II SA/Rz 12/22
WyrokWSA w Rzeszowie2022-06-02
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Ewa Partyka, Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo oceniły przesłanki do całkowitego lub częściowego zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, uwzględniając indywidualną sytuację materialną i zdrowotną zobowiązanych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy całkowitego zwolnienia i częściowego zwolnienia M.M. oraz A.M. z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Sąd uznał, że organy nie rozważyły zasadności zróżnicowania wysokości zwolnienia między M.M. a A.M., mimo że to M.M. ponosiła dodatkowe, szczególne wydatki związane z leczeniem zdiagnozowanej choroby. Brak uwzględnienia skali tych indywidualnych wydatków stanowił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżące A.M. i M.M. wniosły o całkowite zwolnienie z odpłatności za pobyt ich matki/babci D.M. w domu pomocy społecznej, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Organ pierwszej instancji odmówił całkowitego zwolnienia, ale przyznał częściowe, ustalając obniżoną odpłatność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżące zaskarżyły decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym nieuwzględnienie długotrwałego leczenia M.M. oraz innych stałych wydatków i relacji z D.M.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu pierwszej instancji w zakresie obejmującym pkt 1 i 3, a w pozostałym zakresie oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 29 października 2021 r. nr SKO.4110/125/2021 w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 1 września 2021 r. nr PI-DPS.5026.255.2.2021.9 w zakresie obejmującym pkt 1 i 3 ; II. oddala skargę w pozostałym zakresie.
II SA/Rz 12/22
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi A.M. i M.M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 29 października 2021 r. nr SKO.4110/125/2021 dotycząca odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.
Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy, Prezydent Miasta [..] decyzją z 1 września 2021 r. nr PI-DPS.5026.1.2021.17 zmienił decyzję własną z 17 grudnia 2020 r. nr PI-DPS.5026.96.3.2020.17 w ten sposób, iż ustalił M.M. oraz A.M. odpłatność za pobyt D.M. (odpowiednio mamy i babci) w Domu Pomocy Społecznej w [...] przy ul. [...], po: 543,30 zł od 1 do 28 lutego 2021 r., 554,35 zł od 1 do 31 marca 2021 r., 498,78 zł od 1 do 30 kwietnia 2021 r. i 551,27 zł miesięcznie od 1 maja 2021r.
Wnioskiem z 2 czerwca 2021 r., uzupełnionym pismem z 5 sierpnia 2021 r., zobowiązane wystąpiły o całkowite zwolnienie z ponoszenia odpłatności z uwagi na trudną sytuację materialną. Podały, że M.M. pozostaje w stałym leczeniu ginekologicznym. Spłaca pożyczki w kwocie 500 zł miesięcznie. Ponosi koszty zakupu leków. Mieszka wraz z córką w małym, nadającym się do remontu mieszkaniu, córka śpi na podłodze.
Decyzją z 1 września 2021 r. nr PI-DPS.5026.255.2.2021.9 Prezydent M. [...]
1. odmówił M.M. całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty ustalonej w decyzji z 1 września 2021 r. nr PI-DPS.5026.255.2021.17 za pobyt D.M. w d.p.s.,
2. odmówił A.M. całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty ustalonej w decyzji z 1 września 2021 r. nr PI-DPS.5026.255.2021.17 za pobyt D.M. w d.p.s.,
3. zwolnił częściowo M.M. z ponoszenia opłaty ustalonej w decyzji z 1 września 2021 r. nr PI-DPS.5026.255.2021.17 za pobyt D.M. w d.p.s., ustalając odpłatność od 1 do 28 lutego 202r. w wysokości 179,34 zł, od 1 do 31 marca 202r. w wysokości 190,39 zł, od 1 do 30 kwietnia 2021 r. w wysokości 134,82 zł i od 1 maja 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. w wysokości 187,31 zł miesięcznie,
4. zwolnił częściowo A.M. z ponoszenia opłaty ustalonej w decyzji z 1 września 2021 r. nr PI-DPS.5026.255.2021.17 za pobyt D.M. w d.p.s., ustalając odpłatność od 1 do 28 lutego 2021 r. w wysokości 179,34 zł, od 1 do 31 marca 2021 r. w wysokości 190,39 zł, od 1 do 30 kwietnia 2021 r. w wysokości 134,82 zł i od 1 maja 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. w wysokości 187,31 zł miesięcznie.
W ocenie organu I instancji, przedłożone dokumenty nie wskazują, że byłoby możliwe całkowite zwolnienie wnioskodawczyń od ponoszenia z opłat. Jednakże mając na uwadze ich sytuację osobistą oraz zdrowotną możliwe jest zastosowanie ulgi w postaci częściowego zwolnienia w związku z ponoszonymi kosztami leczenia oraz reprezentacji w postępowaniu sądowym (potwierdzonymi fakturami oraz oświadczeniem) do średniej wysokości poniesionych wydatków za okres od stycznia do czerwca 2021 r. z podziałem na dwie osoby, tj. kwoty 363,96 zł miesięcznie.
Strony prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, dysponują dochodem w wysokości średnio 4 241,85 zł (średnia za okres od stycznia do kwietnia 2021r.). Ponoszone stałe miesięcznie wydatki to: czynsz - 320 zł, tv -14,99 zł, gaz - 115,44 zł, energia elektryczna - 150 zł (średnia z dwóch miesięcy), telefon - 120 zł, bilety - 550 zł, pożyczka - 500 zł oraz poniesione koszty leczenia i reprezentacji w sądzie - 363,96 zł, co wynosi łącznie 2 134,39 zł. Do dyspozycji rodziny średnio pozostaje kwota 2 107,46 zł miesięcznie. Jak wynika z analizy dokumentacji, faktury z aptek obejmują nie tylko leki, ale także witaminy, suplementy diety, kremy, herbaty ziołowe oraz leki związane z wystąpieniem chorób sezonowych. Organ nie kwestionuje potrzeby zakupy leków czy suplementów leków i bierze pod uwagę całość przedstawionej przez wnioskodawczynie dokumentacji w okresie od stycznia do czerwca 2021 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji M.M. i A.M. zarzuciły naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania skutkujące niezasadnym obciążeniem ich opłatami, podczas gdy zachodziły przesłanki pozwalające na całkowite zwolnienie od obowiązku ponoszenia jakichkolwiek odpłatności.
Zarzuciły niewyjaśnienie wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności faktu podejmowania przez M.M. trwałego leczenia chorób przewlekłych i zakwestionowaniu zaświadczenia lekarskiego, jakie zostało przedłożone do akt sprawy. Choroba [...] M.M. uzasadnia całkowite zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia wskazanych wyżej odpłatności. Odwołujące zarzuciły brak uwzględnienia przy wydawaniu decyzji stałych wydatków związanych z zakupem żywności, środków czystości, odzieży, obuwia, a także innych ponoszonych w związku ze standardowym utrzymaniem, a także przyjęcie, iż kwota jaka pozostaje do ich dyspozycji po dokonaniu przez nie opłat związanych z zapłatą czynszu i opłat jemu towarzyszących, spłaty pożyczek oraz pokryciu kosztów leczenia, pozwala na częściowe ponoszenie kosztów pobytu D.M.. Ponadto organ pominął agresywny sposób zachowania się D.M. wobec odwołujących, który doprowadził do trwałego zerwania relacji pomiędzy nią, a jej córką i wnuczką.
SKO - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej: u.p.s.) – opisaną na wstępie decyzją z 29 października 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Wjaśniło, że podstawę prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku stanowił art. 64 u.p.s., wedle którego osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.
Decyzja w przedmiocie całkowitego lub częściowego zwolnienia za pobyt w DPS wydawana na podstawie art. 64 u.p.s. ma charakter uznaniowy, a przesłanki zwolnienia należy ściśle łączyć z uwarunkowaniami osobistymi, rodzinnymi i materialnymi wnioskodawcy.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji ocenił w sposób prawidłowy i kompleksowy sytuację rodzinno - materialną wnioskodawczyń. Ustalił, że prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe zamieszkując w mieszkaniu o pow. 17 m2. Rodzina posiada stały dochód z umów o pracę. Kolegium przytoczyło ustalenia organu I instancji poczynione odnośnie średnich miesięcznych dochodów i wydatków odwołujących. Wskazało, że M.M. pozostaje w stałym leczeniu [...] (karta informacyjna w aktach sprawy). A.M. leczy się prywatnie ([...]).
W niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie z uiszczania opłat został przez organ I instancji częściowo uwzględniony. Organ analizując wydatki rodziny wziął pod uwagę wszystkie przedstawione przez rodzinę koszty związane z leczeniem oraz prowadzonym postępowaniem sądowym (udokumentowane oraz zawarte w oświadczeniu z 21 lipca 2021 r., których odwołujące nie były w stanie udokumentować). Nie kwestionując potrzeby zakupów leków czy suplementów leków wziął pod uwagę całość przedstawionej przez M.M. oraz A.M. dokumentacji w okresie od stycznia do czerwca 2021 r. Ponoszone przez nie koszty są różne w poszczególnych miesiącach, dlatego organ działając w interesie stron uśrednił wskazane wydatki. Przedstawione przez strony wydatki poniesione w lipcu 2021 r. nie przekraczają średniej wyliczonej przez organ za okres od stycznia do czerwca 2021 r., zatem organ działając w interesie stron widzi zasadność zwolnienia z ponoszonej odpłatności o kwotę 363,96 zł miesięcznie.
W ocenie Kolegium organ I instancji słusznie uznał, że odwołujące mają obowiązek partycypowania w kosztach pobytu matki /babki w domu pomocy społecznej oraz dysponując dochodem umożliwiającym spełnienie powstałego zobowiązania - bez konieczności sięgania po środki państwa - nie mogą żądać, aby to Państwo zrealizowało ciążące na nich zobowiązanie. Ustawodawca w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. obciążył zstępnych obowiązkiem ponoszenia odpłatności za pobyt ich wstępnych w domu pomocy społecznej, a jednocześnie nie przewidział, aby istnienie tego obowiązku zależało od zgody tych zstępnych, ale jedynie od ich sytuacji dochodowej, tj. od ustalenia, czy dochód przekracza, czy też nie przekracza 300% kryterium dochodowego odpowiednio osoby w rodzinie, lub osoby samotnie gospodarującej. W realiach niniejszej sprawy miesięczny dochód rodziny odwołujących przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2a u.p.s. Jednocześnie żadna z okoliczności wskazanych we wniosku, które - w ocenie strony - miały uzasadniać całkowite zwolnienie odwołujących z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki /babki w d.p.s. nie wskazuje na szczególną okoliczność, której strony nawet przy użyciu największego wysiłku nie mogą pokonać. Sytuacja strony jest trudna, ale nie jest szczególnie trudna czy szczególnie uzasadniona, stąd nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o zwolnienie z odpłatności w całości lub w większym stopniu.
Wskazywane przez odwołujące wydatki (koszty codziennego utrzymania, związane z zakupem żywności, środków czystości, odzieży, obuwia, spłata pożyczki) należą do normalnych wydatków gospodarstwa domowego i nie uzasadniają pozostawania przez wnioskodawczynie w szczególnej sytuacji. Jednakże organ I instancji mając na uwadze interes stron uwzględnił kwotę pożyczki przy wyliczeniu kwoty zwolnienia.
Odnosząc się zaś do zdiagnozowanej choroby [...] u M.M. organ I instancji uwzględnił wniosek w zakresie częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności z uwagi na koszty leczenia. Przedłożona karta leczenia szpitalnego z 29 czerwca 2021 r. wskazuje na dwudniowy pobyt odwołującej się w szpitalu a zatem nie wskazuje na konieczność podejmowania długotrwałego leczenia, rozciągniętego w czasie procesu diagnostyki, leczenia i rekonwalescencji.
Odnosząc się do nieuwzględnienia w ramach prowadzonego w sprawie postępowania okoliczności związanych ze sposobem postępowania D.M. i jej relacji z odwołującymi się, jak wskazuje się w orzecznictwie, relacje te mogłyby stanowić podstawę do zwolnienia od pobierania opłaty, ale musiałyby zostać przez stronę wykazane i poparte dowodami, w tym m.in. orzeczeniem sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do d.p.s. lub mieszkańcowi domu w sytuacji, gdy na jego podstawie osoba obowiązana do opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo - wychowawczej; wyrokiem sądu oddalającym powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do d.p.s. lub mieszkańca domu; prawomocnym orzeczeniem sądu o pozbawieniu rodzica władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczenia że władza rodzicielska nie została przywrócona; prawomocnym orzeczeniem sądu o skazaniu za umyślne przestępstwo popełnione z użyciem przemocy na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej małoletniego rodzeństwa lub jej rodzica.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kolegium z 29 października 2021 r. M.M. i A.M. zarzuciły:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 64 pkt 2, art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) u.p.s. polegające na niewłaściwym zastosowaniu, co skutkowało niezasadnym obciążeniem skarżących opłatami z tytułu pobytu wstępnej D.M. w d.p.s., podczas gdy zachodziły przesłanki pozwalające na całkowite ich zwolnienie od obowiązku ponoszenia jakichkolwiek odpłatności związanych z pobytem w/w w przedmiotowej placówce;
2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności, jak również brak ukształtowania prowadzonego w sprawie postępowania w sposób prowadzący do uwzględnienia prawnie chronionych interesów strony postępowania, które to braki polegają na:
- nieuwzględnienia całokształtu okoliczności związanych z aktualną sytuacją osobistą i majątkową skarżących poprzez nieuwzględnienie okoliczności związanych z podejmowanym przez M.M. trwałym leczeniem chorób przewlekłych, zakwestionowaniu zaświadczenia lekarskiego jakie zostało przedłożone do akt sprawy przy jednoczesnym wskazaniu, że dokument ten, pomimo wydania go przez podmiot świadczący usługi lecznicze, nie może stanowić podstawy wykazania tego, co zastało za jego pomocą stwierdzone;
- niezasadnym ustaleniu, że choroba [...] jaka została zdiagnozowana u skarżącej M.M.. nie uzasadnia całkowitego zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia wydatków związanych z odpłatnością za pobyt D.M. w d.p.s., podczas gdy zdiagnozowana choroba [...], z uwagi na konieczność podejmowania długotrwałego leczenia mającego zapewnić powrót do zdrowia, a także rozciągnięty w czasie proces diagnostyki, leczenia i rekonwalescencji w pełni uzasadniają uznanie rzeczonego schorzenia za długotrwałą chorobę, będącą przesłanką całkowitego zwolnienia skarżących od obowiązku ponoszenia odpłatności związanych z pobytem członka rodziny w d.p.s.;
- braku rozważania okoliczności związanych z miesięcznymi wydatkami skarżących poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji stałych wydatków związanych z zakupem żywności, środków czystości, odzieży, obuwia, a także innych stałych wydatków ponoszonych w związku ze standardowym utrzymaniem, a także przyjęcie, iż kwota jaka pozostaje do ich dyspozycji po dokonaniu opłat związanych z pokryciem wydatków wynikających z czynszu i opłat jemu towarzyszących, spłaty pożyczek oraz pokryciu kosztów leczenia pozwala na częściowe ponoszenie kosztów pobytu D.M., podczas gdy kwota jaką dysponują skarżące nie pozwala na ponoszenie nawet części w/w kosztów odpłatności za pobyt członka rodziny d.p.s.;
- nieuwzględnieniu w ramach prowadzonego w sprawie postępowania okoliczności związanych ze sposobem postępowania D.M. i jej relacji ze skarżącymi, a to pominięcie faktów i sposobu jej zachowania się, agresji stosowanej przez nią w stosunku do skarżących, jak również szeregu okoliczności związanych z postawą D.M., które doprowadziły do trwałego zerwania relacji pomiędzy nią a jej córką i wnuczką, które to okoliczności również powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu obowiązku pokrywania wydatków związanych z odpłatnością za jej pobyt w d.p.s.
Mając powyższe na względzie skarżące wniosły o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych w skardze dokumentów oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów wpisu.
SKO wniosło o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).
Poddawszy kontroli w ramach w/w kryteriów zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Sąd stwierdził, że skarga jest częściowo uzasadniona z powodu uchybienia przez organ administracji I i II instancji przepisom postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem tych decyzji jest kwestia zwolnienia skarżących z ponoszenia odpłatności za pobyt matki /babki w d.p.s. W związku z tym należy wskazać, że jako zstępne należą one zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. do kręgu osób obowiązanych do wnoszenia opłaty, a obowiązek w tym zakresie wynika dla nich z wydanej 1 września 2021 r. przez Prezydenta M. [...] na podstawie ust. 2 pkt 2 b) tego artykułu decyzji, którą ustalono im opłaty po 543,30 zł za luty 2021 r., po 554,35 zł za marzec 2021 r., po 498,78 zł za kwiecień 2021 r. i po 551,27 zł miesięcznie od 1 maja 2021 r.
Od powyższej decyzji ustalającej opłaty skarżące nie wnosiły odwołania, niemniej zakwestionowały wydaną tego samego dnia przez Prezydenta decyzję (utrzymaną w mocy decyzją zaskarżoną) odmawiającą im całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłat i przyznającą im zwolnienie częściowe poprzez ustalenie odpłatności po 179,34 zł za luty 2021 r., po 190,39 zł za marzec 2021 r., po 134,82 zł za kwiecień 2021 r. i po 187,31 zł miesięcznie w okresie od 1 maja 2021 r. do 31 stycznia 2022 r.
Osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, m.in. w sytuacji, gdy występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych (art. 64 pkt 2 u.p.s.).
Uwzględniając częściowo wydanymi w rozpoznawanej sprawie decyzjami wniosek skarżących o całkowite zwolnienie z ponoszenia odpłatności, organy I i II instancji wskazały na przeprowadzoną analizę okoliczności dotyczących ich sytuacji rodzinnej, życiowej, majątkowej i bytowej, wynikającej przede wszystkim z uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem.
Nie podważając znajdujących się u podstawy tego ustaleń stanu faktycznego oraz wyciągniętych na tej podstawie wniosków co do słuszności kierunku rozstrzygnięcia, uwadze organów umknęła kwestia zasadności ewentualnego zróżnicowania wysokości zwolnienia względem samych skarżących.
Jakkolwiek punkt odniesienia do ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w d.p.s. stanowi w przypadku osoby w rodzinie dochód na osobę przewyższający 300% kryterium dochodowego (obliczany na podstawie sumy wspólnych dochodów), nie oznacza to jednocześnie, że w przypadku gdy obowiązek ten równocześnie obciąża więcej niż jedną osobę wspólnie gospodarującą, zakres przyznawanego im zwolnienia musi być jednakowy.
W związku z tym, zdaniem Sądu, organy nie rozważyły, czy nie jest zasadne przyznanie M.M. zwolnienia w innym (większym) zakresie niż A.M., mimo że jak wynika z akt sprawy, to właśnie ją obciążają dodatkowe, szczególne wydatki związane z leczeniem zdiagnozowanej choroby [...].
Brak uwzględnienia skali wydatków "osobistych" obciążających w szczególności M.M. – wpisujący się w naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - uzasadniał w ocenie Sądu uchylenie zaskarżonej decyzji, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji co do jej pkt 1 i 3, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
W tym zakresie wskazania co do dalszego postępowania wynikają dla organów administracji (w tym w pierwszej kolejności dla organu I instancji) wprost z przedstawionych wyżej uwag.
Ubocznie, w związku z zarzutami skargi, Sąd podkreśla prawidłowość stanowiska organów co do braku podstaw uwzględnienia jako przesłanki zwolnienia z odpłatności okoliczności dotyczących osobistych relacji między skarżącymi a D.M., co znajduje odzwierciedlenie w braku wykazania przez nie spełnienia stosownych warunków z art. 64 i art. 64a u.p.s.
Wobec braku stwierdzenia podstaw uzasadniających uwzględnienie skargi w całości, w zakresie nie objętym pkt I sentencji wyroku (co do rozstrzygnięcia organu I instancji odnośnie A.M.) podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło