II SA/Rz 1163/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T.S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie W następstwie wezwania do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi na opisaną w sentencji postanowienia decyzję T.S. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z przedłożonego przez niego formularza PPF wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Comiesięcznie osiąga dochód w kwocie 3300 zł, który nie wystarcza mu na zaspokojenie wszystkich potrzeb. Dane powyższe uznano za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych strony, dlatego wezwano ją do ich uzupełnienia w zakresie średnich comiesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i mieszkania, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu oraz pojazdów mechanicznych. Wezwanie dotyczyło także nadesłania wyciągów z rachunków bankowych strony za określony czas. W odpowiedzi na powyższe wezwanie T.S. zaznaczył, że nie prowadzi księgowości, bowiem jest to duży wydatek. Nie jest w stanie podać wstecz ponoszonych przez siebie kosztów, ale w jego ocenie nie tylko one są decydujące w sprawie. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił wnioskodawcy przyznania żądanego prawa pomocy wyjaśniając, że skarżący nie podał informacji na temat okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, w tym na temat ponoszonych wydatków, mimo skierowania do niego stosownego wezwania. Zaniechanie to uniemożliwiło referendarzowi sądowemu dokonanie rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. W sprzeciwie od postanowienia referendarza podkreślił, że jest osobą pokrzywdzoną, a wobec takich osób Sąd pełni rolę służebną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku dokładne dane obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Informacje podane Sądowi stanowią podstawę faktyczną sprawy wpadkowej w zakresie prawa pomocy. Dane te powinny być dokładne, a zatem od wnioskodawcy wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, że na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 13/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 199 P.p.s.a., to strony postępowania ponoszą związane z nim koszty, a prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady. Rozstrzygnięcie o udzieleniu wnioskodawcy uprawnienia procesowego w postaci przejęcia finansowania jego udziału w sprawie przez Skarb Państwa, mogło zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego, ponieważ dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (postanowienie NSA z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 104/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc zatem powyższe pod uwagę zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Rację należy przyznać referendarzowi sądowemu, iż informacje podane przez skarżącego nie są wystarczające dla oceny jego sytuacji finansowej pod kątem wnioskowanego prawa pomocy. Skarżący nie uzasadnił wniosku o przyznanie prawa pomocy ani nie wypełnił rubryk dotyczących ponoszonych wydatków i zobowiązań, a brak odpowiedzi na wezwanie do podania dodatkowych informacji o jego stanie majątkowym jawi się jako brak woli ujawnienia rzeczywistej sytuacji majątkowej i dochodowej, warunkującej przyznanie prawa pomocy. Bezsprzecznie takie działanie można zakwalifikować jako uchylanie się od współpracy z Sądem w zakresie rozpoznania wniosku skutkujące brakiem możliwości oceny jego zasadności. To z kolei jest równoznacznie z niewykazaniem przesłanek przyznania prawa pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Nie bez znaczenia dla rozpoznania sprzeciwu pozostaje fakt, że skarżący nie uzupełnił w nim informacji, których brak legł u podstaw odmownego załatwienia wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.