II SA/Rz 1192/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. sp. z o.o. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1192/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na uznaniowy charakter instytucji prawa pomocy przyznawanej osobom prawnym. Następnie powołując się na orzecznictwo wyjaśnił, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki. Sytuacji finansowej strony skarżącej nie obrazuje wykazana strata, która jest wyłącznie nadwyżką kosztów uzyskania przychodów nad przychodem. Świadczyć może o niej przychód, a ten wyniósł – 131. 746 zł. Na podstawie baku odpowiednich wpisów w KRS referendarz wywiódł, że Spółka nadal pozostaje w obrocie. Zwrócił uwagę, że strona skarżąca w aktualnym postępowaniu sądowoadministracyjnym jak i w poprzedzającym je postępowaniu administracyjnym korzystała z usług fachowego pełnomocnika, co czyni wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie całkowicie nieuzasadnionym. Z kolei wysokość wpisu zarówno w niniejszej sprawie jak i w piętnastu pozostałych wynosi łącznie 6000 zł i znajduje pokrycie w wartości posiadanych przez stronę skarżącą środków trwałych 10 608 zł. W sprzeciwie od powyższego postanowienia strona skarżąca jeszcze raz podniosła, że z przedstawionych przez nią informacji w zakresie obrotów, zarówno przychodów jak i kosztów, przy uwzględnieniu stanu środków trwałych, wynika, wbrew stanowisku referendarza, że nie jest w stanie pokryć kosztów obrony swoich praw poprzez dokonanie chociażby wpisu od wniesionej skargi. Ponadto jej rachunek bankowy został zajęty przez komornika w celu egzekwowania wynikających z zaskarżonych decyzji, należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U poz. 658): w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem wniosku jest przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów jak i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., nie ma charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2010r., sygn. I FSK 790/2010, postanowienie NSA z dnia 30 września 2011r., sygn. II FZ 409/11: te i pozostałe, powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach cbois.nsa.gov.pl). Jeżeli skarżący jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem, m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011r., sygn. II FZ 91/2011, postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. FZ 478/04). Uznaniowy charakter podejmowanego rozstrzygnięcia, nie zwalnia referendarza, ani Sądu z obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy wpadkowej oraz uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, co nie miało miejsce w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. II FZ 1083/15). Aktualnie w niniejszym postępowaniu, jak również w pozostałych 15 sprawach koszty postępowania kształtują się w wysokości 6000 zł plus koszt związany z ewentualną obsługą fachowego pełnomocnika. Strona skarżąca twierdzi, że nie posiada żadnych środków na pokrycie tych należności. Jej rachunek bankowy został zajęty na rzecz wymagalnych należności wynikających z zaskarżonych do Sądu decyzji, a ponoszone koszty uzyskania przychodów przekraczają przychód. Tymczasem, jak słusznie zauważył referendarz sądowy strona skarżąca kontynuuje działalność gospodarczą, o czym świadczy brak odpowiednich wpisów w KRS, a także posiada środki trwałe których wartość opiewa na kwotę 10.608 zł i przewyższa wartość wpisów od skarg - 6000 zł. W świetle powyższego należy stwierdzić, że nie została spełniona ustawowa przesłanka braku środków. Strona skarżąca posiada środki, które mogą podlegać spieniężeniu. Sąd w pełni podziela, traktując jak własne ustalenia jak i wnioski referendarza odnośnie do braku podstaw ustanowienia fachowego pełnomocnika. Logiczny jest bowiem wniosek referendarza, że skoro strona skarżąca w toku postepowania administracyjnego, jak również aktualnie korzysta z fachowego pełnomocnika, to nie można przyjąć, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle powyższego, w ocenie Sądu odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie pozbawi jej prawa do Sądu. Korzystanie przez stronę skarżącą z pomocy fachowego pełnomocnika świadczy o realizacji tego prawa. Zwrócić należy uwagę, że fachowy pełnomocnik nie świadczy swoich usług pro publico bono. Skarżąca chcąc ograniczyć koszty postępowania, ze względu na trudną sytuację finansową, na którą się powołuje, mogła zrezygnować z jego usług, przeznaczając należne wynagrodzenie na poczet należności sądowych, zwłaszcza że sąd administracyjny w rozpoznaniu skargi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie istnieje ryzyko, że brak fachowego pełnomocnika będzie jej szkodzić. Profesjonalny charakter strony skarżącej – sp. z o.o. – pozwala przyjąć w stosunku do niej wyższy niż przeciętny stopień świadomości prawnej, który również rzutuje na ocenę wpływu skutków braku fachowego pełnomocnika na jej pozycję w procesie sądowoadministracyjnym. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.