II SA/Rz 1203/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i nałożenia obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie - postanawia - I. przyznać skarżącemu K. S. prawo pomocy przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący K. S. wezwany został do uiszczenia kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i nałożenia obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W odpowiedzi wymieniony złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wskazał, że jest osobą samotną. W maju 2014 r. podjął pracę, za którą otrzymuje wynagrodzenie w kwocie od 1500 do 1536 zł netto. Wcześniej był osobą bezrobotną i utrzymywał się z zasiłków uzyskiwanych z pomocy społecznej. Podniósł, że ponosi duże wydatki na utrzymanie domu o powierzchni 97 m.kw. (w szczególności na opał), którego jest współwłaścicielem w 1/6 części. Pozostałymi współwłaścicielami domu są jego siostry, które jednak w żadnym stopniu nie dokładają się do kosztów jego utrzymania. Comiesięczne wydatki strony są następujące: 400 zł (żywność), 150 zł (środki chemiczne i higieniczne), 150 zł (odzież obuwie), 20 zł (ubezpieczenie na życie), 79 zł (telewizja), 30 zł (telefon), 49 zł (Internet), 9 zł (wywóz śmieci), 47,76 zł (prąd), 34 zł (woda i kanalizacja w sezonie zimowym, w letnim – do 80 zł), 17 zł (podatek od nieruchomości), ok. 300 zł (gaz w okresie zimowym, w okresie letnim – 66 zł), 200 zł (drewno na opał), 40 - 65 zł (lekarstwa). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zasadniczo strony obowiązane są do ponoszenia kosztów postępowania sądowego związanych ze swoim udziałem w sprawie, co potwierdza brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Ustawodawca przewidział jednak od tej zasady wyjątek w postaci instytucji pozwalającej na wsparcie osób nie dysponujących żadnym bądź też dostatecznym dochodem na pokrycie tego rodzaju wydatku. Instytucją tą jest prawo pomocy, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (tzw. całkowite prawo pomocy – art. 245 § 2 P.p.s.a.) bądź też zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata (częściowe prawo pomocy – art. 245 § 3 P.p.s.a.). Jako przesłankę udzielenia wsparcia w najszerszych granicach art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast częściowe prawo pomocy odnosi się do sytuacji, gdy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy wskazać, że wymienione przesłanki winny podlegać ścieśniającej interpretacji, a zatem przy uwzględnieniu, że obowiązkiem każdej strony chcącej realizować swoje prawa na drodze sądowej i dysponującej określonym dochodem jest partycypowanie w kosztach postępowania. Finansowanie prawa pomocy następuje bowiem ze środków publicznych, przy których wydatkowaniu należy zachować należytą ostrożność. Dlatego też, to składający wniosek winien wykazać, że jego sytuacja kwalifikuje go do uzyskania żądanej pomocy. W tym celu powinien on złożyć jasne i pełne oświadczenie o swoim stanie rodzinnym, dochodach i majątku. Wezwany natomiast w trybie art. 255 P.p.s.a. do uzupełnienia takiego oświadczenia, winien udzielić wyczerpującej informacji oraz nadesłać wszelkie żądane od niego dokumenty. Służyć to ma dokonaniu rzetelnej analizy wszelkich istotnych z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy okoliczności. Uwzględniając powyższe uznano, że żądanie K. S. zasługuje na częściowe uwzględnienie i zwolniono go od połowy kosztów sądowych, których aktualna wysokość to 500 zł (wpis od skargi). Poniesienie ich bowiem w całości mogłoby zagrozić koniecznemu utrzymaniu strony. Podstawą odmowy przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie była okoliczność, iż nie wszystkim wydatkom skarżącego można przypisać przymiot "koniecznych". Tylko zaś te ostatnie mają decydujące znaczenie dla udzielenia stronie wsparcia ze środków Skarbu Państwa. I tak wydatkami, które nie przesądzają o egzystencji skarżącego są z pewnością te na odzież i obuwie oraz telefon, Internet i telewizję. Ponadto, należy mieć na uwadze, że K. S. nie wykonał w całości kierowanego do niego wezwania. Mianowicie nie wskazał, czy jest właścicielem pojazdu mechanicznego, a jeśli tak, to jakie ponosi w związku z tym koszty. Poza tym, nie nadesłał też wyciągów z posiadanego rachunku bankowego. Może to rodzić wątpliwości, czy przedstawiona dotychczas przez skarżącego sytuacja odpowiada w pełni rzeczywistości. Podkreślić też trzeba, że na obecnym etapie postępowania, w świetle regulacji P.p.s.a., nie jest konieczny udział profesjonalnego zastępcy prawnego. Sąd obowiązany jest zaś do udzielenia stronie występującej w sprawie bez adwokata potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Z tych powodów zwolniono K. S. od połowy kosztów sądowych i odmówiono ustanowienia dla niego adwokata, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.