II SA/Rz 1165/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Reprezentujący A. K. pełnomocnik (adwokat) we wniesionej w jej imieniu skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] zawarł wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, motywując go jej trudną sytuacją materialną i brakiem możliwości ich poniesienia bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wniosek ten A. K. podtrzymała w złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF mającym zastosowanie do osób fizycznych ubiegających się o przyznanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym prawa pomocy. Wg jego treści: - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z 36-letnim synem oraz mężem M. K., który wniósł w sprawie odrębną skargę (jednocześnie wskazała na zapadły wyrok orzekający rozwód między nimi), - zamieszkuje w związanym z przedmiotem skargi domu o pow. 110 m², - jej dochody wynoszą 1116 zł. netto, M. K. pobiera emeryturę w wysokości 1536 zł., dochodów prowadzącego działalność gospodarczą syna nie zna, - ponoszone przez nią na utrzymanie wydatki obejmują: zakup żywności - ok. 500 zł., środków czystości – ok. 100 zł. i lekarstw – ok. 100 – 150 zł. oraz opłaty za media – ok. 250 – 300 zł.; razem ok. 1000 zł. miesięcznie. Ponieważ powyższe informacje w kontekście akt sprawy oraz odrębnego wniosku o prawo pomocy złożonego przez M. K. nasuwały wątpliwości, czy wnioskodawczyni faktycznie prowadzi wraz z nim gospodarstwo domowe, jak przedstawia się jej aktualna sytuacja finansowa oraz dochody i majątek gospodarującego wspólnie syna, została ona wezwana za pośrednictwem pełnomocnika do: a) wyjaśnienia kwestii prowadzenia wspólnego z innymi osobami gospodarstwa domowego (w szczególności z mężem, który w złożonym przez siebie w niniejszej sprawie oddzielnym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał na samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego), b) wykazania majątku posiadanego przez syna M. K., uzyskiwanych przez niego dochodów i ponoszonych wydatków oraz posiadanych pojazdów mechanicznych, c) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, d) wskazania źródeł pokrycia dotychczasowych wydatków związanych z ustanowieniem adwokata, e) wyjaśnienia, co składa się na kwotę ok. 250 – 300 zł. wskazaną we wniosku PPF jako opłaty za tzw. media oraz wyjaśnienie, czy jest jedyną osobą z zamieszkujących w domu, która te opłaty ponosi (z informacji udzielonych przez M. K. wynika, że nie partycypuje on w tych opłatach), f) przedłożenia wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres od 1 listopada 2012 r. do dnia wykonania wezwania. Doręczone pełnomocnikowi skarżącej 21 stycznia 2013 r. wezwanie wraz z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF pozostało jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 28 stycznia 2013 r.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wnioskowane przez skarżącą zwolnienie od kosztów sądowych, zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, wykazanie warunkującej przyznanie prawa pomocy przesłanki obciąża osobę wnioskującą (zgodnie m.in. z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r. I FZ 171/09, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy). Dokonana w tym kontekście ocena wniosku A. K. nie potwierdziła jego zasadności tak w całości, jak i w części. Nawet przy uznaniu na podstawie analizy akt sprawy, że do grona osób wspólnie z nią gospodarujących nie należy M. K. (b. mąż), to taki status przysługuje jej synowi. Ponieważ dla potrzeb prawa pomocy uwzględnia się dochody, wydatki i sytuację majątkową wszystkich osób prowadzących z osobą wnioskującą wspólne gospodarstwo domowe, nakładało to na skarżącą obowiązek ujawnienia tych informacji względem zamieszkującego wspólnie syna. Ma to związek nie tylko z wysokością uzyskiwanych przez nich dochodów, ale także z wielkością środków przeznaczanych przez każdą z tych osób na utrzymanie domu, co niewątpliwie w istotny sposób rzutuje na całościową ocenę ich sytuacji finansowej i możliwości płatniczych A. K. Informacje zawarte w formularzu PPF wskazujące na względną równowagę między jej dochodami a wydatkami nie pozwalały także ustalić, z jakich środków zostało przez nią pokryte dotychczasowe wynagrodzenie adwokata (ustanowionego już na etapie postępowania administracyjnego) oraz skonfrontować tych danych z przepływem środków i stanem jej rachunku bankowego. Na tej podstawie należy uznać brak wykazania przez skarżącą zagrożenia uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania związanego z realizacją ciążącego na niej z mocy ustawy (art. 199 P.p.s.a.) obowiązku poniesienia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Wyłącznie w oparciu o już udzielone dane nie można jednoznacznie stwierdzić, że spowodowałoby to zachwianie jej sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wątpliwości z tym związane, z uwagi na wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. To, czy zastosuje się ona do wezwania podlega jej swobodnemu uznaniu, niemniej jednak decydując się na odmowę udzielenia żądanych informacji, musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku. Potwierdza to m.in. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12, stosownie do którego brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do powyższego, w związku z brakiem podstaw do pozytywnego dla skarżącej rozpoznania złożonego przez nią wniosku, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.