II SA/Rz 117/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędzia WSA Robert Sawuła Protokolant: ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. Z. – "A." na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Rz 117/04 U z a s a d n i e n i e Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...].01.2004 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 92 i 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm./ po rozpatrzeniu skargi K. Z. z dnia 6.11.2003 r. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...].10.2003 r. Nr [...], postanowił: 1/ uwzględnić skargę w całości, 2/ uchylić zaskarżoną decyzję w całości, 3/ uchylić decyzję Komendanta Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w B. z dnia 25.08.2003 r. Nr [...] w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 4.000 zł w całości, 4/ nałożyć na przedsiębiorcę – K. Z. – "A." K. Z. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Uwzględniając w całości skargę z dnia 6.11.2003 r. organ orzekający podzielił pogląd skarżącej i jej argumentację zawartą w skardze. W dniu wydania decyzji przez organ II instancji, tj. [...].10.2003 r. należało stosować przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 149, poz. 1452/, która weszła w życie 28.09.2003 r. Dlatego na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę uwzględniono w całości, orzekając jednocześnie o istocie sprawy na podstawie obowiązujących przepisów. Nadto organ orzekający podniósł, że brak w pojeździe przedsiębiorcy dowodu uiszczenia należnej opłaty za przejazd po drogach krajowych jest ewidentny. Kierowca przedstawił do kontroli siedmiodniową przerobioną kartę opłaty Nr [...]. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm./ karta nie wypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Ustalenia zawarte w protokole kontroli nr [...] z dnia 25.08.2003 r. nie były kwestionowane przez skarżącą, zatem zachodzą przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 ustawy o transporcie drogowym /zał. poz. 1.4.1./ w wysokości 3.000 zł. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną decyzję z dnia [...].01.2004 r. Nr [...], pod zarzutem naruszenia art. 2 Konstytucji RP "przez zastosowanie do oceny czynu przepisów nieobowiązujących w dacie jego popełnienia" K. Z. "A.", wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skargę uzasadniono następująco: W dacie zdarzenia katalog przewinień określał art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym /Dz.U. Nr 125, poz. 1371/, wskazując w pkt 6 naruszenia polegające na wykonywaniu transportu drogowego po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty. Ustawa nie określa wysokości kary za to przewinienie i w tym zakresie odsyła do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2002 r. /Dz.U. Nr 115, poz. 999/, które jednak nie określiło wysokości kary za to przewinienie, a ponadto zostało wydane z naruszeniem art. 217 Konstytucji RP. W dacie więc czynu obowiązywał stan prawny według którego nie można było wymierzać kary za wykonywanie transportu drogowego po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty. Wymierzenie kary za ten czyn na podstawie przepisów, które nie obowiązują w dacie czynu stanowi naruszenie zasady nie działania prawa wstecz oraz podważa zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej /§ 1/, a która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/. Oceniając zaskarżoną decyzję z dnia [...].01.2004 r. Nr [...] w powyższym zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że nie może się ona ostać, choć nie bezpośrednio z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu skargi. Otóż zgodnie z przepisem art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – powołanym w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji – organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Wymieniony wyżej przepis ustanawiający szczególną pozainstancyjną możliwość rozstrzygania o bycie zaskarżonej decyzji – bądź też i o decyzji ją poprzedzającej – nie przesądza jednak o tym, w jakim trybie ma nastąpić uwzględnienie skargi przez organ. Jak podkreślono na wstępie, kontrola ostatecznych decyzji administracyjnych dokonywana jest przez Sąd wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem, a więc organ w ramach wszczętego postępowania sądowego, nie może oceniać zaskarżonej decyzji w oparciu o inne kryteria od Sądu. W konsekwencji bowiem wydana w trybie art. 54 § 3 cyt. ustawy decyzja w istocie zastępuje orzeczenie Sądu. Przepis ten, jak już wspomniano, nie określa prawnych form uwzględnienia skargi, stawia jedynie wymóg w postaci "uwzględnienia skargi w całości". W orzecznictwie sądowym na gruncie przepisu art. 38 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ - przepis ten i art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi różni zakreślenie terminu uwzględnienia skargi przez organ, którego działanie zostało zaskarżone - przyjmowano, iż nie ma przeszkód aby organ – stwierdzając naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji – w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA /skoro nie precyzuje on jakie uprawnienia do orzekania posiada organ względem własnej zaskarżonej decyzji/ nie tylko mógł uchylać zaskarżoną decyzję, ale również stwierdzać jej nieważność czy też niezgodność z prawem /por. wyrok NSA z dnia 27.01.1999 r. I SA/Gd 1042/96 i z dnia 16.10.1997 r. I SA/Po 177/97, uchwała NSA z dnia 5.07.1999 r. FPS 20/98, ONSA 1999/4/120/. Rodzaj zaś rozstrzygnięcia zależeć będzie w konkretnej sprawie od przedmiotu zaskarżenia i sformułowanego w skardze żądania strony /por. wyrok NSA z dnia 17.04.2000 r. I SA/Ka 2271/99/. Nadto w wyroku z dnia 28.01.1999 r. SA/Sz 1444/98 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pod pojęciem "uwzględnienie skargi w całości" /art. 38 ust. 2 ustawy o NSA/ należy rozumieć treść żądania skarżącego. Sąd w obecnym składzie, podzielając powyższe poglądy, zarazem uznaje, iż zachowały one aktualność /dopuszczalne są/ również w obowiązującym dziś stanie prawnym. W świetle tego, co wyżej przedstawiono, pogląd Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, iż "uwzględnił skargę w całości" na własną decyzję z dnia [...].10.2003 r. Nr [...] nie może zostać przez Sąd zaakceptowany. Zarzut skargi K. Z. z dnia 6.11.2003 r. wskazywał bowiem na rażące naruszenie prawa mający wpływ na rozstrzygnięcie decyzji z dnia [...].10.2003 r. Nr [...] – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...].01.2004 r. organ "podzielił pogląd strony i w całości uwzględnił argumentację przedstawioną w skardze z dnia 6.11.2003 r." – dotyczącej nałożenia kary pieniężnej. W konkretnym przypadku naruszenie prawa polegało w istocie na zastosowaniu przez organ administracji orzekający w sprawie nieobowiązującego przepisu prawa. Nadto skarżąca K. Z. w skardze z dnia 6.11.2003 r. wyraźnie wnosiła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z dnia [...].10.2003 r. Dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ należało zaskarżoną decyzję uchylić. Brak w wyroku rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowego znajduje uzasadnienie w art. 210 § 1 powyższej ustawy. Na marginesie wypada zasygnalizować, że Sąd stwierdził nieważność decyzji z dnia [...].10.2003 r. Nr [...] /sygn. akt SA/Rz 1694/03/.