II SA/Rz 12/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Robert Sawuła Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2003 r. nr ---- w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie do wyroku z dnia 31 maja 2005 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r., Nr - Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 KPA odmówił R. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Miejskiego PSP w Rz. z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w dniu 12 listopada 2003 r. R. W. złożył odwołanie od decyzji Komendanta Miejskiego PSP w Rz. z dnia 28 stycznia 2002 r. Odwołanie zawiera wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu odwołania podał, że pismem z dnia 28 stycznia 2002 r. Komendant Miejski PSP w Rz. obniżył mu dodatek służbowy do kwoty 200 zł, nie wskazując, że odbywa się to w drodze decyzji, nie pouczono również o prawie wniesienia odwołania i nie podano przyczyn obniżenia dodatku służbowego. Organ ustalił, że zainteresowany decyzją Komendanta Miejskiego PSP w Rz. z dnia [...] stycznia 2002 r. został mianowany na stanowisko starszy ratownik-kierowca. Wraz z powyższą decyzją otrzymał angaż z dnia 28 stycznia 2002 r. oraz pismo w sprawie mianowania z tą samą datą. Od powyższych postanowień strona nie wniosła odwołania, mimo zawartego pouczenia. Organ II instancji wskazał, że przesłanki przywrócenia terminu zawarte są w art. 58 § 1 i § 2 KPA. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Rz. stwierdził, że wniosek swój strona uzasadnia tym, że dopiero "w dniu dzisiejszym" dowiedziała się "o bezprawności takiego działania". Ponieważ odwołanie, które w książce wpływów zanotowane jest pod numerem 2056, oznaczone jest przez stronę datą 23.10.2003 r. należy przyjąć, że w tym dniu dowiedziała się o przyczynie uchybienia terminu. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu z dnia 23.10.2003 r. wpłynęło do Komendy Miejskiej PSP w Rz. w dniu 12 listopada 2003 r., wobec tego nie został zachowany termin 7 dniowy od daty ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wnioskodawca nie wskazał też żadnych okoliczności, które uzasadniałby przywrócenie terminu. Podnoszony argument nieznajomości prawa nie może być uznany za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżył R. W. domagając się jego uchylenia i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że Komendant Miejski PSP w Rz. mianował go decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] na stanowisko starszego ratownika-kierowcy w jednostce Ratowniczo-Gaśniczej nr 1 Komendy Miejskiej PSP w Rz. W uzasadnieniu decyzji powołano się na decyzję o przeniesieniu. W treści decyzji nie powoływano się na inne ustalenia organu I instancji. Również w tym przypadku z uwagi na wyrażenie zgody na przeniesienie skarżący nie wnosił odwołania, gdyż wydaną decyzją potwierdzono utrzymanie poprzednio zajmowanego stanowiska. Jednocześnie pismem z dnia 28 stycznia 2002 r. poinformowano go o wysokości przyznanego uposażenia. Obniżono mu dodatek służbowy z kwoty 694,80 zł do kwoty 200 zł. Od pisma tego nie wniósł odwołania, gdyż nie było ono decyzją administracyjną i nie wiedział jakie przysługują mu uprawnienia. Wydawało mu się, że przełożony może w ten sposób kształtować jego wynagrodzenie, tym bardziej, że nie był to odosobniony przypadek. Tego typu praktyki były przedmiotem wyjaśnień Komendanta Głównego PSP oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, z których dowiedział się o obowiązku wydawania decyzji w sprawie obniżenia dodatku służbowego i zwrotu nienależnie zabranych pieniędzy. W związku z powyższym raportem służbowym z dnia 23 października 2003 r. zwrócił się do Komendanta Miejskiego o dokonanie zwrotu niewypłaconego dodatku służbowego. W odpowiedzi na raport przełożony wyjaśnił, że pismo z dnia 28 stycznia 2002 r. ustalające wysokość uposażenia było integralną częścią decyzji nr [...] i ponieważ nie wnosił odwołania od decyzji o mianowaniu prawidłowo obniżono mu dodatek służbowy. Skarżący w terminie 7 dni po otrzymaniu odpowiedzi, wniósł odwołanie od decyzji o mianowaniu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zaskarżonym postanowieniem Komendant Wojewódzki odmówił przywrócenia terminu uznając, że upłynął termin do złożenia wniosku o przywrócenie. Stanowisko organu jest wadliwe z uwagi na naruszenie art. 58 KPA. W dniu 23.10.2003 r. został wniesiony raport o wypłatę nienależnie zabranych kwot w związku z brakiem decyzji administracyjnej w sprawie obniżenia dodatku służbowego. O interpretacji Komendanta, że pismo z dnia 28.01.2002 r. jest częścią integralną decyzji o mianowaniu i że podlegało zaskarżeniu dowiedział się dopiero w dniu 10.11.2003 r. po otrzymaniu pisma wyjaśniającego, którego treść załącza do skargi. Z żadnej części decyzji o mianowaniu nie wynikało, że ma ona jeszcze inne części integralne w związku z powyższym jako strona nie mógł wiedzieć, że inne były intencje organu orzekającego. Nie pouczono go również wbrew ustaleniom Komendanta Wojewódzkiego o prawie odwołania od angażu. W dniu 23.10.03 r. dowiedział się nie o możliwości odwołania od pisma, lecz o bezprawności obniżania dodatków służbowych bez decyzji administracyjnych. Odwołanie złożył niezwłoczne po otrzymaniu wyjaśnień Komendanta, że pismo z dnia 28.01.2002 r. tzw. angaż jest integralną częścią aktu mianowania. Akt mianowania winien zawierać pouczenie o prawie wniesienia od niego odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej w Rz. wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę w określonych wyżej granicach stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżący R. W. domagał się przywrócenia mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji "w sprawie obniżenia dodatku służbowego". Uzasadniając swój wniosek podał, że nie wiedział, iż pismo z dnia 28.01.2002 r. określające niższy od dotychczasowego dodatek służbowy jest decyzją. Stwierdził, że nie wiedział o możliwości wniesienia od niego odwołania z uwagi na brak stosownego pouczenia. O decyzyjnym charakterze pisma dowiedział się dopiero po otrzymaniu pisma Komendanta Miejskiego PSP w Rz. z dnia 5 listopada 2003 r. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Rz. nie uwzględnił go uznając, że skarżący nie dotrzymał przewidzianego w art. 58 § 2 KPA siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. Termin ten zaczął - zdaniem organu - biec R. Waśko od dnia 23.10.2003 r., to jest od daty widniejącej na złożonym w dniu 12.11.2003 r. odwołaniu z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wskazał, że podnoszony argument nieznajomości prawa nie może być uznany za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przedmiotowe postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 KPA. Stanowisko organu II instancji o przekroczeniu przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie zostało według reguł wynikających z art. 7 i 77 KPA wykazane. Powołane przepisy nakładają na organy obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się odwołanie datowane na dzień 23.10.2003 r. w którym stwierdza skarżący, że "w dniu dzisiejszym dowiedział się o ...możliwości wniesienia odwołania". Odwołanie to zostało złożone w dniu 12.11.2003 r. W dniu 13.11.2003 r. skarżący złożył kolejne odwołanie o identycznej do poprzedniego treści różniące się jedynie datą jego sporządzenia. Widnieje na nim data 12.11.2003 r. Organ II instancji nie podjął kroków w kierunku wyjaśnienia kwestii rozbieżnych dat na odwołaniach przyjmując, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 23.10.2003 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. W. podał, że data 23.10.2003 r. jest efektem omyłki, bowiem pisał wniosek na pliku raportu z dnia 23.10.2003 r. Komendant Wojewódzki PSP w Rz. nie ocenił takich twierdzeń skarżącego, bo nie przesłuchał w tej materii R. W. ani w żaden inny sposób nie zbadał tej okoliczności. Wadliwe jest stanowisko organu, co do braku przesłanek z art. 58 § 1 KPA do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Organ nie może w takim stanie faktycznym sprawy odwołać się w żaden sposób do szkodliwości nieznajomości prawa przez skarżącego. Obowiązkiem organu I instancji było wydanie decyzji o mianowaniu R. W. na nowe stanowisko. Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1230 z późn. zm.) akt mianowania strażaka na stanowisko służbowe powinien między innymi określić uposażenie lub zasady jego ustalania. Organ I instancji określił wysokość uposażenia skarżącego odrębnym aktem nie zawierając w samej decyzji o mianowaniu z dnia 28.01.2002 r. żadnego odesłania ani pouczenia o fakcie, że przyznanie nowego uposażenia ma również charakter decyzyjny i przysługuje od niego odwołanie. Pouczenia takiego nie zawarto również w akcie ustalającym wysokość uposażenia. Przypomnieć należy, organowi II instancji, że do przedmiotowego postępowania stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a ten w art. 9 nakłada na organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy mają czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stanowisko organu II instancji o braku przesłanek z art. 58 § 1 KPA z uwagi negatywne skutki nieznajomości prawa stanowi przerzucenie odpowiedzialności z organu I instancji za nieprecyzyjne działanie i brak jednoznacznego pouczenia o możliwości wniesienia odwołania od aktu określającego wysokość uposażenia na skarżącego. Stanowisko takie w stanie faktycznym niniejszej sprawy jest wadliwe. Brak prawidłowego i jednoznacznego pouczenia o sposobie i terminie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji skutkować musi przyjęciem w niniejszej sprawie stwierdzenia, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Ponownie rozpatrując sprawę organ musi wyjaśnić, czy skarżący zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W tej materii organ przeprowadzi postępowanie dowodowe i ustali, kiedy dowiedział się on o decyzyjnym charakterze aktu przyznającego mu nowe uposażenie i o możliwości jego zaskarżenia. Ustalenie to odniesie do daty jego złożenia. Dopiero w przypadku ustalenia, że R. W. zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy zbadać zachodzenie przesłanek z art. 58 § 1 KPA mając na uwadze wskazane wyżej stanowisko Sądu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.