II SA/Rz 118/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o zmianę postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 2 marca 2009r., sygn. akt II SA/Rz 118/09 zwalniającego J. R. od kosztów sądowych oraz odmawiającego ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008r. znak [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego - postanawia – odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 2 marca 2009r., sygn. akt II SA/Rz 118/09. Postanowieniem z dnia 2 marca 2009r. - wydanym w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008r. znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia dla niego adwokata. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia było ustalenie, iż J. R. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze swoją matką H. R. Na uzyskiwane przez wyżej wymienionych miesięcznie dochody składają się zyski z prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego (produkcja roślinna) w wysokości około 200 zł oraz emerytura H. R. w kwocie 523 zł, z których pokrywane są wydatki związane z zakupem żywności, środków higieny osobistej, odzieży, lekarstw, opłaceniem składki emerytalnej, podatku rolnego, składki z tytułu ubezpieczenia budynków oraz te dotyczące utrzymania domu (energia elektryczna, gaz, woda). Majątek skarżącego to budynek mieszkalny o powierzchni 70 m.kw. oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3,22 ha wraz z zabudowaniami gospodarczymi. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Dnia 10 lipca 2009r. J. R. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek ten został uznany przez referendarza sądowego w tut. Sądzie jako dotyczący zmiany wskazanego wyżej postanowienia referendarza z dnia 2 marca 2009r. i załatwiony negatywnie (odmowa zmiany poprzedniego rozstrzygnięcia) postanowieniem z dnia 29 lipca 2009r. W uzasadnieniu stanowiska referendarz sądowy wskazał na przedstawiony w ponownym wniosku o prawo pomocy stan faktyczny pokrywający się z tym przedstawionym w pierwotnym wniosku. Zmiany dotyczyły wysokości emerytury matki skarżącego, która wzrosła do 564 zł oraz wielkości posiadanego przez skarżącego gospodarstwa rolnego, które zmniejszyło się do 2,88 ha. Dodatkowo skarżący podniósł (w odpowiedzi na wezwanie referendarza), iż złożył wniosek o przyznanie dopłaty dotyczącej produkcji rolnej, jednakże nie uzyskał jakiejkolwiek odpowiedzi. W sprzeciwie złożonym od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 lipca 2009r. J. R. podniósł, że jego warunki materialno-bytowe, jak też sytuacja zdrowotna uległy pogorszeniu. Wskazał również, iż posiadany przez niego grunt rolny został zmniejszony o 0, 34 ha, co spowodowało pomniejszenie uzyskiwanych dochodów związanych z produkcją prowadzoną na tej nieruchomości. Podkreślił także, iż spodziewana dopłata rolna stanowić będzie częściowe pokrycie kosztów owej produkcji, nie stanowiąc tym samym dodatkowego źródła dochodu. Wskazał na zwiększenie kosztów utrzymania związane ze wzrostem cen artykułów spożywczych, przemysłowych i węgla. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy postanowienia przeciwko któremu został on złożony. Skutkuje to jednocześnie koniecznością rozpoznania przez sąd sprawy stanowiącej przedmiot owego środka zaskarżenia. Należy także zwrócić uwagę na art. 259 § 3 P.p.s.a., wedle którego w sytuacji niewniesienia sprzeciwu albo jego prawomocnego odrzucenia postanowienie referendarza sądowego dotyczące prawa pomocy ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Powyższe pozwala na zastosowanie art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, iż poprzedni wniosek J. R. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego w tut. Sądzie z dnia 2 marca 2009r. Kolejny zaś wniosek skarżącego zawierający tożsame żądanie w zakresie prawa pomocy złożony został przez J. R. dnia 10 lipca 2009r. W związku z powyższym uzasadnionym jest stwierdzenie, iż ten ostatni wniosek dotyczy w istocie żądania zmiany uprzednio zapadłego w sprawie postanowienia referendarza sądowego rozstrzygającego w przedmiocie prawa pomocy (z dnia 2 marca 2009r.). Rozpatrując go zatem w trybie powołanego wyżej art. 165 P.p.s.a. stwierdzono, iż określona w nim przesłanka "zmiany okoliczności sprawy" nie została w niniejszej sprawie spełniona. Pod wspomnianym pojęciem należy bowiem rozumieć zmiany istotne tj. takie, które uzasadniają wydanie postanowienia odmiennej treści niż uprzednio wydane. Dokonując analizy uzasadnienia ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie można wywieść, iż jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu w stosunku do tej, która stanowiła podstawę poprzedniej oceny referendarza sądowego, która legła u podstaw wydania postanowienia z dnia 2 marca 2009r. Jak bowiem wynika z danych przedstawionych we wniosku, J. R. nadal prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Uzyskiwane przez nich miesięczne dochody to kwota 180 zł z tytułu produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym (poprzednio 200 zł) oraz emerytura matki w wysokości 564 zł (poprzednio 523 zł). Skarżący obecnie również jest właścicielem gospodarstwa rolnego, tyle, iż jego powierzchnia wynosi 2,88 ha (poprzednio 3,22 ha). J. R. nadal także podaje, iż zarówno on, jak i matka są osobami schorowanymi, co wiąże się z koniecznością zażywania lekarstw. Odnosząc się do różnic, jakie wystąpiły w odniesieniu do sytuacji wnioskodawcy przedstawionej w uprzednim wniosku (co do wysokości zysków z gospodarstwa i jego powierzchni) należy stwierdzić, iż są one w rzeczywistości niewielkie. Nadto należy mieć także na uwadze, iż J. R. uzyska dopłatę do produkcji rolnej, której poprzednio nie pobierał, co niewątpliwie wpływać będzie na jego sytuację finansową. Dlatego też, wobec nie wykazania przez stronę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy w całkowitym zakresie, wskutek braku zmiany okoliczności sprawy, działając na podstawie art. 165 w zw. z art. 260 i art. 259 § 3 P.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.