II SA/Rz 120/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia do pełnienia służby celnej w innej jednostce organizacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu wniosków M.P. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...]r. w przedmiocie przeniesienia M.P. do Urzędu Celnego, utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Jako podstawę prawną powołano przepis art. 18 ust. 2, art. 81 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641/. Jak wynika z akt administracyjnych, pismem z dnia [...]r. Kierownik Referatu Laboratorium Celne I.K. w imieniu własnym oraz na prośbę funkcjonariuszy referatu zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej o przeniesienie M.P. do innej komórki organizacyjnej. Do wniosku dołączono pismo pozostałych pracowników referatu. W związku z tym Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...]r. wszczął postępowanie w sprawie przeniesienia M.P., następnie decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej przeniósł ją z dniem [...]r. do Urzędu Celnego. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy M.P. podniosła naruszenie przepisów art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez nieprawidłowe określenie stanowiska na jakim ma pełnić służbę po przeniesieniu. Przedstawiła również zarzuty przeciwko pismom funkcjonariuszy zatrudnionych w Referacie Laboratorium Celne z dnia 3 listopada 2005 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska i opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W skardze na tą decyzję M.P. domagała się jej uchylenia zarzucając jej, iż nie wskazuje konkretnych okoliczności uzasadniających jej przeniesienie. Po jej rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia [...]r. w sprawie sygn. akt II SA/Rz 181/06 uchylił zaskarżoną decyzję, a w uzasadnieniu przesądził, iż zarzuty skarżącej o braku właściwości rzeczowej Dyrektora Izby Celnej do wydania decyzji o jej przeniesieniu są nieuzasadnione. Organem właściwym do dokonania przeniesienia w ramach jednej izby celnej jest jej dyrektor. Dopiero gdy następuje przeniesienie poza strukturę organizacyjną jednej izby celnej wymagana jest zgoda ministra do spraw finansów. Dyrektor Izby Celnej powołał M.P. z dniem 1 maja 2004r. na stanowisko kierownika Laboratorium Celnego w Izbie Celnej a z dniem 19 maja 2005 r. odwołał ją z tego stanowiska. Stosownie do przepisu art. 10 ust. 6 cyt. ustawy, powołania na wyższe stanowisko kierownicze dokonuje dyrektor izby celnej i jego zastępca, naczelnik urzędu celnego i jego zastępca i następuje to w ramach stosunku służbowego, a w przypadku innej osoby powoduje nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania. Wynika zeń, że powołanie na wyższe stanowisko kierownicze następuje w ramach stosunku służbowego. Skarżąca, będąc powołana na stanowisko kierownicze jako funkcjonariusz celny, po odwołaniu ze stanowiska kierownika laboratorium nadal pozostaje inspektorem celnym. Nieuzasadniony jest zatem jej zarzut, że dla oceny, czy przeniesienie nastąpiło na takie samo stanowisko czy równorzędne koniecznym było otrzymanie zakresu uprawnień i obowiązków. Ustawodawca w art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej jako przyczynę przeniesienia na takie samo stanowisko lub równorzędne do innego urzędu celnego podał "ważne względy służbowe", a zdaniem Sądu brak jest wykazania, iż przesłanka ta została spełniona. Sąd w uzasadnieniu wskazał, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu należy wskazać, jakie to ważne względy służbowe uzasadniały decyzję o przeniesieniu skarżącej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...]r. o przeniesieniu M.P. z dniem [...]r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na ważne względy służbowe, a mianowicie iż w okresie, gdy M.P. była kierownikiem Laboratorium Celne, relacje pomiędzy pracownikami a kierownikiem były niewłaściwe. Konflikty i niechęć do kontaktów ze skarżącą uniemożliwiały podjęcie współpracy nawet w sytuacji, gdy była już równorzędnym pracownikiem Laboratorium.. Wpływało to niekorzystnie na jakość oraz wydajność pracy w Laboratorium. W okresie, gdy skarżąca była kierownikiem, nie wykonywała prac laboratoryjnych, albowiem obciążenie pracowników nie było duże. Po jej odejściu z laboratorium zaczęło działać prężniej i intensywniej. Potwierdza to ilość przyjętych i przebadanych próbek w okresie od 2004 r. do 30.11.2005 r. oraz od 1.12.2005 r. do 5.10.2006 r. W pierwszym z nich przyjęto do badania 320 próbek, z czego przebadano 275, natomiast w drugim – tj. po jej przeniesieniu – liczba przyjętych i przebadanych próbek niemal się podwoiła, odpowiednio 570 i 499 próbek. Poza tym, skarżąca będąc kierownikiem laboratorium zgłosiła do strategii działania Izby Celnej na rok 2005 wdrożenie systemu zarządzania do końca 2005 r., lecz do maja 2005 r. nie podjęła żadnych działań w tym zakresie /poza trzema szkoleniami wewnętrznymi/. Proces budowania Systemu Zarządzania został rozpoczęty w czerwcu 2005 r., gdy kierownikiem laboratorium została I.K. System ten został wdrożony już od 1 sierpnia 2006 r. a, wniosek do Polskiego Centrum Akredytacji został złożony o jej udzielenie. Fakt ten potwierdza, że jej przeniesienie podyktowane było ważnymi względami służbowymi, a to konieczność poprawienia atmosfery w pracy, a co za tym idzie – jej jakości i wydajności. Polepszenie pracy laboratorium możliwe jest poprzez stworzenie zgranego zespołu ludzi pracujących. Poza tym, Oddział Celny M.-Ż., gdzie została przeniesiona, jest oddziałem granicznym Unii Europejskiej, istotnym jest, aby tam procedury związane z odprawą celną towarów przeprowadzane były prawidłowo. Osiągnięcie tego celu jest możliwym poprzez prawidłową obsadę. Nowe miejsce pracy wymagało wzmocnienia etatowego. Decyzję tą zaskarżyła M.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. W motywach skargi wskazała okoliczności, które zostały uznane przez rozstrzygający organ jako "ważne względy służbowe" uzasadniające jej przeniesienie. Podkreśliła, iż powołany fakt, że nie wykonywała badań laboratoryjnych nie może być okolicznością obciążającą, albowiem byłaby osobą, która wykonywane przez siebie badania sama akceptuje. Podniosła, że bezpodstawny jest zarzut, iż wydajność pracy po jej odejściu wzrosła. Porównując wyniki próbek przyjętych i przebadanych w okresach, gdy była kierownikiem i po jej odejściu, odpowiednio wynosiły one 85,94% i 87,54%. Różnica 1,6% to tzw. zmienna losowa. Zaś użyte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia określenia "atmosfera pracy", "niechęć do kontaktów pracowników z kierownikiem", "zgrany zespół ludzi" – mają charakter ocenny i nie mogą stanowić argumentu przy ocenie. Kierownik kieruje zespołem ludzi i najczęściej jest tak, jeżeli stawia wysokie wymagania, to pracownicy go nie kochają. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a w uzasadnieniu podkreślił, iż zgodnie z art. 1b pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /t.j. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641/ do zadań dyrektora izby celnej należy realizacja polityki kadrowej w podległych mu jednostkach organizacyjnych, i to legło u podtaw decyzji o przeniesieniu. Odnosząc się do wyników pracy laboratorium, podkreślono iż po jej odejściu porównywalne wyniki osiągnięto w sytuacji, gdy dwie pracownice ze względu na ciąże nie wykonywały badań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Bezspornym jest, iż wyrokiem z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie sygn. akt II SA/Rz 181/06, po rozpoznaniu skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r., nr[...], w przedmiocie przeniesienia służbowego uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu cytowanego rozstrzygnięcia wskazał, iż organ uznał, że przeniesienie M.P. było podyktowane względami służbowymi w związku z potrzebą poprawy warunków jakości pracy w podległych komórkach organizacyjnych. Takie twierdzenie jest zbyt ogólnikowe, zwłaszcza, że ustawowa przesłanka przeniesienia to "ważne względy służbowe". Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia – przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm./. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w cytowanym przepisie zostają sformułowane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zatem ma ono moc wiążącą dla organu i Sądu. Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie /patrz: system prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych. Ossolineum 1986 r., s. 318/. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie dlaczego stosowanie tej normy przez organ uznane zostało za błędne. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 130/97 /OSP 1999, z. 3, poz. 101/ wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego oceną prawną /.../ wyjaśnił, iż ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie zostaną zmienione przepisy. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 czerwca 1999 r. OSP 4/99 /ONSA 1999, nr 4, poz. 118/, a następnie w wyroku z dnia 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04 /OSP 2005 z. 2 poz. 18, z glosą J. Kmieciaka/ uznał, że sformułowanie takiej oceny, odmiennej od oceny zawartej w zaskarżonym orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwe jest w wypadku oddalenia skargi kasacyjnej, jeżeli mimo błędnego orzeczenia odpowiada ono prawu. Niezastosowanie się przez Sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej. Organ prowadząc ponownie postępowanie w przedmiotowej sprawie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż eskalacja konfliktu między M.P., a pozostałymi pracownikami laboratorium spowodowała naglącą potrzebę jej przeniesienia. Powagę tej sytuacji oceniono na podstawie pisma pracowników laboratorium z 3 listopada 2005 r., zaś po jej odejściu laboratorium zaczęło działać prężniej i intensywniej. Na uzasadnienie podano też wyniki badań laboratorium w okresie jej zatrudnienia i po jej przeniesieni. W podsumowaniu organ podaje, iż jej przeniesienie było w pełni uzasadnione ważnymi względami służbowymi, na które złożyła się konieczność poprawienia atmosfery pracy laboratorium oraz poprawa jakości i wydajności. Poza tym wyznaczenie jej miejsca służby w Oddziale Celnym M.-Ż. podyktowane było ważnymi względami służbowymi. Jedynie "ważne względy służbowe" uzasadniają przeniesienie, o którym mowa w art. 18 ust. 2 cyt. ustawy. Sformułowanie przepisu uzasadnia przyjęcie, iż względy służbowe muszą mieć postać kwalifikowaną. Jako jeden z argumentów uzasadniających jej przeniesienie był fakt, iż laboratorium w okresie, gdy była jego kierownikiem a następnie pracownikiem, funkcjonowało źle, co potwierdza fakt, że przyjęło do badania 320 próbek, przebadano 275, a po jej odejściu odpowiednio 570 i 499. Organ w uzasadnieniu nie wskazał, czy M.P. zarówno jako kierownik, a następnie pracownik miała wpływ na ilość próbek przyjętych do badań. Jeżeli nie, to trudno czynić jej z tego zarzut, zaś procentowy wskaźnik jest podobny. Dopiero w odpowiedzi na skargę komentując zarzut skarżącej, iż relacja próbek przyjętych do przebadania w obydwu okresach jest zbliżona podał, że po odejściu efekt ten uzyskano w sytuacji, gdy dwie pracownice będące w ciąży nie wykonywały badań. Okoliczność, iż działania M.P. zmierzające do wdrożenia Systemu Zarządzania były nieprawidłowe, wskazane zostały w uchylonej decyzji. Elementem decyzji jest uzasadnienie, które ma objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie. W nim winno znaleźć wskazanie "ważnych względów służbowych" uzasadniających decyzję organu o przeniesieniu. Nie może tego zastąpić odpowiedź na skargę, która winna zawierać odniesienie się organu do zarzutów skargi. Organ ma obowiązek wykazać, jakie ważne względy służbowe uzasadniają przeniesienie na takie samo lub równorzędne stanowisko do innego urzędu. Taki obowiązek nałożył Sąd w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia [...]r., którym organ i Sąd jest związany. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm./ Sąd uwzględnił skargę. Na zasadzie przepisu art. 152 cyt. ustawy orzeczono, iż do czasu uprawomocnienia się rozstrzygnięcia nie podlega ono wykonaniu.