II SA/Rz 1164/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych - p o s t a n a w i a - odmówić ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt j.w. WSA w Rzeszowie odrzucił skargę J. B. na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] z uwagi na brak wyczerpania administracyjnego toku instancji. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej J. B. wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF, uzupełnionym w wyniku wezwania dodatkowym oświadczeniem, wniósł o ustanowienie adwokata "do złożenia kasacji". Wg udzielonych informacji, wraz z żoną utrzymują się z emerytur w wysokości 1279 i 602 zł. (kwoty netto), z czego w skali miesiąca na zakup żywności przeznaczają ok. 507 zł., leczenie – 290 zł., utrzymanie domu (remonty, naprawy) – 110 zł., opłaty: za gaz i energię elektryczną – 86 zł., wodę i kanalizację – 24 zł., podatek i wywóz śmieci – 32 zł., opał – 400 zł., przeglądy techniczne domu (instalacja elektryczna, gazowa, spalinowa i wentylacyjna, ogólny przegląd budynku) - 70 zł., telefon – 33 zł. oraz opłaty bankowe – 30 zł. Stan rachunku bankowego skarżącego na dzień 30 września 2014 r. wynosił 0 zł. Posiadany przez niego i żonę majątek obejmuje dom o pow. 61 m² wraz z budynkiem gospodarczym o pow. 20 m² i nieruchomością rolną o pow. 0,19 ha. Nie dysponują pojazdami mechanicznymi, nie korzystają ze wsparcia pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, co w przypadku osoby fizycznej warunkowane jest wykazaniem przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, ciężar tej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, która ma wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Przeprowadzona w tym kontekście analiza wniosku nie wykazała dostatecznego wykazania przez skarżącego powyższej przesłanki. Za uzasadnionych nie uznano również zawartych w dodatkowym oświadczeniu twierdzeń skarżącego, że obciążenie go kosztami postępowania (ustanowienia pełnomocnika z wyboru) będzie skutkowało trudnościami w zakupie leków i żywności. Przede wszystkim, takiego zagrożenia nie da się wywieść z porównania dochodów i wydatków skarżącego oraz jego żony. Suma pobieranych przez nich świadczeń emerytalnych stanowi kwotę 1881 zł. miesięcznie, przewyższając tym samym o 380 zł. wszystkie wyszczególnione we wniosku wydatki (razem 1501 zł.). Wyraźnego podkreślenia w związku z tym wymaga, że punktu odniesienia do ewentualnego przyznania prawa pomocy – finansowanego ze środków publicznych (Skarbu Państwa) - nie stanowią wszystkie normalne ponoszone wydatki, lecz tylko te mające na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i to jedynie w ich niezbędnym zakresie (zakup żywności, środków czystości, leczenie, podstawowe opłaty związane utrzymaniem domu lub mieszkania). W przypadku skarżącego pierwszeństwa przed kosztami postępowania nie sposób przyznać m.in. wydatkom na remonty domu, a brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że ich pilne nieprzeprowadzenie uniemożliwi mu korzystanie z nieruchomości. Dotyczy to, przynajmniej częściowo, także wydatków na jego przeglądy techniczne. Wskazane potencjalne możliwości pozyskania przez skarżącego środków finansowych stwarzają mu realne możliwości ustanowienia pełnomocnika we własnym zakresie (wydatki z tym związane mają charakter jednorazowy). Przekonuje o tym dodatkowo fakt, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w innej toczącej się uprzednio przed WSA w Rzeszowie sprawie z jego skargi (II SAB/Rz 45/14) powołał się on na argument spłaty pożyczki w kwocie 300 zł. na remont dachu, której to okoliczności obecnie już nie wykazał (w sprawie tej postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. zwalniając skarżącego od kosztów sądowych, odmówiono mu ustanowienia radcy prawnego, zaś postanowieniem z dnia 10 października 2014 r. odmówiono mu zmiany postanowienia z dnia 6 sierpnia 2014 r. w zakresie obejmującym odmowę ustanowienia pełnomocnika). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że skarżący w odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie nie przedstawił też wyciągów z rachunku bankowego żony (nie oświadczył przy tym, by takowego nie posiadała), co także nie może być interpretowane na jego korzyść. Niezależnie od tego, w zaistniałej sytuacji procesowej skarżącego, należy mieć wzgląd na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2013 r. I FZ 70/13, zgodnie z którym Sąd decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy musi przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania (w tym aspekcie pod uwagę brane są w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych). Rozważany pod tym względem zamiar wniesienia skargi kasacyjnej (tak w sytuacji ustanowienia przez Sąd zastępcy prawnego w ramach prawa pomocy, jak i przez skarżącego z wyboru) jawi się jako zupełnie pozbawiony podstaw, skoro nie budzi wątpliwości, że wnioskodawca przed wniesieniem skargi do Sądu nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia względem decyzji PINB [...] z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...], tj. nie wniósł od niej odwołania do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a tylko rozstrzygnięcie tego organu mogłoby być skutecznie zaskarżone i podlegać merytorycznemu rozpoznaniu przez WSA w Rzeszowie. Z podanych przyczyn, wobec braku podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.