II SA/Rz 1207/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1207/15. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu. Z kolei postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. tut. Sąd odrzucił wniosek Z. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł od powyższego środka zaskarżenia skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, których nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie, żony i córki. Zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest taka sama jak w październiku 2015 r., kiedy składał w niniejszej sprawie pierwszy wniosek o prawo pomocy. Jedyna zmiana to zwiększenie się wydatków na zakup środków higienicznych w związku z postępującą nieuleczalną chorobą. Na urzędowym formularzu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący zaznaczył, że na poczet opłat sądowych w niniejszej sprawie pożyczył stosowne środki. Zaznaczył, że nie ma żadnych oszczędności, bowiem od 1991 r. kształci sześcioro dzieci. Skromne gospodarstwo rolne kiedyś było na granicy opłacalności, a od ok. pięciu lat przynosi straty. Wskazał, że aby pole nie stało odłogiem zakupił łubin; łączny wydatek związany z obsianiem wyniósł ok. 500 zł, natomiast nie ma z tego tytułu jakichkolwiek korzyści finansowych. Powierzchnia nieruchomości rolnej wynosi 1,46 ha, z czego 54 ar obsiane jest łubinem, na 13 ar znajdują się ziemniaki i inne warzywa, natomiast 79 ar to trawa. Skarżący podał, że obecnie na kształcenie córki wydatkuje 1200 zł miesięcznie. Jako inne wydatki strona wskazała: gaz – 141,63 zł, woda - 106,18 zł, energia elektryczna – 158,59 zł, wywóz śmieci – 39 zł, telefon – 40,59 zł, obligatoryjne ubezpieczenie budynków – 60 zł, ubezpieczenie skarżącego – 60 zł, rata podatku rolnego – 60 zł, koszty lekarstw i środków opatrunkowych – 400 zł, zakup żywności 1200 zł "i więcej". Strona podniosła, że ma do spłacenia pożyczkę w wysokości 10 000 zł, jednak zacznie ją spłacać w październiku tego roku, jak córka skończy studia, zdobędzie pracę i będzie partycypowała w powyższym. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2015 r. Z. K. zwolniony został od kosztów sądowych w części dotyczącej połowy wpisu od skargi, natomiast jego żądanie odnośnie do pozostałego zakresu kosztów sądowych zostało oddalone. Z kolei postanowieniem z dnia 13 stycznia 2016 r. tut. Sąd utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. W takiej sytuacji, obecne żądanie strony przyznania prawa pomocy należało rozpatrzeć przy uwzględnieniu brzmienia art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Unormowanie to z mocy art. 167a § 1 P.p.s.a., zastosowanie znajduje także w odniesieniu do zarządzeń i postanowień referendarza sądowego. Aby dokonać modyfikacji orzeczenia, o której mowa w powołanym art. 165 P.p.s.a., konieczna jest zmiana okoliczności, które były istotne przy jego podejmowaniu. W przypadku prawa pomocy chodzi więc o zmianę w zakresie sytuacji rodzinnej i materialnej strony wnioskującej o wsparcie. Motywując obecnie żądanie zwolnienia od kosztów sądowych Z. K. zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest tożsama z tą, która była podstawą ubiegania się o przedmiotowe wsparcie już w październiku 2015 r., kiedy złożył pierwszy z wniosków o prawo pomocy. Zwiększeniu uległy tylko wydatki na lekarstwa i środki opatrunkowe. Rzeczywiście, porównanie obydwu złożonych wniosków potwierdza stwierdzenie, że skarżący wydatkuje aktualnie więcej pieniędzy na powyższy cel, mianowicie uprzednio była to kwota 150 zł, natomiast teraz jest to kwota 400 zł. Można także stwierdzić, że zasadniczo nie zmieniły się również wydatki na utrzymanie domu, choć precyzyjniej rzecz ujmując, nieznacznie zmniejszyły się tego rodzaju opłaty. Należy jednakże zwrócić uwagę, że na potrzeby pierwszego z wniosków o prawo pomocy Z. K. wskazał, że wydaje ok. 1800 – 2000 zł na kształcenie córki poza miejscem zamieszkania, natomiast obecnie wskazał z tego tytułu kwotę 1200 zł. Z pewnością jest to związane z okresem wakacyjnym, gdzie wydatki na edukację są zdecydowanie mniejsze, co potwierdził sam skarżący - odpowiadając na wezwanie referendarza sadowego dotyczące poprzedniego wniosku. Wprawdzie zaznaczył wówczas, że z poczynionych w ten sposób oszczędności nabywa następnie węgiel na opał, jednak nie może umknąć uwadze, że w październiku tego roku córka strony kończy studia i po zdobyciu pracy będzie mogła wspomóc rodziców w utrzymaniu wspólnego gospodarstwa domowego. Zatem zaoszczędzone obecnie środki pieniężne skarżący może przeznaczyć na koszty sądowe w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że ich aktualna wysokość to 100 zł. Jest to najniższa opłata sądowa z tytułu wpisu i znajduje ona wielokrotne pokrycie w łącznym dochodzie wnioskodawcy i jego żony (tj. kwocie 3460,54 zł). Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku należy też uwzględnić, że stałe dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę są wystarczające do zaspokojenia ich potrzeb życiowych. Ponadto trudno uznać za uzasadniony tj. odpowiadający znamieniu wydatku koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ten na obsianie pola łubinem, skoro podyktowany był on tylko tym, by pole to nie stało odłogiem, zaś nie wiązała się z tym żadna korzyść finansowa. Wydatkiem związanym z egzystencją skarżącego nie jest także ten na jego ubezpieczenie. Ponadto, w związku z pozyskiwaniem warzyw z gospodarstwa rolnego, zawyżone wydają się być zadeklarowane przez skarżącego środki na wyżywienie w kwocie 1200 zł miesięcznie. Podkreślenia wymaga także, iż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku strony fakt, że w postępowaniu przed sądem powszechnym została ona zwolniona od określonej opłaty. Referendarz w postępowaniu przed sądem administracyjnym uprawniony jest bowiem do samodzielnej oceny sytuacji materialnej strony pod kątem przesłanek określonych w mającej zastosowanie w tym postepowaniu ustawie procesowej – P.p.s.a. Z powyższych przyczyn uznano, że brak jest podstaw do dokonania zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2015 r. poprzez przyznanie skarżącemu szerszego zakresu zwolnienia od kosztów sądowych niż to, które na jego mocy otrzymał. Zwiększyła się bowiem wprawdzie wielkość wydatków na leczenie i środki opatrunkowe tj. z kwoty 150 zł do kwoty 400 zł, ale równocześnie znacznemu zmniejszeniu uległa wielkość środków pieniężnych związanych z edukacją córki tj. z kwoty 1800 – 2000 zł do kwoty 1200 zł. Poprawa kondycji finansowej strony nie może zaś zdecydować o przyznaniu jej większego od dotychczasowego wsparcia ze środków publicznych, pochodzących od ogółu podatników. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 165 w zw. z art. 167a § 1 oraz art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.