II SA/Rz 1207/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 21 lipca 2025 r. nr I-III.7722.16.1.2025 w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentacji zgłoszenia instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków - oddala skargę - Przedmiotem skargi M. M. (dalej: "Skarżący") jest postanowienie Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") z 21 lipca 2025 r. nr I-III.7722.16.1.2025 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia dokumentacji zgłoszenia instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący, będący współwłaścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...], położonej w miejscowości G., wnioskiem z 23 maja 2025 r. zwrócił się do Starosty Powiatu [...] (dalej: "Starosta" lub "Organ I instancji") o dostęp do dokumentacji w sprawie zgłoszenia instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków, złożonego przez drugiego współwłaściciela tej samej nieruchomości, tj. J. P. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku, Starosta Powiatu [...], postanowieniem z 18 czerwca 2025 r. nr AB.6743.601.2024/2025.AK umorzył postępowanie w sprawie udostępnienia dokumentacji zgłoszenia instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr ewid. [...] w miejscowości G. W uzasadnieniu Organ I instancji wyjaśnił, że zgłoszenie robót budowlanych jest szczególną formą zawiadomienia organu architektoniczno-budowlanego o zamiarze wykonania określonych robót budowlanych, które na mocy ustawy – Prawo budowlane nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Procedura ta ma charakter uproszczony i nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego. Z uwagi na brak formalnego postępowania administracyjnego, zgłoszenie nie wyznacza stron postępowania, a tym samym osoby trzecie, w tym współwłaściciele nieruchomości nie nabywają automatycznie praw do wglądu w akta związane ze zgłoszeniem. W związku z powyższym prawo wglądu w akta sprawy przysługuje wyłącznie stronom postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie jedynym podmiotem mającym status inwestora (a zatem uprawnionym do działania) jest osoba, która dokonała zgłoszenia. Pozostali współwłaściciele mimo, że posiadają udział w prawie własności – nie są stronami i nie posiadają uprawnienia do przeglądania akt sprawy. W konsekwencji złożony wniosek o udostępnienie akt był od początku bezprzedmiotowy. Od powyższego postanowienia, Skarżący złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 73 i art. 74 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), poprzez zastosowanie w sytuacji, gdy do instytucji zgłoszenia nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Skarżący wniósł o uwzględnienie zażalenia w całości. Po rozpoznaniu złożonego zażalenia, Wojewoda Podkarpacki, opisanym na wstępie postanowieniem z 21 lipca 2025 r. nr I-III.7722.16.1.2025, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że analiza sprawy prowadzi do wniosku, że postępowanie w sprawie wglądu do akt zgłoszeniowych jest bezprzedmiotowe. Z akt sprawy wynika, że Skarżący wystąpił o dostęp do dokumentacji w sprawie zgłoszenia dotyczącego instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków. Swój interes prawny Skarżący upatruje w tym, że on i jego trzej synowie są współwłaścicielami przedmiotowej działki, na dowód czego do ww. wniosku dołączył wypis z rejestru gruntów. Wojewoda wyjaśnił, że zgłoszenie obiektu lub robót budowlanych jest sformalizowaną czynnością administracyjną, tj. oświadczeniem danego podmiotu, że zamierza realizować określone przedsięwzięcie budowlane. W przypadku zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych stroną jest jedynie inwestor, a przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie ma zastosowania. W postępowaniu zgłoszeniowym interes prawny ma tylko inwestor, który dokonał zgłoszenia, dlatego poza nim żaden inny podmiot nie może być uznany za stronę postępowania, w tym np. współwłaściciele nieruchomości. Zgłoszenie nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż nie stanowi wniosku zainteresowanego podmiotu, który wymaga załatwienia sprawy administracyjnej w drodze decyzji administracyjnej. Uprawnienia inwestora wynikają jedynie z milczącej zgody organu. W ocenie Wojewody, skoro do instytucji zgłoszenia nie mają zastosowania przepisy k.p.a., to tym samym nie mogą być stosowane art. 73 i art. 74 k.p.a. Przepisy te dotyczące generalnie udostępnienia akt sprawy, regulują uprawnienia strony postępowania. Przyjęcie takiego stanowiska oznacza, że w niniejszej sprawie brak było podstawy do zastosowania art. 74 § 2 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a., a tym samym podstawy do wydania postanowienia z art. 74 § 2 k.p.a. Wojewoda wyjaśnił, że skoro do wniosku o dostęp do akt sprawy zgłoszeniowej nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a., to należy przyznać rację Organowi I instancji, który stwierdził, że wniosek Skarżącego od początku był bezprzedmiotowy i postępowanie w tym zakresie należało umorzyć. Pomimo tego, że Organ I instancji w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia przywołał art. 74 § 2 k.p.a., co było niepotrzebne, to zaskarżone postanowienie opiera się na właściwej podstawie prawnej, tj. art. 105 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M. M. wniósł o uchylenie postanowień Organów obu instancji. W uzasadnieniu podał, że stanowiska Organów są w jego ocenie niezasadne, a zaskarżone postanowienia naruszają prawo. Skarżący podniósł, że skoro do instytucji zgłoszenia nie mają zastosowania przepisy k.p.a., to tym samym nie mogą być stosowanie również art. 73 i art. 74 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach stwierdził, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Natomiast w myśl art. 74 § 2 k.p.a., odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Wniosek Skarżącego odnosił się do udostępnienia dokumentacji w sprawie zgłoszenia instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...]. Zgłoszenia Inwestor dokonał 19 sierpnia 2024r. Działka stanowi współwłasność m.in. Inwestora i Skarżącego a jak podano we wniosku, oczyszczalnia został już zainstalowana. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Rzeszowie z 17.11.2020 r., II SA/Rz 569/20, (LEX nr 3157335), że dostęp do akt postępowania "zgłoszeniowego" ma wyłączenie inwestor. Istota zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych sprowadza się bowiem do tego, że zgłoszenie, o którym mowa w art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowalne, jest jednostronną czynnością prawną, dokonywaną przez inwestora. Polega na zawiadomieniu organu administracji architektoniczno-budowlanej (starosty) o zamiarze realizacji określonej budowy lub wykonania określonych robót budowlanych, które na mocy art. 29 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, wymagają jednak dokonania zgłoszenia. Zgłoszenie budowy jest w istocie oświadczeniem woli składanym przez inwestora o zamiarze przystąpienia do realizacji inwestycji budowlanej. Zgłoszenie nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, którego przepisy nie mają tu zastosowania (zob. wyroki NSA z dnia 6 marca 2009 r. sygn. II OSK 307/08 oraz z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. II OSK 1294/09). Postępowanie w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót jest więc postępowaniem uproszczonym, które kończy się wydaniem decyzji tylko wówczas, gdy zachodzi konieczność wydania rozstrzygnięcia negatywnego dla strony postępowania (wnioskodawcy). Samo zgłoszenie zamiaru wykonania robót nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego, nie stanowi bowiem wniosku zainteresowanego podmiotu, który w myśl przepisów k.p.a. wymaga załatwienia sprawy administracyjnej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w drodze decyzji administracyjnej. Do czasu wydania decyzji o sprzeciwie w sprawie zgłoszenia mają natomiast zastosowanie reguły określone w ustawie - Prawo budowlane. Przepisy k.p.a. mają zastosowanie dopiero od momentu wydania decyzji o sprzeciwie. Decyzję tę organ wydaje w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu, gdy oceniając zamierzenie inwestycyjne ustali zaistnienie ustawowych przesłanek do wniesienia sprzeciwu (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2019 r. sygn. II SA/Kr 544/19). Podzielając przedstawione poglądy orzecznictwa Sąd akceptuje stanowisko organów, że Skarżący nie jest legitymowany do wglądu do akt obejmujących zgłoszenie robót budowlanych. Do tych akt ma dostęp jedynie inwestor. Niezależnie od tego, dokumenty zawarte w tych aktach, z uwagi na procedurę "zgłoszeniową", która nie spotkała się ze sprzeciwem właściwego organu, nie stanowią części akt administracyjnych. Zatem trafnie organy przyjęły, że udostępnienie dokumentów Skarżącemu w trybie k.p.a. było niedopuszczalne. Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.