II SA/Rz 1185/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Przedmiotem skargi J. P. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej SKO, lub Kolegium) z [...] lipca 2014 r. nr [...], wydane w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Starosta [...] decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...], zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi H., gmina [...] o ogólnym obszarze 2157,6371 ha, poszerzony o część gruntów: wsi B., gmina [...] o powierzchni 1,6495 ha, wsi F., gmina [...] o powierzchni 0,26 ha i wsi P., gmina [...] o powierzchni 0,41 ha zgodnie z projektem scalenia sporządzonym i wykazanym na mapie obszaru scalenia oraz rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia przez upoważnionych geodetów H. S. i L. P. Niniejsza decyzja została podana do publicznej wiadomości przez jej odczytanie na zebraniu ogólnym uczestników scalenia w dniu 19 kwietnia 2013 r., a następnie przez jej wywieszenie na okres 14 dni w lokalu Urzędu Gminy [...] oraz Urzędu Gminy [...] i na tablicach ogłoszeń we wsiach H. i B. oraz F. i P. J. P. wystąpił do SKO z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że uchybił terminowi z uwagi na błędną informację w zakresie sposobu i terminu wniesienia odwołania. Jednocześnie złożył odwołanie od ww. decyzji SKO po rozpatrzeniu tego wniosku postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że w wyniku wniesionych odwołań SKO postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołań od ww. decyzji Starosty z [...] marca 2013 r. Postanowienie zostało wydane m.in. w stosunku do J. P. Kolegium uznało, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zwróciło uwagę, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2014 r. poz. 700), która w art. 28 ust. 1 stanowi, że decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów podaje się do wiadomości przez jej odczytanie na zebraniu uczestników scalenia, a ponadto przez jej wywieszenie na okres 14 dni w lokalach urzędów gmin, na których terenie są położone scalane grunty, oraz na tablicach ogłoszeń we wsiach wchodzących w obszar scalenia. Według art. 28 ust. 2 ww. ustawy z chwilą upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów uważa się za doręczoną wszystkim uczestnikom scalenia. Decyzja scaleniowa w niniejszej sprawie została podana do wiadomości uczestnikom postępowania przez jej odczytanie i wywieszenie na tablicach ogłoszeń. Publiczne ogłoszenie o wydaniu decyzji dokonywane były w różnych miejscach, za pomocą różnych środków przekazu i w odmiennych terminach. Doręczenie decyzji nastąpiło dla wszystkich stron 7 maja 2013 r., tj. ostatni dzień publicznego ogłoszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego [...] oraz tablicy ogłoszeń wsi F. i P. W związku z tym termin do wniesienia odwołania został otwarty w dniu 8 maja 2013 r. W ocenie Kolegium przywołane przez stronę okoliczności o braku nieudzielenia właściwej informacji przez osoby prowadzące zebranie mimo odczytania decyzji nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Ponadto uwzględnienie wniosku nie byłoby możliwe, ponieważ SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. zakończyło postępowanie odwoławcze. J. P. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) skargę na postanowienie SKO z [...] lipca 2014 r., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 58 § 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy wskazał on istotne i zasadne przyczyny uchybienia terminu bez swojej winy, 2) art. 9 k.p.a. przez niepoinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, 3) art. 112 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez SKO wadliwości pouczenia zawartego w decyzji Starosty. W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Kolegium, że nie wykazał on braku winy w dochowaniu terminu. Podniósł, że w uzasadnieniu organ odwoławczy pomija w zupełności podniesione przez niego argumenty, ogólnikowo jedynie stwierdzając, że wnioskodawca nie wskazał szczególnych przesłanek, które wykluczyłyby zawinienie w uchybieniu terminu. W ten sposób zaskarżone postanowienie odbiega od meritum sporu, w pozostałej części skupiając się na określeniu prawidłowego terminu na wniesienie odwołania. Podkreślił, że uprawdopodobnił oraz udowodnił brak winy w uchybieniu terminu. SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z 26 września 2014 r. referendarz sądowy WSA przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przypadku postanowienia, Sąd może je uchylić lub stwierdzić jego nieważność wyłącznie w przypadkach określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. – tj. gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy wystąpią przyczyny nieważności wskazane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w granicach wyznaczonych wyżej wskazanymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z 22 stycznia 2014 r. skarżący J. P. wskazał, że w dniu 19 kwietnia 2013 r. brał udział w zebraniu uczestników scalenia, na którym odczytano decyzję Starosty z dnia [...] marca 2013 r. i poinformowano, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia odczytania decyzji, oraz wywieszenia w Urzędzie Gminy, a więc przypada na dzień 19 kwietnia 2013 r. Wnioskodawca podkreślił, że informacje odnośnie terminu były błędne, wynika z nich, że termin do złożenia odwołania przypada na 14 dzień od odczytania decyzji, a odczytanie rozstrzygnięcia zatwierdzającego scalenie wsi H. jest równoznaczne z jej doręczeniem każdemu uczestnikowi. W związku z tym J. P. podał, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania na skutek błędnej informacji organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 743/13, LEX nr 1466186 wyraził pogląd, że wszelkie wątpliwości dotyczące uprawdopodobnienia braku winy przez stronę w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, która weszła do obrotu prawnego w sposób określony w art. 49 k.p.a., należy rozstrzygać na korzyść strony (patrz również wyrok WSA w Warszawie z 3.12.2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 25/12 LEX nr 1250120). Sąd w składzie orzekającym podziela zaprezentowany pogląd. Nie budzi wątpliwości Sądu błędne pouczenie o trybie wnoszenia odwołań zawarte w decyzji organu I instancji. Skoro z mocy art. 112 k.p.a. strona nie może ponosić konsekwencji błędnego pouczenia o sposobie i terminie wnoszenia odwołania, to już ta okoliczność w postępowaniu o przywrócenie terminu potwierdza niezawinione działanie skarżącego, co stanowi jedną z przesłanek do przywrócenia terminu. Postanowienie SKO z [...] grudnia 2013 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołań było również doręczane stronom w trybie art. 49 k.p.a., to należy uznać, że wniosek skarżącego o przywróceniu terminu z dnia 22 stycznia 2014 r. został wniesiony z zachowaniem 7 dniowego terminu. Okoliczność tę potwierdzają daty podania do publicznej wiadomości decyzji i postanowień SKO. Za zasadne Sąd uznał te zarzuty skargi, które odnoszą się do naruszenia przepisów postępowania w tym art. 7, art. 77, art. 80 i art. 58 k.p.a., że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Nie do zaakceptowania jest stanowisko SKO sprawdzające się do tezy, że przeszkodą w przywróceniu terminu do wniesienia odwołania jest wydanie decyzji merytorycznej przez SKO w dniu [...] grudnia 2013 r. nr [...]. Decyzja została również zaskarżona do tut. Sądu, a sprawa prowadzona jest pod sygn. akt II SA/Rz 473/14. W ocenie Sądu wydanie merytorycznej decyzji przez organ w wyniku rozpoznania odwołań wniesionych z dochowaniem terminu nie może zamykać możliwości rozpoznania odwołania stronie, której przywrócono termin do wniesienia odwołania, wobec spełnienia przesłanek z art. 58 k.p.a. Powinnością organu II instancji byłoby rozważenie zastosowania trybu nadzwyczajnego wobec decyzji merytorycznej, aby doprowadzić do rozpoznania wszystkich odwołań wniesionych w terminie oraz tych w stosunku, do których orzeczono o przywróceniu terminu gdyż, takie odwołanie musi być traktowane na równi z terminowo wniesionymi odwołaniami (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 29.10.2014 r. sygn. akt II SA/Rz 506/14 dostępny na stronie internetowej orzeczeniansa.gov.pl). Wyrokiem z 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 472/14, na skutek skarg 38 uczestników scalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił pkt 1 postanowienia SKO z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], którym stwierdzono niedopuszczalność odwołań od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów Wsi H. o ogólnym obszarze 2157,6371 ha poszerzonym o część gruntów wsi B. gmina [...] o pow. 1.6495 ha, wsi F., gmina [...] o pow. 0,26 i wsi P., gmina [...] o pow. 0,41 ha zgodnie z projektem scalenia sporządzonym i wykazanym na mapie obszaru scalenia oraz rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia. Skargę do WSA w Rzeszowie na postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania złożył między innymi J. P. W uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 472/14 Sąd uznał, że na skutek błędnego pouczenia w decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] marca 2013 r. o trybie i terminie do wniesienia odwołania z uwagi na niewłaściwie użyte w zakresie "ogłoszenia decyzji" oraz "doręczenia decyzji poprzez publiczne ogłoszenie" w trybie art. 49 k.p.a. Sąd doszedł do przekonania, że zgodnie z art. 112 k.p.a. strony nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji wadliwego pouczenia o wnoszeniu odwołania od decyzji i stwierdził, że odwołanie J. P. od decyzji organu I instancji zostało złożone w terminie. Skoro Sąd uwzględnił skargę J. P. na postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania o skutkach dalej idących niż sprawa o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania to konsekwencją powyższego było uwzględnienie skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie mniej jednak nie można wykluczyć, że w przypadku ewentualnego uprawomocnienia się wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 472/14 postępowanie w kontrolowanej sprawie stanie się bezprzedmiotowe, co powinno zakończyć się postanowieniem o umorzeniu postępowania o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, że Kolegium odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania naruszyło przepis art. 58 k.p.a., bowiem kierowało się przesłankami, które nie wynikają z tego przepisu oraz błędnie oceniło zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czym naruszono art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wymienione naruszenia stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. stanowią naruszenie przepisów postępowania i mają istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium rozważy możliwość zawieszenia postępowania w tej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 472/14. Gdyby doszło do ponownego rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Kolegium będzie związane oceną prawną Sądu wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.