II SA/Rz 116/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. II SA/Rz 116/11 U Z A S A D N I E N I E A. N. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF - zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 116/11, wydanym przez referendarza sądowego odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem, gdyż skarżący świadomie nie podał wartości majątku osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Od tego postanowienia w dniu 28 grudnia 2012 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) skarżący wniósł sprzeciw domagając się zmiany w/w postanowienia. W jego ocenie sprzeciw jest zasadny i w dalszym ciągu nie złożył żadnych wyjaśnień, które pozwoliłyby ocenić jego własny majątek oraz majątek osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. art. 245 § 1, § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270; zwana dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sprzeciwie skarżący potwierdził, że faktem jest, że druk PPF nie został kompletnie wypełniony tzn. nie zostały podane dochody oraz majątek osób pozostających we wspólnym gospodarstwie. Podniósł, że majątek osób najbliższych jest ich prywatną sprawą i może mieć nawet "pole na księżycu". Nadmienił, że nie jest upoważniony do udzielania informacji w tym zakresie z uwagi na ustawę o ochronie danych osobowych. Skoro z treści urzędowego formularza PPF wynika, że wnioskujący o prawo pomocy obowiązany jest przedstawić Sądowi zarówno własny majątek jak i majątek osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, w takiej sytuacji jako słuszne należy uznać stanowisko referendarza sądowego zaprezentowane w postanowieniu objętym sprzeciwem, że świadome zaniechanie tego obowiązku będzie świadczyć o niewykazaniu istnienia materialno - prawnych przesłanek przyznania prawa pomocy. Zatem przyjęta przez skarżącego ocena, że majątek osób najbliższych jest ich prywatną sprawą, podważa wymogi przewidziane przez prawodawcę, a polegające na przedstawieniu przez wnioskującego o prawo pomocy także majątku oraz dochodów osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Możliwości płatnicze osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mają bowiem znaczenie dla oceny wniosku zwłaszcza w takich sytuacjach jak niniejsza, a więc kiedy wnioskodawca twierdzi, że nie posiada żadnego dochodu oraz majątku ruchomego i nieruchomego. Dokonana przez Sąd ponowna analiza złożonego wniosku nie uzasadnia jednak jego uwzględnienia, ani w całości ani w części, gdyż skarżący w dalszym ciągu świadomie odmawia udzielenia informacji o członkach swojej rodziny i ich majątku. Brak wskazania przez stronę skarżącą tych informacji powoduje, że Sąd nie jest w stanie ocenić możliwości poniesienia przez skarżącego pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego, a w konsekwencji Sąd jest zobligowany do odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie częściowego prawa pomocy. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, gdyż istotą instytucji zwolnienia od kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego jest stosowanie jej wobec osób pozostających w ubóstwie. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd uznał, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący świadomie nie udzielił informacji dotyczących sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych, takich informacji nie udzielił również w sprzeciwie. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia niezbędnych przesłanek. Złożony zaś wniosek nie dowodzi wbrew twierdzeniom skarżącego - podstaw do jego uwzględnienia. Zauważyć należy, że to na skarżącym spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09). Nie spełnienie przez skarżącego ciążącego na nim ustawowego obowiązku polegającego na wykazaniu przesłanki do przyznania prawa pomocy, wyłącza możliwość pozytywnego rozpoznania złożonego przez niego wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.