej decyzji, zwłaszcza iż z kontekstu odwołania wynika, że znajduje się w nim takie żądanie.