II SA/Rz 1185/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego legalności istnienia parkingu - postanawia - odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1185/17. Wyrokiem z dnia 12 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę E. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego legalności istnienia parkingu. Ustanowiony przez skarżącą pełnomocnik złożył skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Dołączony do niej został formularz wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wymieniona wskazała w nim, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Wraz z mężem, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym systematycznie się leczą u różnych specjalistów. Wnioskodawczyni podkreśliła, że żyją w bardzo trudnych warunkach tj. bez łazienki i centralnego ogrzewania. Posiadają nieruchomość rolną o pow. 0,63 ha, która leży odłogiem z uwagi na ich zły stan zdrowia. Wymaga ona skoszenia dwa razy w roku, czego łączny koszt to 400 zł. Skarżąca podniosła, że zakupili już drewno na opał za kwotę 600 zł, natomiast muszą jeszcze nabyć węgiel. W oddychaniu pomaga stronie respirator, który musi wymienić na nowy (koszt ok. 4000 zł), bowiem dotychczasowy nie działa już prawidłowo. Wnioskodawczyni podkreśliła, że po opłaceniu wydatku na lekarstwa, przejazdy do lekarzy i rehabilitację "brakuje na życie". Małżonkowie nie korzystają z pomocy opieki społecznej, ani też z jakiejkolwiek innej pomocy bo "się wstydzą". Dom, w którym mieszkają wymaga remontu. Za wszelkie prace takie jak przywóz drzewa, czy porządkowe zmuszeni są płacić osobom trzecim, bowiem nie są w stanie wykonać ich sami. Majątek strony i jej męża to jeszcze nieruchomość rolna o pow. 0,49 ha (pod zalesienie, bez drogi dojazdowej) oraz działka leśna o pow. 0,47 ha (bez drogi dojazdowej). Wnioskodawczyni pobiera rentę rolniczą i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 1146,27 zł, zaś jej mąż emeryturę w wysokości 1407,80 zł. Wydatki rodziny przedstawiają się następująco: lekarstwa – od 400 do 500 zł, przejazdy do lekarza do Rzeszowa – 400 zł, przejazdy do lekarza do Strzyżowa – 60 zł, przejazd na rehabilitację – 300 zł, prąd – 100 zł, gaz – 90 zł, telefon – 60 zł, ścieki – 140 zł, odpady – 70 zł, podatek gruntowy i leśny – 100 zł, ubezpieczenie budynku – 140 zł. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że ma dług u bratowej wynoszący 3500 zł, który zaciągnęła na doprowadzenie wody bieżącej i naprawę przeciekającego dachu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem tut. Sądu z dnia 23 lutego 2018 r. Z uwagi na to, że zakres obecnego wniosku strony jest tożsamy, uznano za zasadne odwołanie się do instytucji uregulowanej w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi mianowicie, że postanowienia nie kończące postępowania mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Instytucja ta umożliwia modyfikację wydanego w danej kwestii postanowienia, o ile jednak spełniona została przesłanka powyższego w postaci zmiany okoliczności sprawy. Należy przy tym pamiętać, że w przypadku prawa pomocy, tak jak przy składaniu pierwszego z wniosków w tym przedmiocie, tak obecnie, to strona wnioskująca o wsparcie winna wykazać, że spełnia przesłankę jego udzielenia przez Państwo. W odniesieniu do zwolnienia od kosztów, a więc częściowego prawa pomocy decyduje to, czy strona jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży właśnie na niej. Tym samym, rozstrzygnięcie wniosku zależy w istocie od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Mając to wszystko na uwadze uznano, że brak jest aktualnie podstaw do zmiany wydanego w stosunku do skarżącej postanowienia w przedmiocie prawa pomocy i zwolnienia jej od kosztów sądowych. Wymieniona nie wykazała bowiem, że nastąpiła w jej wypadku zmiana okoliczności, która uzasadniałaby powyższe. Owszem bowiem, zmianie uległa wprawdzie wielkość dochodu jej i męża, jednak nastąpiło to na korzyść wymienionych. Dochody te wzrosły bowiem z kwot 959,59 zł i 1368,38 zł do kwot 1146,27 zł i 1407,80 zł, a zatem łącznie o ok. 220 zł. Nadto, zmniejszył się dług skarżącej u bratowej z kwoty 4000 zł do kwoty 35000 zł. Poza tym, wnioskodawczyni powołuje się faktycznie na takie same informacje odnośnie swojej i męża sytuacji życiowej i materialnej tj. w szczególności na bardzo zły stan zdrowia i konieczne wydatki na leczenie oraz konieczność korzystania z odpłatnej pomocy osób trzecich przy różnych pracach. Należy zaznaczyć, że pomimo tego, iż skarżąca powoływała się już w poprzednim wniosku na bardzo trudną sytuację materialną, to uiściła w niniejszej sprawie wpis od skargi w kwocie 500 zł oraz opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł. Skorzystała także z pomocy pełnomocnika z wyboru – adwokata, który sporządził jej imieniem skargę kasacyjną i któremu już zapłaciła bądź też będzie musiała zapłacić wynagrodzenie, a więc przynajmniej musiała je zaplanować w domowym budżecie. Fakty te wskazują bądź na możliwość czynienia przez skarżącą pewnych oszczędności z uzyskiwanych dochodów bądź też na korzystanie wbrew deklaracjom z jakiegoś wsparcia osób trzecich. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że w zasadzie jedynym kosztem sądowym w niniejszej sprawie to wpis od złożonej przez stronę skargi kasacyjnej, którego wielkość to 250 zł, co stanowi mniejszą część dotychczas uiszczonych przez skarżąca kosztów. Trudno też jako argument przemawiający za udzieleniem stronie wsparcia uznać twierdzenie, że nie korzysta ona z żadnej pomocy "bo się wstydzi". Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, mająca wspierać osoby ubogie, które wykażą, że rzeczywiście do takiej grupy się zaliczają. Koszty udziału takiej strony w postępowaniu sądowym pokrywa wówczas Skarb Państwa, a zatem de facto wszyscy obywatele. To powoduje, że na rozpoznającym wniosek o prawo pomocy ciąży obowiązek szczególnej ostrożności w odniesieniu do oceny przesłanek prawa pomocy. Podkreślić trzeba jeszcze, że nie wszystkie wydatki mają pierwszeństwo przed obowiązkiem pokrycia należności publicznoprawnej w postaci kosztów sądowych, a tylko te związane z codzienną egzystencją. Do takich więc w przypadku skarżącej nie należy ten związany z koszeniem należącej do niej nieruchomości, w zadeklarowanym wymiarze 400 zł rocznie. Z tych względów orzeczono o odmowie zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r., czego podstawą był art. 165, art. 167a § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.