II SA/Rz 1168/12

z dnia 8 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2013 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H.K. i Z.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H.K. i Z.K. na postanowienie [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [..] z dnia [..] października 2012 r. Nr [..] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego - p o s t a n a w i a - odmówić H.K. i Z.K. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł skarżący H.K. i Z.K. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 21 lutego 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu od orzeczenia tego skarżący wnieśli sprzeciw. Ze złożonych oświadczeń wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z pozostającą na ich utrzymaniu 23-letnią studiującą córką. Mieszkają w domu o pow. 90 m², posiadają nieruchomość rolną o pow. 1,46 ha, która w części jest wykorzystywana pod uprawy na własne potrzeby, które nie przynoszą dochodu. Posiadają także ciągnik rolniczy z 1979 r. wykorzystywany w gospodarstwie, na który wydali w lutym br. 275 zł na zakup paliwa. Utrzymują się z emerytur w wysokości 1491 i 1726 zł netto. Nie posiadają żadnych oszczędności, ponieważ od 1991 r. kształcili sześcioro swoich dzieci. Ze względu na wiek i stan zdrowia nie mogą podjąć zatrudnienia. Średnie miesięczne wydatki na zakup żywności wynoszą 600 zł, na leki i środki opatrunkowe 150 zł. Z kolei na utrzymanie domu przeznaczają średnio: na gaz 100 zł, wodę 50 zł, energię elektryczną 85 zł, ścieki 150 zł. Budżet domowy obciążają także wydatki doraźne na obowiązkowe ubezpieczenie rolnicze w kwocie 368 zł. Ponieśli także wydatki związane z remontem instalacji wodno-grzewczej wynoszące około 2600 zł, zakupem pieca c.o. za 2500 zł, który spłacają. Na opiekę stomatologiczną wydatkowali około 1400 zł w okresie IX – XII 2012 r., zakup materiału siewnego – 234 zł (IV 2012 r.). Na utrzymanie studiującej zamiejscowo córki przeznaczają około 1600 zł, w tym 650 na wynajem pokoju, 180 zł na wyżywienie, leki, ubrania, pomoce naukowe, odzież na zajęcia praktyczne. W I semestrze 2012/2013 zakupili również podręczniki za 611 zł. Podnieśli także, że w innych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem koszty sądowe ponosili z pożyczonych pieniędzy, które obecnie muszą zwracać. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej zwana "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może odbyć się bez analizy kosztów postępowania, jakie mogą wiązać się z danym postępowaniem sądowoadministracyjnym. Z uwagi na zakres zgłoszonego żądania koszty te ograniczyć należy do kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków. W rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem skargi jest postanowienie, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., do opłat sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej 100 zł, a do opłat kancelaryjnych w szczególności opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku na żądanie strony w przypadku wyroku oddalającego skargę – także 100 zł. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając sytuację majątkową wnioskodawców Sąd uznał, że nie ziściły się przesłanki do uwzględniania wniosku. Suma ewentualnych kosztów postępowania, w szczególności wpis od skargi podlegający uiszczeniu w pierwszej fazie postępowania przed sądem, wynosi 100 zł, a kolejne wydatki mogą się ewentualnie pojawić dopiero w przyszłości. Brak zatem podstawy do uznania, że poniesienie wydatku 100 zł może negatywnie oddziaływać na możliwość koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wnioskodawcy posiadają stałe źródła dochodów w łącznej wysokości 3217 zł netto. Ponoszą typowe wydatki na codzienne, niezbędne utrzymanie (żywność, media, środki czystości). Mają także na utrzymaniu dorosłą studiującą córkę. Natomiast bez znaczenia dla rozpoznania wniosku ma okoliczność, że od 1991 r. ponosili wydatki na edukację innych swoich dzieci. Jest to okres zbyt odległy, aby miał znaczenie dla obecnego ich stanu majątkowego. Nie wykazali bowiem, aby spłacali obecnie długi z tamtego okresu związane z edukacją czy wychowaniem dzieci. Aktualnie prowadzą gospodarstwo domowe we dwoje, a córka w zasadzie przebywa poza domem (studiuje zamiejscowo). Po pokryciu wymienionych wydatków wnioskodawcy dysponują jeszcze wolnymi środkami pieniężnymi, z których mogą bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego uiścić należne koszty sądowe. Ze środków takich częściowo pokryli koszty remontu instalacji w domu, jak też wydatki na leczenie stomatologiczne i pomoce naukowe dla studiującej córki oraz prowadzone gospodarstwo rolne. Posiadają zatem realną zdolność płatniczą ponad wydatki niezbędne i konieczne do podstawowego utrzymania. Oceny tej nie zmienia podnoszony, choć nie wykazany fakt spłaty pożyczanych stale pieniędzy, w tym na naukę córki czy koszty sądowe w innych postępowaniach. W istocie oznacza to możliwość wywiązania się z zaciąganych zobowiązań po pokryciu wydatków koniecznych. Podkreślić należy, że prawo pomocy służy osobom o zerowych lub nikłych dochodach, albo które z uwagi na rodzaj wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne siebie i rodziny, nie są w stanie realnie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez uszczerbku dla takiego utrzymania. Inicjując postępowanie administracyjne, które toczy się już od dłuższego czasu, a także sądowe, skarżący powinni liczyć się z koniecznością poniesienia pewnych wydatków z nimi związanych. W tym celu powinni poczynić odpowiednie, choćby minimalne starania o zabezpieczenie środków na ten cel. Zobowiązania publicznoprawne nie mogą być traktowane jako mniej istotne od prywatnoprawnych, za wyjątkiem przeznaczanych na utrzymanie konieczne. W żadnym wypadku instytucja prawa pomocy nie służy ochronie prywatnego majątku, lecz ma na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Wobec powyższego Sąd odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie uznając, że poniesienie opisanych wyżej kosztów sądowych w ich sytuacji majątkowej i rodzinnej nie stanowi zagrożenia dla utrzymania koniecznego i zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto, stosownie do art. 200 P.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi przysługiwał im będzie od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania. Orzeczenie wydano na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.