II SA/Rz 1193/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie "[...]", wezwane do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł od swej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym, złożyło wniosek o zwolnienie od wpisu od tej skargi. Wskazało, że jest organizacją non profit, nie posiada żadnego majątku, nikogo nie zatrudnia, nie posiada środków finansowych jak i materialnych. Nie wynajmuje żadnego lokalu, a działalność prowadzi dzięki zaangażowaniu oraz nieodpłatnej pracy swoich członków. Stowarzyszenie podniosło, że nie ma jakichkolwiek szans na dofinansowanie ze środków publicznych, bowiem jego działalność nakierowana jest na przestrzeganie praworządności oraz ujawnianie i piętnowanie różnych patologii w instytucjach państwowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Skarżące Stowarzyszenie w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wyraźnie zaznaczyło, że ubiega się o zwolnienie od wpisu od skargi, co wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy. Powyższe wynika z brzmienia art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." wskazującym, że prawo pomocy w takich właśnie granicach obejmuje np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku wskazać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przesłankę tego zawiera art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., stanowiąc, że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym zgodnie z tym przepisem, wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Pozostaje to w związku z brzmieniem art. 199 P.p.s.a., wedle którego, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tego rodzaju przepisami szczególnymi są te regulujące instytucję prawa pomocy. Ma ona zatem wyjątkowy charakter i służy zapewnieniu prawa do sądu podmiotom, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zgromadzić funduszy potrzebnych do sfinansowania swojego udziału w postępowaniu sądowym. Skarżące Stowarzyszenie działa na podstawie unormowań ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855), określanej w dalszej części jako "P.o.s." i opartego o nią statutu. Zgodnie z art. 33 ust. 1 tej ustawy, majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. W świetle zaś ust. 2 tego artykułu, _@POCZ@__stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej. Ponadto, zgodnie z art. _@POCZ@__@KO34 P.o.s., stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, że Stowarzyszenie, mimo, że jest organizacją non profit, mając zamiar realizować swoje statutowe zadania, musi liczyć się przecież z koniecznością zabezpieczenia w tym celu stosownych środków, w tym tych związanych z koniecznością opłacenia składanych do sądu pism procesowych. Pozostaje to w zgodzie z powołanymi wyżej przepisami art. 33 i art. 34 P.o.s., wskazującymi na ewentualne źródła tychże środków. Niezarobkowy charakter stowarzyszenia przejawia się zaś tylko w tym, że uzyskiwane przez niego dochody nie mogą zostać przeznaczone do rozdziału między jego członków, służą zaś realizacji statutowych celów. Należy przy tym zwrócić uwagę, że fakt niepobierania składek od swoich członków (bądź też pobierania ich w zbyt niskiej wysokości) oraz zaniechanie podjęcia innych działań w celu uzyskania środków finansowych nie może sam przez się stanowić podstawy do przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy. Instytucja ta stanowi bowiem pomoc ze środków publicznych, a zatem ubiegający się o nią powinien w pierwszej kolejności poczynić wszelkie możliwe czynności, które pozwolą mu na uiszczenie kosztów sądowych. Dopiero zaś, gdyby poczynione kroki okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc Państwa. Należy stwierdzić, że nie można bowiem przerzucać kosztów swojej działalności na Skarb Państwa bez jednoczesnego podejmowania działań mających na celu uzyskanie - stosownych do przewidzianych w statucie zadań - środków finansowych. Przerzucenie bowiem ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na wszystkich podatników przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że działalność stowarzyszenia finansowana jest de facto ze środków publicznych. Stoi to zaś w sprzeczności z zasadą, że stowarzyszenie prowadzi działalność, wykorzystując do tego własny majątek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1.04.2008 r. II OZ 271/2008,LexPolonica nr 3058494 oraz z dnia 30.09.2009 r. II OZ 801/2009, LexPolonica nr 2277603). Należy mieć także na uwadze, że Stowarzyszenie "[...]" kierowało już wcześniej skargi do tut. Sądu i uiszczało związany z nimi wpis (sprawa sygn. II SA/Rz 259/12 – 200 zł, sprawa sygn. II SA/Rz 411/12 – 100 zł). Za tym, że dysponuje ono jednak pewnymi środkami przemawia także okoliczność w postaci poniesienia kosztu papieru, na którym została napisana skarga czy kosztu znaczków pocztowych (skargę nadano drogą pocztową). Ponadto wysokość obowiązującego w niniejszej sprawie wpisu jest niewielka; wynosi bowiem 100 zł. Uznając zatem, że uwzględnienie wniosku skarżącego Stowarzyszenia stanowiłoby w istocie nieuzasadnione uprzywilejowanie tego podmiotu, odmówiono przyznania prawa pomocy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.