II SA/Rz 1186/14

z dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 27 października 2014 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zgody na wykonanie zjazdu z drogi publicznej - p o s t a n a w i a - I. przyznać M. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w ½ części, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprawie ze skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie zezwolenia na wykonanie zjazdu indywidualnego z drogi wojewódzkiej, skarżący M. B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 29 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił uwzględnienia powyższego wniosku. Skarżący z zachowaniem ustawowego terminu od orzeczenia tego wniósł sprzeciw. Z przedstawionych przez stronę informacji wynika, że mieszka sam w domu o powierzchni 25 m2, a pozostałe budynki posadowione na działce nr 636 są pozostałością po rodzicach i należą do spadkobierców. Jego jedynym źródłem utrzymania jest renta w kwocie 1297 zł netto. Jest właścicielem zalesionej nieruchomości rolnej o pow. 1,34 ha, z której nie uzyskuje żadnych korzyści; do gruntu tego nie pobiera dopłat ze środków Unii Europejskiej. Nie posiada pojazdów mechanicznych. Comiesięczne przeznacza na zakup żywności 900 zł, gaz - 100 zł, energię elektryczną - 100 zł, telefon - 100 zł i około 100 zł na zakup środków pierwszej potrzeby w postaci ubrań, środków czystości, biletów czy kserokopii dokumentów. Ponadto rocznie przeznacza na zakup opału 2000 zł i 200 zł na podatek rolny z ubezpieczeniem nieruchomości. 200 zł pochłaniają koszty leczenia. Poniósł także wydatek na zabieg operacyjny w kwocie 5000 zł, choć na żądanie Sądu nie przedstawił dowodu uiszczenia tej należności. Z kolei w piśmie z dnia 20 października 2014 r. podał, że korzystał z usług prawnika: adwokata J. M. we wrześniu 2012 r. ponosząc wydatek na ten cel w kwocie 984 zł oraz biura prawnego Stowarzyszenie [...], zobowiązując się do przedłożenia rachunku w terminie późniejszym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: "Ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 Ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ocena okoliczności przedstawionych na uzasadnienie żądania przez pryzmat przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa wykazała, że skarżący ich nie spełnia. Brak bowiem podstaw do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania skoro osiąga comiesięczny dochód, z którego się utrzymuje, a nawet musi czynić oszczędności na ujawnione wydatki, w tym pomoc prawną. Niemniej, Sąd ocenił, czy skarżący spełnia kryteria przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uznając, że żądanie to mieści się we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Analiza przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa wykazała, że wniosek mógł zostać uwzględniony w pewnym zakresie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że suma zadeklarowanych przez stronę wydatków przekracza ujawniony dochód. Może to sugerować zatajenie przez wnioskodawcę dodatkowych dochodów bądź zawyżenie wydatków, np. na artykuły żywnościowe, aczkolwiek może też sugerować posiadanie oszczędności. Ponadto strona nie przedstawiła dowodu na zapłatę kwoty 5000 zł za zabieg operacyjny, a także nie wyjaśniła ewentualnego sposobu zgromadzenia takiej kwoty, skoro całość osiąganego dochodu ma przeznaczać na bieżące utrzymanie. Wskazano jedynie, że stosowne dowody znajdują się w aktach spraw prowadzonych przez inne sądy, co jednak nie czyni zadość wezwaniu z dnia 9 października 2014 r. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że spełnia on kryteria przyznawania prawa pomocy, a rolą Sądu jest ich ocena, a nie poszukiwanie stosownych dowodów, zwłaszcza jeżeli złożone wyjaśnienie o stanie majątkowym budzi wątpliwości. Sąd zwraca również uwagę, że z posiadanych środków skarżący wydatkował na zasięgniętą pomoc prawną, w tym w sprawie o sygn. II SA/Rz 344/14, w której przyznano mu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, choć domagał się wówczas również ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W niniejszym postępowaniu zobowiązał się nawet to przedłożenia w późniejszym terminie rachunku za uzyskaną pomoc prawną. Już więc tylko te okoliczności przemawiały za niezasadnością wniosku w pełnym zakresie. Skarżący dysponuje bowiem środkami pozwalającymi na czynienie pewnych oszczędności, m.in. na pokrycie wydatków związanych z zasięganymi poradami prawnymi. Niemniej, wysokość tych środków nie jest na tyle wysoka, aby ponieść pełne koszty postępowania. Dlatego też Sąd uznał za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w ½ części. Wnioskodawca powinien być w stanie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania, ponieść część kosztów związanych ze swym udziałem w niniejszym postępowaniu. Uwzględnienie wniosku w takim zakresie wyłączało możliwość ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.