II SA/Rz 1208/12

21 stycznia 2013 r. POSTANOWIENIE Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. D., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi wyżej wymienionej, na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] września 2012 r. nr [...], wydane w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w zakresie ochrony gruntów rolnych, - postanawia – zwolnić stronę od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym w dniu 15 stycznia 2013 r., skarżąca U. D. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten złożono do sprawy o sygn. akt II SA/Rz 1062/12, dotyczącej skargi U. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Według treści żądania skarżąca U. D. tworzy wraz z mężem i synem trzyosobowe gospodarstwo domowe. Wyłączną podstawą utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę U. D. w wysokości 1600 zł. Mąż i syn nie uzyskują dochodów. Rodzina nie posiada majątku o znacznej wartości w postaci nieruchomości, mieszkania, domu, oszczędności. Stwierdzono, co następuje: Sprawa ze skargi U. D. nie została zakończona przed WSA w Rzeszowie. Na obecnym etapie rozpoznawania sprawy strona skarżąca była zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Wpis ten został opłacony przez wnioskodawczynię. Ponadto rozpoznanie sprawy może dodatkowo wiązać się z obowiązkiem poniesienia kosztów opłaty kancelaryjnej, wpisu od środków odwoławczych w postaci zażaleń i skargi kasacyjnej oraz wynagrodzeniem pobieranym przez fachowego pełnomocnika z tytuł sporządzenia środków odwoławczych. Wniosek skarżącej dotyczy jednej z instytucji współtworzących prawo pomocy tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Oznacza to, że U. D. powinna udowodnić, że nie jest w stanie ponieść wymienionych kosztów ze względu na zagrożenie dla zachowania poziomu utrzymania koniecznego członków gospodarstwa domowego. Przesłanki materialno - prawne dla tego rodzaju wniosków zawiera art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.). Pod pojęciem utrzymania koniecznego należy rozumieć zdolność wnioskodawcy do ponoszenia wydatków niezbędnych dla jego bytu oraz egzystencji osób pozostających na jego utrzymaniu. Zaliczenie wydatku do niezbędnego zależy od przyjętych w określonych warunkach społeczno - gospodarczych standardów bytowych. Realne zagrożenie zachowania tych standardów na skutek poniesienia kosztów postępowania powinno przekładać się na rodzaj i zakres udzielonego prawa pomocy. Oceniając sytuacje jednostki ubiegającej się o prawo pomocy warto kierować się wskazówkami płynącymi z przepisów normujących udzielanie pomocy społecznej. Kierunek interpretacji zmierzający do uwzględnienia przepisów o progu interwencji socjalnej dopuszcza wykładnia systemowa. Ustalenie, że jednostka nie posiada zdolności majątkowej pozwalającej jej egzystować w warunkach minimalnych (próg), skutkuje koniecznością podjęcia przez państwo działań wspierających (opiekuńczych), określanych mianem interwencji socjalnej. Prawodawca uznał, że dochodem wystarczającym do zachowania poziomu minimum socjalnego przez osobę żyjąca rodzinie jest kwota 456 zł. Ta kwota powinna wystarczyć członkowi gospodarstwa domowego do pokrycia wydatków na : 1) żywność; 2) mieszkanie; 3) odzież i obuwie; 4) edukację; 5) ochronę zdrowia i higienę; 6) transport i łączność; 7) kulturę, sport i wypoczynek (zob. przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005 r., w sprawie progu interwencji socjalnej /Dz.U. z 2005 r., Nr 211, poz. 1762/ oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r., w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej /Dz.U. z 2012 r., poz. 823/). Reasumując, jeżeli prawdopodobne koszty sądowe spowodowałyby niebezpieczeństwo zachowania tego minimalnego zakresu wydatków, stronę występującą o prawo pomocy należy, w odpowiednim do tego zagrożenia zakresie, uwolnić od obowiązku pokrycia ciężarów kosztów postępowania. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja majątkowa skarżącej nakazuje przyznać jej prawo pomocy. Kwota łącznego i stałego dochodu członków gospodarstwa ustalona w wysokości 1600 zł, nie może zostać uznana za wystarczającą, do tego aby trzyosobowa rodzina była w stanie ponieść ciężary kosztów sądowych i jednocześnie utrzymać minimum socjalno – bytowe. Nie można wątpić, że wysokość dochodów przypadająca na członka gospodarstwa domowego jest zdecydowanie zbyt niska do pokrycia kosztów bieżącego życia oraz kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Koszty życia przeciętnej rodziny są aktualnie bardzo wysokie, co spowodowane jest przede wszystkim wysokimi kosztami zakupu nośników energii. Ten obraz pogarsza dodatkowo aktualna pora roku. Dlatego uiszczenie przyszłych kosztów sądowych niewątpliwie spowodowałoby zdecydowane pogorszenie zdolności rodziny do zakupu niezbędnych do życia środków spożywczych, lekarstw, środków czystości, mediów (energia elektryczna, woda, gaz) i usług. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia, działając w oparciu o przepis art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.s.a.