II SA/Rz 1193/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania G. B. (dalej: "Skarżąca"), od decyzji Prezydenta Miasta (dalej: "Prezydent") z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem w okresie zasiłkowym 2019/2020, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że decyzją z dnia [...] października 2019 r. odmówiono Skarżącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem na okres zasiłkowy 2019/2020, ponieważ doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, które jest jednym z warunków przyznania takiego świadczenia. Specjalny zasiłek opiekuńczy może zostać przyznany, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę i rodziny osoby wymagającej opieki nie przekracza 764,00 zł. Rodzina Skarżącej składa się z dwóch osób, tj. Skarżącej i jej męża, jako osoby wymagającej opieki. Dochód za 2018 r. stanowiło świadczenie z tytułu renty męża Skarżącej w wysokości 19.041,12zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie jest to kwota 793,38 zł i przekracza kwotę progową o 29,38 zł. Wprawdzie w art. 16a ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej: "u.ś.r.") przewidziana jest możliwość złagodzenia niewielkiego przekroczenia kryterium, gdy przekroczenie jest kwotą niższą od najniższego zasiłku rodzinnego obowiązujące w przedmiotowym okresie zasiłkowym, w tym przypadku od kwoty 95 zł, jednakże w takim przypadku świadczenie przysługuje, jeżeli przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym. Występuje tu jednak ograniczenie polegające na tym, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje w związku z przekroczeniem dochodu w kolejnym roku kalendarzowym. Kolegium stwierdziło, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W tej sytuacji Skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku, a tym samym brak jest podstaw do jego przyznania. Kolegium wskazało, że spełnienie pozostałych wymogów ustawy nie zmienia faktu, że Skarżąca nie może otrzymać specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 16a u.ś.r.. Natomiast okoliczności podniesione w odwołaniu (opieka nad niepełnosprawnym mężem, brak środków finansowych na zakup leków, żywności, środków higienicznych oraz odzieży) pozostają bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji. Jest poza sporem, że Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Potwierdza to także wywiad środowiskowy. Tym samym została spełniona jedna z dwu przesłanek warunkujących przyznanie tego rodzaju świadczenia. Nie została jednak spełniona przesłanka o charakterze dochodowym warunkująca uzyskanie wnioskowanego świadczenia. Z tych przyczyn Skarżąca nie spełnia wymaganych warunków do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W skardze Skarżąca podniosła celowe działanie organu, który kwestionuje spełnienie warunków do dotychczasowego pobierania zasiłku, konieczność całodobowej opieki nad mężem i brak środków pieniężnych na niezbędne potrzeby rodziny. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. I. Stan faktyczny sprawy jest następujący. Wnioskiem z dnia [...] września 2019 r. Skarżąca wystąpiła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem. Do wniosku dołączone zostało m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2018 r. z którego wynika, że mąż zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności i wymaga opieki innej osoby, a także informację o dochodach za 2018 rok (kserokopię PIT). Organ w dniu [...] października 2019 r. przeprowadził wywiad środowiskowy oraz ustalił dochody w rodzinie, po czym decyzją z dnia [...] października 2019 r. orzekł o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem, z powodu przekroczenia kwoty progowej dochodu w rodzinie. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzja Prezydenta utrzymana została w mocy rozstrzygnięciem Kolegium z dnia [...] grudnia 2019 r., które stanowi przedmiot skargi. II. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowi art.16a ust. 3 u.ś.r.. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Natomiast w myśl art. 16 ust. 2 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (to jest kwoty 764 zł). III. Z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że dochód rodziny (Skarżąca i mąż wymagający opieki) za 2018 rok wyniósł 19.041,12 zł netto (renta męża). W przeliczeniu, miesięczny dochód w rodzinie wyniósł 1.586,76 zł, na osobę – 793,38zł. Kwota ta przekracza kwotę progową, która wynosi 764 zł, o 29,38 zł. Wprawdzie jest to kwota niższa od najniższego zasiłku rodzinnego obowiązującego w roku zasiłkowym 2019/2020 (była to kwota 95 zł), jednakże w kolejnym roku kalendarzowym również nastąpiło przekroczenie dochodu. Na tle art. 16a ust. 3 u.ś.r., w orzecznictwie prezentowane jest jednolite stanowisko, wedle którego "otrzymanie specjalnego zasiłku opiekuńczego pomimo przekroczenia dochodu w sposób określony w ustawie jest uzależnione od okoliczności spełniania przesłanek do otrzymania tego zasiłku w poprzednim okresie zasiłkowym a nie od otrzymania/pobierania tego zasiłku w tym okresie. W ramach wykładni art. 16a ust. 3 u.ś.r. trzeba bowiem odróżnić przysługiwanie określonych uprawnień, które polega na spełnianiu przesłanek określonych ustawą, od ich skonkretyzowania, czy wykonania przez właściwy organ. W treści ust. 3 art. 16a u.ś.r. mowa jest o przysługiwaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zatem stanowi on o "przysługiwaniu" zasiłku, a nie o przyznaniu zasiłku, tj. skonkretyzowaniu prawa w formie aktu administracyjnego. Powołany przepis nie przewiduje i nie formułuje warunku pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w poprzednim okresie zasiłkowym. Pobieranie świadczenia i posiadanie do niego prawa w znaczeniu "przysługiwania" zasiłku, to nie są tożsame sytuacje i pojęcia. Posiadanie prawa determinuje pobieranie świadczenia. Świadczenie jest pobierane, jeżeli przysługuje, ale dopuszczalna prawem jest sytuacja, że z przyznanego prawa uprawniony świadczeniobiorca nie korzysta. Dotyczy to zwłaszcza świadczeń przyznawanych na wniosek. Z treści art. 16a ust. 3 u.ś.r. nie wynika, że uprawnienie do otrzymania zasiłku pomimo przekroczenia dochodu jest adresowane jedynie do podmiotów, które z tego zasiłku już korzystały" (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2019 r. sygn. I OSK 3192/18). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę pogląd ten podziela. Wobec tego, skoro nastąpiło przekroczenie dochodu w rodzinie Skarżącej zarówno w roku 2018, jak i w kolejnym roku, to brak jest podstaw do przyznania dochodzonego świadczenia. Ponieważ spełnienie kryterium dochodowego jest jednym z warunków przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, dlatego mimo sprawowania przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem, przyznanie świadczenia nie było możliwe. IV. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd, zgodnie z art. 145 P.p.s.a., zobowiązany jest do ich uchylenia, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Dokonując takiej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził opisanych wyżej wad i naruszeń. Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.