II SA/Rz 12/25
WyrokWSA w Rzeszowie2025-05-29
Skład orzekający: Piotr Godlewski, Magdalena Józefczyk, Paweł Zaborniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły, czy istnieją "szczególnie uzasadnione potrzeby" właścicieli lasu, uzasadniające zmianę lasu na użytek rolny, zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77, 80 K.p.a.) poprzez niedostateczne zebranie i ocenę materiału dowodowego. Organy nie wyważyły należycie okoliczności dotyczących wartości lasu, zdolności właścicieli do jego odtworzenia oraz ich sytuacji osobistej i finansowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zmiany lasu na użytek rolny na działce o powierzchni 1,20 ha, aby powiększyć swoje gospodarstwo rolne i móc ubiegać się o dopłaty z ARiMR. Starosta odmówił, uznając, że potrzeby właścicieli nie są "szczególnie uzasadnione". Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, wskazując na uznaniowy charakter decyzji i brak wystarczających przesłanek. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi D. Ł. i K. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 31 października 2024 r. nr SKO.402.RL.1303.5.2024 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na dokonanie zmiany lasu na użytek rolny I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia 26 września 2024 r. nr OŚ.6164.8.2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz skarżących D. Ł. i K. Ł. solidarnie kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi K.Ł. i D.Ł. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "Kolegium", "SKO" lub "Organ odwoławczy") z dnia 31 października 2024 r. nr SKO.402.RL.1303.5.2024 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na dokonanie zmiany lasu na użytek rolny.
Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia 26 września 2024 r. nr OŚ.6164.8.2024 Starosta [...] (dalej: "Starosta" lub "Organ I instancji") odmówił zmiany lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa na użytek rolny, zlokalizowanego na działce oznaczonej numerem ewid. [...] położonej w miejscowości N. o powierzchni 1,20 ha, stanowiącego własność Skarżących.
Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie Starosta podał, iż zmiana użytków leśnych na inne cele (rolne) jest na gruncie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 530 ze zm., dalej "u.o.l.") traktowana jako wyjątek i dopuszczalna jedynie w przypadku szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. Skarżący, uzasadniając złożony wniosek, wskazali, iż chcieliby powiększyć powierzchnię posiadanej działki o numerze ewid. [...] położonej w miejscowości N. by móc starać się o dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - AMiRR. Podnieśli nadto, że nieruchomość, na której obecnie rośnie las, zlokalizowana jest w otoczeniu pól uprawnych, zabudowań, drogi i nie jest częścią większego kompleksu leśnego. W przeszłości pełniła funkcję gruntu rolnego, o czym świadczą widoczne na niej "zagony", pozostałości fundamentów po starej zabudowie oraz studnia. Drzewa rosnące na przedmiotowej działce to samosiewy a nie drzewa sadzone celowo. Poprzednia właścicielka gruntu nie uprawiała go rolniczo, przez co teren porósł roślinnością a następnie został ujęty w ewidencji jako las. Wnioskodawcy podkreślili, że chcą przede wszystkim poszerzyć posiadany areał rolny z przeznaczeniem pod zasiew zbóż, zbiór siana dla zwierząt gospodarskich, uprawę warzyw oraz na terenie bardzie podmokłym z dostępem do studni – pod uprawę borówki amerykańskiej. Na nieleśnej części przedmiotowej działki prowadzona jest obecnie uprawa zboża, jednak jest to zbyt mała powierzchnia by zaspokoić potrzeby gospodarstwa. Poszerzenie produkcji rolnej zwiększyłoby budżet rodzinny Skarżących, z uwagi na możliwość otrzymywania dotacji z ARiMR, zwrotu kosztów paliwa w związku z eksploatowaniem maszyn rolniczych, zwory kosztów nawozu i środków ze sprzedaży słomy na biopaliwo. Aby osiągnąć ten cel muszą uprawiać rolę o powierzchni 1 ha.
Jak wywiódł Organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji "szczególnie uzasadnione potrzeby właściciela lasu" to niezdefiniowane ustawowo pojęcie, które należy pojmować jako sytuację wyjątkową. Za szczególne potrzeby mogą być uznane jedynie wyjątkowe, kwalifikowane przesłanki, które w sytuacji konkretnego właściciela przeważają nad zasadą ochrony i trwałości utrzymania lasu. W ocenie Starosty w przedmiotowej sprawie Skarżący nie wykazali, żeby wskazane we wniosku ich potrzeby materialne stanowiły przykład tych "szczególnie uzasadnionych". Prowadzone przez Skarżących gospodarstwo rolne nie jest ich głównym źródłem utrzymania a motywy powiększenia gospodarstwa nie mieszczą się w kategorii potrzeb nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych, wyjątkowych.
Pismem z dnia 11 października 2024 r. Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji Starosty.
Postanowieniem z dnia 31 października 2024 r. nr SKO.402.RL.1303.5.2024 Kolegium zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia podniósł, że decyzja w przedmiocie zmiany lasu na użytek rolny zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, dającego pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. Nie zwalnia to jednak organu z obowiązku rzetelnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania. Kolegium wskazało, że podniesione we wniosku Skarżących okoliczności nie mają charakteru "szczególnie uzasadnionych". Słusznie zatem Organ I instancji ocenił brak podstaw do zastosowania w sprawie art. 13 ust. 2 u.o.l. Sam bowiem zamiar skarżących dotyczący zagospodarowania działki na cele rolnicze nie oznacza istnienia szczególnie uzasadnionej potrzeby, aby takiej zmiany dokonać. Sam fakt, że właściciel działki nie jest zainteresowany prowadzeniem na niej gospodarki leśnej, a wolałby prowadzić gospodarkę rolną, nie stanowi wystarczającej przesłanki do żądanej zmiany przeznaczenia działki i nie powoduje, że organy winny się do tego wniosku przychylić.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący zarzucili Kolegium:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 13 ust. 2 u.o.l., poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegająca na błędnym przyjęciu, że w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniona potrzeba" właścicieli lasu podczas gdy wykazano okoliczności uzasadniające powyższe;
b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 pkt 7 u.o.l., poprzez niedokonanie zasadności ujęcia działki w Uproszczonym Planie Urządzenia Lasu i oparciu decyzji głównie na danych zawartych w tym planie, podczas gdy działka nr [...] nie może być uznana za część zwartego kompleksu leśnego o powierzchni co najmniej 10 ha;
2) naruszenie przepisów postepowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.: art. 7, art., 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w przedmiocie ustalenia dokładnego stanu i kondycji drzew, które znajdują się na działce o numerze ewidencyjnym [...], gęstości zalesienia i rzadkości drzewostanu, jego wieku, położenia, w tym odległości od działek rolnych, infrastruktury drogowej (każdej nieleśnej), niedokonanie oceny możliwości wykorzystania działki do produkcji i gospodarki leśnej oraz niezestawienie interesu indywidulanego właścicieli działki z interesem publicznym, pomimo tego, że na organie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które to działania powinny być podejmowane z urzędu, co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia decyzji niepoprzedzonej dostatecznym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności.
Skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Organu I instancji, jak również o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 15 maja 2025 r. Skarżący uzupełnili wnioski i argumentację wyłożoną w skardze do WSA. Na podstawie m.in. dokumentacji medycznej wnieśli o uwzględnienie istotnej zmiany sytuacji życiowej (zdrowotnej) D.Ł. i rzeczywistej sytuacji finansowej rodziny wnioskodawców. Ich zdaniem, Organy nie były w posiadaniu wszystkich niezbędnych informacji o zakresie faktycznych wydatków rodziny oraz ich możliwości finansowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga okazała się zasadna, co doprowadziło do uchylenia decyzji organów obu instancji.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 2493; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 P.p.s.a.
Strony zakończonego przed Sądem postępowania pozostawały w sporze względem zastosowania w niniejszej sprawie art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, co polegało na odmowie uwzględnienia wniosku Skarżących o zaaprobowanie zmiany lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa na użytek rolny. Przedmiotowy las znajduje się na działce o nr [...], położonej w miejscowości N. o pow. 1,20 ha, należącej do majątku Skarżących.
Skarga w niniejszej sprawie została uwzględniona z powodu potwierdzonych przez Sąd uchybień Organów obu instancji w zakresie ustalania i rozważania okoliczności faktycznych niezbędnych do zastosowania właściwych norm prawa materialnego, co mogło mieć istotny wpływ na ustalony w decyzjach wynik sprawy. Innymi słowy, doszło do wymaganego przez art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. naruszenia przepisów procesowych w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. konstytuujących na gruncie postępowania administracyjnego zasadę prawdy obiektywnej. Organy nie zestawiły z treścią regulacji art. 13 ust. 2 ustawy o lasach wszystkich istotnych dla niej okoliczności faktycznych i w konsekwencji nie oceniły w pełnym zakresie czy wraz z pozostałymi motywami wniosku pozwalają one na stwierdzenie istnienia przesłanek otwierających drogę inicjatorom postępowania do uzyskania zgody na modyfikację przeznaczenia gruntu porośniętego lasem na użytek rolny.
Zastosowany wobec Skarżących przepis prawa materialnego w postaci art. 13 ust. 2 ustawy o lasach posiada następujące brzmienie: Zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. Orzecznictwo sądów administracyjnych obu instancji na tle tej regulacji formułuje jednoznaczne stanowisko co do kierunków poszukiwania treści klauzuli generalnej jaką posługuje się ten przepis, poprzez podkreślenie wyjątkowości tych potrzeb właściciela lasu. Uznaje się bowiem, że za potrzeby, o których mowa w przytoczonym przepisie, mogą być traktowane tylko wyjątkowe okoliczności, które w sytuacji konkretnego właściciela przeważają nad ustawową zasadą ochrony lasu. Dla ustalenia istnienia szczególnie uzasadnionych potrzeb, o których mowa w tym przepisie, nie wystarcza zatem wystąpienie po stronie właścicieli lasu zwykłych potrzeb, ale potrzeb kwalifikowanych, bo szczególnych. Zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny musi być dla właścicieli lasu czymś niezbędnym w danej sytuacji, musi być uzasadniona nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów sytuacji strony i jej argumentów (zob. wyrok NSA z 28 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 1609/21, LEX nr 3821984). Podkreśla się również, że wykładnia systemowa art. 13 ust. 2 w zw. z art. 7 ustawy o lasach, uwypukla zasadniczy cel przepisów zawartych w ustawie o lasach w postaci ochrony lasów jako jednego z ważnych zasobów środowiska, a zmiana lasu na użytek rolny stanowi zawsze uszczuplenie zasobu środowiska. Jest to zatem sytuacja wyjątkowa, która z woli ustawodawcy dopuszczalna jest w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów (zob. wyrok NSA z 25 maja 2022 r., sygn. I OSK 1880/21, LEX nr 3628845).
Zdaniem Sądu, Strony skarżące wypełniły swój obowiązek wykazania argumentów mających poświadczać wystąpienie ustawowego warunku prowadzącego do uzyskania zgody na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. W ich pismach kierowanych do Starosty i SKO pojawia się bowiem chęć powiększenia gospodarstwa w kierunku rolnym, aby w dalszej kolejności móc skutecznie starać się o uzyskanie dopłat z Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa. Wyjaśniono w tym względzie, że aktualna powierzchnia działek pozostających w dyspozycji wnioskodawców, jak również ich położenie, nie umożliwia skutecznego uzyskania dopłat z w/w Agencji. Ponadto, na gruncie rolnym który obecnie posiadają Strony prowadzone uprawy są zbyt małe w stosunku do potrzeb związanych z hodowlą, gdyż brakuje siana oraz zboża dla zwierząt (zadeklarowano we wniosku posiadanie kur, indyków i dwóch koni). Zwrócono także uwagę Organów na rosnące ciężary finansowe bieżącego utrzymania, w tym koszty leczenia oraz koszty pomocy uczącej się na studiach córki. Ponadto, na etapie postępowania sądowo-administracyjnego Skarżący potwierdził dokumentacją medyczną konieczność wyjątkowego wydatkowania środków na diagnostykę oraz konieczne leczenie.
Za udzieleniem zgody na zmianę lasu na przeznaczenie rolnicze, ma także przemawiać obecny zły stan sanitarny lasu, udokumentowany opinią dendrologiczną sporządzoną dnia 10 sierpnia 2024 r. Z dokumentu o jakim mowa wynika w sposób jednoznaczny, iż zalesione grunty o uprzednio rolnym przeznaczeniu, charakteryzują się utrudnionymi warunkami dla rozwoju drzew. Stwierdzono zespół czynników występujących na gruntach po rolnych takich jak obecność tak zwanej podeszły płużnej, odmienne od gleby leśnej właściwości chemiczno – fizyczne, brak grzybów mikoryzowych, podatność na występowanie grzybowych chorób korzeni drzew. Zdaniem biegłego kondycja drzewostanu rosnącego na w/w działce wnioskodawców jest obniżona w wyniku oddziaływania tych czynników. Jest też istotne, że zły stan sanitarny lasu i obecność luk zwiększa podatność drzewostanu na powstanie szkód od wiatru i dalsze wydzielanie się drzew. Biegły dendrolog w swej opinii pisze jednoznacznie, iż rozpad drzewostanu będzie postępował dalej w kierunku wschodnim, a do powodów takiego stanu rzeczy specjalista zalicza usytuowanie lasu na gruncie porolnym, niedostosowany skład gatunkowy drzewostanu do siedliska oraz duży udział gatunków krótko wiecznych. Według treści powyższej opinii zachowanie istnienia drzewostanu wiąże się z koniecznością podjęcia działań mających na celu przebudowę istniejącego drzewostanu. Działania tego rodzaju scharakteryzowano jako wymagające znacznych nakładów czasowych i finansowych oraz specjalistycznej wiedzy z zakresu leśnictwa, między innymi uprzątnięcia złomu, wywrotowców wykonanie trzebieży pod kątem przebudowy drzewostanu, zakupu materiałów, sadzenia nowych drzew, odpowiedniego przygotowania gleby jak również późniejszej pielęgnacji i odnowień. W ten sam sposób o stanie zdrowia drzew wypowiada się RDOŚ w swej decyzji z dnia 6 maja 2022 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, skoro pisze wyraźnie : Drzewa przeznaczone do wycinki rosną na terenie użytkowanym wcześniej rolniczo i zaczynają się intensywnie wydzielać z powodu zainfekowania korzeniowcem wieloletnim – grzybem występującym na gruntach porolnych. Występująca na działce roślinność leśna, jest w złym stanie sanitarnym, narażona na działanie szkodliwych czynników.
Biegły na podstawie oceny złego stanu sanitarnego zadrzewienia a także w związku ze znacznymi nakładami finansowymi i czasowymi jakie należałoby ponieść, aby prawidłowo przebudować drzewostan porastający ten użytek, uznaje za zasadne przywrócenie tego terenu do użytkowania rolniczego. Za tym dopuszczeniem przemawiają według specjalisty również argumenty wskazujące na rolnicze użytkowanie otaczających ziem, a także duże chęci właściciela terenu do przywrócenia na nim kultury rolnej. Należy zaznaczyć, iż stanowisko biegłego potwierdza oświadczenie właścicieli gruntu o tym, że wskazana działka przez poprzednią jego właścicielkę użytkowana była rolniczo, zaś na skutek zaniedbań z jej strony grunt uległ naturalnemu przekształceniu w las.
Zarówno wnioskodawcy postępowania jak również biegły w swojej opinii podkreślają także okoliczności związane z położeniem lasu. Dla rozstrzyganej tej sprawy jest istotnym, że las porastający działkę o nr [...], nie stanowi zwartego kompleksu leśnego i otoczony jest polami uprawnymi, zabudowaniami oraz drogą. Stanowisko potwierdzające tą okoliczność zostało wystarczająco dokładnie udokumentowane w postaci materiału zdjęciowego wykonanego w trakcie oględzin przeprowadzonych dnia 26 lipca 2024 r. przez współwłaściciela działki oraz pracownika Nadleśnictwa [...].
W przekonaniu orzekającego Sądu podnoszone przez wnioskodawców okoliczności faktyczne mieszczą się w obszarze umożliwiającym zastosowanie art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, potwierdzając po stronie właścicieli gruntu kwalifikowane potrzeby uzasadniające przekształcenie działki dla celów prowadzenia gospodarki rolnej. Ich twierdzenia oraz wyrażany cel zmiany są jednocześnie spójne z opinią biegłego oraz treścią decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia wydanej przez RDOŚ.
Organy obu instancji nie zaprzeczyły w sposób przekonujący tezie stawianej przez skarżących o występowaniu w ich sytuacji cech potrzeb szczególnie uzasadnionych, czyli celów charakterze szczególnym różniących się od potrzeb zwykłych, zazwyczaj podnoszonych przez właścicieli lasu. Podane argumenty wypadało uznać za uzasadnione nie tylko z punktu widzenia subiektywnego, ale także przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych, odnoszonych do aktualnej sytuacji właścicieli lasu oraz aktualnej jego charakterystyki. Tutejszy Sąd w swym orzecznictwie konsekwentnie prezentuje stanowisko, iż nie można z góry założyć stanu, w którym każdy las posiada dla dobra publicznego wartość uniemożliwiająca jego przekształcenie na cele prowadzenia działalności rolnej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 12 listopada 2024 r., sygn. II SA/Rz 1090/24, LEX nr 3786659, wyrok WSA w Rzeszowie z 8 kwietnia 2021 r., sygn. II SA/Rz 21/21, LEX nr 3172351.).
Zasada zachowania ochrony i powiększania zasobów leśnych jest zasadą ustawową płynącą z art. 1 pkt 1 ustawy o lasach, która nie jest barierą nieprzekraczalną dla właściciela lasu, pragnącego wykorzystać swą własność do prowadzenia upraw roślin i hodowli zwierząt. Jeżeliby miało być inaczej, to ustawodawca nie zdecydowałby się na jednoczesne obowiązywanie odstępstwa zbudowanego przy użyciu klauzuli generalnej ukierunkowującej organ na dokonanie procesu wartościowania zadeklarowanych potrzeb właściciela gruntu. Pozbawienie właściciela lasu jakichkolwiek szans na wprowadzenie na tym gruncie gospodarki rolnej, byłoby działaniem nieproporcjonalnie ograniczającym prawo własności. Z uwagi na przyjętą w art. 13 ust. 2 ustawy o lasach konstrukcję luzu decyzyjnego, szczególnego znaczenie w procesie wyboru konsekwencji prawnych nabiera zasada ogólna postępowania administracyjnego z art. 7 K.p.a. obligująca kompetentny organ do rozważenia czy w ukształtowanych materiałem dowodowym realiach konkretnej sprawy należy zaspokoić interes właściciela gruntu, nawet kosztem interesu publicznego w tym wypadku wyrażanego w zasadzie trwałości lasu, mającej chronić zasoby przyrodnicze RP. W praktyce chodzi o przeprowadzenie procesu wartościującego ujawnione potrzeby wnioskodawcy oraz walory konkretnego zasobu leśnego. Wynik tego procesu nie zależy więc tylko od charakteru potrzeb prywatnego właściciela, ale także od wartości lasu ocenianej przez pryzmat dobra wspólnego. Dlatego będzie odpowiadać intencji ustawodawcy uwzględnienie wniosku, jeżeli w świetle obiektywnych kryteriów uwypuklonych w nim potrzeby prywatnego właściciela podlegają ochronie norm konstytucyjnych (np.: dobro rodziny, zdrowie) zaś ustalona na miejscu kondycja zadrzewienia leśnego nie przedstawia szczególnej wartości, wymagając podjęcia kosztownych dla dysponenta zabiegów ochronnych i odtworzeniowych.
Dlatego Sąd zgadza się z poglądem orzecznictwa, że proces weryfikacji wniosku na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, nie może być pozbawiony walidacji cech tego lasu w relacji do dobra publicznego, które ma chronić zasada trwałości lasu, mająca sprzyjać zachowaniu stanu przyrody w niezmienionym kształcie. Dokładnie chodziłoby o wyważenie czy okoliczności charakteryzujące las jako dobro przyrodnicze przeważają względem korzyści jakie spodziewają się uzyskać jego właściciele na drodze żądanej modyfikacji dla celów gospodarki rolnej. Będzie słusznym uznanie, iż rozważania organu nie mogą abstrahować od takich okoliczności jak: aktualny stan i kondycja zdrowotna lasu, położenie względem kompleksu leśnego, przeważające otoczenie, wiek, rzeczywista możliwość przyrodniczego potencjału lasu dla potrzeb prowadzenia efektywnej gospodarki leśnej. Poza tym, z uwagi na położenie przez ustawodawcę wyraźnego punktu ciężkości na konieczności analizy sytuacji właściciela lasu, proces stosowania art. 13 ust. 2 ustawy o lasach wymaga też wnikliwej oceny zdolności wnioskodawcy do odtworzenia lub poprawy stanu lasu, jeśli ustalono w toku postępowania, że las jest w złej kondycji zdrowotnej. Wiąże się z koniecznością odpowiedzi na istotne z punktu widzenia systemu prawa pytanie : czy wobec treści zgłoszonych żądań, istnieje jakiekolwiek prawdopodobieństwo wywiązania się właściciela lasu z obowiązków płynących z treści art. 24 ustawy o lasach. Jeżeliby okazało się, że aktualna wartość lasu dla dobra publicznego nie jest znacząca a jednocześnie sytuacja osobista i majątkowa jego właściciela nie rokuje poprawy tej sytuacji, to jest jeden z kluczowych argumentów, aby w ramach oceny występowania okoliczności zakodowanych w klauzuli generalnej z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach w postaci dopuścić do zmiany lasu na użytek rolny, gdyż będzie to zgodne z potrzebami wnioskodawcy i jednocześnie odpowiadać będzie założeniom nakazującym umożliwienie właścicielowi jak najpełniejszego korzystania z rzeczy. Może bowiem okazać się, że w ostatecznym rozrachunku dobro publiczne, dla którego to nie może być obojętne dobro indywidualnego właściciela nieruchomości, wyraźnie skorzysta na skutek powstania na gruncie leśnym użytku rolnego. Stanowisko to jest tym bardziej aktualne, gdy odnosi się do realiów sprawy, w której las powstał na gruncie uprzednio użytkowanym na potrzeby rolnicze.
Zdaniem Sądu, mimo zaprezentowania szerokiego uzasadnienia w decyzjach odmownych zarówno Organu pierwszej jak i drugiej instancji, zabrakło w ich argumentacji należytego wyważenia okoliczności rzutujących na aktualną wartość lasu (tj. kondycja zdrowotna lasu) oraz wyeksponowanej zdolności współwłaścicieli nieruchomości do poprawy ewidentnie złego stanu zadrzewienia. Niewątpliwym jest, co dostatecznie jasno potwierdziła opinia biegłego, że zachowanie i polepszenie istniejącego stanu drzew na działce skarżących, wiąże się z koniecznością podjęcia szeregu skomplikowanych działań mających na celu przebudowę tego drzewostanu, wymagających z uwagi na powierzchnię lasu i złą kondycje drzew znacznych nakładów finansowych i jednocześnie specjalistycznej wiedzy z zakresu leśnictwa. Wobec tego nie bez racji pozostaje zdanie Skarżących stron wypowiedziane w odwołaniu od decyzji Starosty, że o wiele bardziej zasadne z punktu widzenia racjonalnego i optymalnego wykorzystania gruntu byłoby wycięcie drzew i ponowne prowadzenie na nim gospodarki rolnej.
Zatem twierdzenia właścicieli lasu wykazujące niedostateczny dla zaspokojenia bieżących potrzeb utrzymania stan ich wspólnych finansów, poprzez wyszczególnienie koniecznych wydatków na utrzymanie rodziny, wypadało potraktować jako jeden z kluczowych, obok wieku i stanu zdrowia stron, czynników wpływających na ich zdolność do choćby minimalnego odtworzenia przyrody leśnej na działce o nr [...]. W skontrolowanych, decyzjach nie można doszukać się wyraźnego odniesienia się do tej kwestii, choć wymagała tego zasada uwzględniania słusznego interesu obywatela z art. 7 § 1 K.p.a. Jest ona przez Organu rozpatrywana jednostronnie, bo wyłącznie z punktu widzenia interesu społecznego, czyli obowiązków ciążących na właścicielu lasu z mocy art. 24 ustawy o lasach - obowiązku ponownego wprowadzenia roślinności leśnej, przebudowy drzewostanu, pielęgnowania i ochrony lasu. Rozważenie tej kwestii ciążyło na orzekających organach choćby z uwagi na wyraźną ocenę specjalisty z zakresu gospodarki leśnej, który stwierdził, że nadanie gruntowi pożądanej z punktu widzenia celów ochrony lasu wartości, wiąże się ze znaczącymi ciężarami czasowymi i finansowymi. Wypadało zauważyć, że poniesienie tych ciężarów w perspektywie wykonania przez starostę dyspozycji art. 24 in fine ustawy o lasach, jest dla właściciela lasu szczególnie uzasadnioną potrzebą, a więc okolicznością z kategorii niepomijalnych w jurysdykcyjnym procesie stosowania art. 13 ust. 2 w/w ustawy. Ponadto, niedostatecznie w ocenie Sądu odpowiedziano na argumenty Stron wskazujące na położenie lasu poza większymi strukturami leśnymi w tym na jego aktualne otoczenie odpowiadające zapotrzebowaniu skarżących oraz na argument historyczny podnoszący rolne przeznaczenie tej działki przed powstaniem na jej obszarze zadrzewienia leśnego. Nie skonfrontowano się w zaskarżonych decyzjach z przekonującą argumentacją Stron wypowiedzianą w odniesieniu do kwestii wykorzystania rolniczego działki o nr [...] w N., czyli działki leśnej, na którą Strony uzyskały zgodę na rolnicze wykorzystanie. W odwołaniu podniesiono bowiem, że na działce o w/w numerze dwukrotnie została posadzona aronia, maliny, została wymieniona ziemia, a pomimo tego rośliny te nie rosną z powodu negatywnego wpływu lasu, który zabiera im wodę i zacienia uprawy. Dlatego próby uprawy roślin i krzewów owocowych na tej działce okazały się nieopłacalne. Zarzut Organu I instancji o niewykorzystaniu tej działki na cele deklarowane doczekał się ze strony wnioskodawców dość racjonalnej odpowiedzi w treści odwołania, co zostało pominięte w rozważaniach SKO.
Ponieważ Organy obu instancji nie odniosły się w pełni do argumentacji stron skarżących lub odniosły się do nich lecz w sposób fragmentaryczny, to podzielić należało twierdzenia o takim naruszeniu art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ustalony jako odmowa wyrażenia zgody na dokonanie zmiany lasu na użytek rolny. W ponownie prowadzonym postępowaniu, należało będzie uwzględnić wyżej wyłożone braki w pełnej ocenie materiału dowodowego, zgłoszonych na jego podstawie żądań i twierdzeń. W szczególności za konieczne WSA uznaje zestawienie aktualnej wartości lasu do wskazanego przez Strony zamiaru jego modyfikacji oraz ich zdolności dochodowej i zdrowotnej przywrócenia oczekiwanej kondycji lasu. Bez wypełnienia powyższych wytycznych wydane w sprawie decyzje ponownie będą wadliwe, co spowoduje naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej – art. 8 § 1 K.p.a.
Przedstawione wyżej motywy zadecydowały o uwzględnieniu rozpatrzonej skargi na podstawie art. 134, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., obejmując nimi pokryty przez strony wpis sądowy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło