II SA/Rz 121/07

Dnia 27 czerwca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym Przewodniczący: AWSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2007 roku w Rzeszowie w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2006 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2006 roku, nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz T. J. kwotę 474 złotych (czterysta siedemdziesiąt cztery) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2006r. nr SKO [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lipca 1998r. w przedmiocie wydania T. J. uprawnień nr [...] do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B na druku [...]. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 roku, prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik T. J. wyjaśnił, że 7 maja 1998r. skarżący z wynikiem pozytywnym zdał egzamin teoretyczny, a 2 lipca 1998r. przystąpił do egzaminu praktycznego, którego nie zaliczył. W tym samym dniu egzaminu praktycznego nie zaliczył również kolega skarżącego – W. B. W kolejnym terminie - 22 lipca 1998 roku - skarżący zaliczył jazdę po placu manewrowym. Zaliczenie egzaminu praktycznego zostało potwierdzone ustnie przez egzaminatora J. K. Oświadczenie to zostało złożone skarżącemu i W. B., który w tym dniu również miał egzamin poprawkowy. W konsekwencji skarżący otrzymał prawo jazdy. W dniu 5 kwietnia 2006r., w wydziale komunikacji w J., skarżący złożył wniosek o wymianę prawa jazdy. W trakcie weryfikacji okazało się, że prawo jazdy zostało mu wydane nieprawnie, ponieważ egzamin z 22 lipca 1998r. nie został zaliczony. Wydanie prawa jazdy nastąpiło zatem albo przez zaniedbanie urzędnika, który wypełnił blankiet prawa jazdy albo przez błędny wpis dokonany przez egzaminatora. W chwili obecnej okoliczności te skutkują brakiem uprawnień do kierowania pojazdami, koniecznością odbycia powtórnego kursu, złożeniem egzaminu oraz koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów. Zarzucono ponadto, że dokonany w dokumentacji poegzaminacyjnej wpis koliduje z ustnym oświadczeniem, jakie złożył egzaminator. Gdyby do rzeczonej pomyłki nie doszło i skarżący miał świadomość, że nie zdał egzaminu, to niewątpliwie do powtórnych egzaminów przystąpiłby jeszcze w roku 1998. Nie można też wykluczyć, ze egzaminator wypełniając dokumentację dokonał błędnego wpisu o niezdaniu egzaminu. Końcowo podkreślono, że od chwili otrzymania prawa jazdy skarżący nie popełnił żadnych wykroczeń drogowych, nie spowodował kolizji, czy wypadku drogowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że argumenty przestawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mogą stanowić podstawy do zmiany zaskarżonego orzeczenia. Stosownie do art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992r. nr 1, poz. 41 ze zm. – zwana dalej ustawą) prawo jazdy mogło być wydane osobie, która miała wymaganą sprawność fizyczną i psychiczną, umiała czytać i pisać, odbyła odpowiednie przeszkolenie i wykazała się niezbędnymi kwalifikacjami oraz osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek. Sprawdzenia kwalifikacji osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami dokonywał egzaminator w ośrodku egzaminowania wyznaczonym przez wojewodę (art. 73 ustawy). W ocenie sko analiza treści decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego, a także zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż strona nie zdała egzaminu sprawdzającego jej kwalifikacje potrzebne do kierowania pojazdami kat. B. Zaliczona została cześć teoretyczna, a nie zaliczono części praktycznej. Oznacza to, iż skarżący nieprawnie otrzymał uprawnienia do kierowania pojazdami. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma możliwości rozszerzenia przeprowadzonego już postępowania dowodowego celem eliminacji poczynionych uchybień. Zasadniczą przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji jest wynik egzaminu uwidoczniony w protokole egzaminacyjnym podpisanym przez egzaminatora J. K., a nie sugerowana przez stronę pomyłka tegoż egzaminatora. Kierownik Urzędu Rejonowego otrzymując dokumentację z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego (wraz z protokołem nr [...] z dnia 22.07.1998r.) nie mógł wydać T. J. prawa jazdy nr [...]. Mimo takich okoliczności faktycznych strona prawo jazdy otrzymała, co prowadzi do wniosku, iż wydanie rozstrzygnięcia weryfikacyjnego jest słuszne i oparte o stwierdzone przesłanki prawne. Chociaż skarżący nie ponosi winy za niezgodne z prawem działania urzędników, to nie zmienia to faktu, że decyzję o wydaniu prawa należało wyeliminować z obrotu prawnego. W skardze do Sądu pełnomocnik skarżącego w całości powtórzył argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo podano, że w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego T. J. figuruje jako osoba, która zdała egzamin z wynikiem końcowym pozytywnym, a w wydziale komunikacji w J. został wymieniony jako osoba, która nie zdała egzaminu z części praktycznej. Dokumentacja zawarta w aktach sprawy jest niepełna, bo nie zawiera dokumentacji z przebiegu egzaminu i dlatego na podstawie szczątkowej dokumentacji trudno jest wyrokować o całości sprawy. Nie został też przesłuchany W. B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej wskazane. W judykaturze oraz piśmiennictwie ugruntowany jest już pogląd, że brak sytuacji uzasadniającej wyłączenie organu od rozstrzygnięcia sprawy jest drugą obok właściwości przesłanką wyznaczającą zdolność prawną organu administracji publicznej do prowadzenia konkretnego postępowania administracyjnego. Celem instytucji wyłączenia pracownika lub organu, uregulowanej w rozdziale 5 k.p.a. jest zapewnienie pełnej bezstronności w rozstrzygnięciu sprawy i wyeliminowanie wśród uczestników postępowania jakichkolwiek wątpliwości w tym względzie. Stanowi więc ona konkretyzację dwóch zasad ogólnych k.p.a.: zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Należy odnotować, iż przewodniczący składu orzekającego SKO – J. K., w toku egzaminu praktycznego na prawo jazdy w dniu 22 lipca 1998 roku był egzaminatorem skarżącego T. J. Oznacza to, iż w postępowaniu administracyjnym, w którym w prawem przewidzianych formach weryfikowano wiedzę oraz umiejętności skarżącego i w oparciu o jej wyniki podejmowano decyzję w przedmiocie przyznania mu prawa jazdy Kat B, J. K., posiadał informacje bezpośrednio wpływające na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Uwzględniając, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy skarżący w dniu 22 lipca 1998 roku zdał egzamin praktyczny, podkreślić należy, że przewodniczący składu orzekającego SKO jako podmiot, któremu zarzuca się, iż mógł dopuścić się błędnego wpisu w protokole egzaminacyjnym, bezsprzecznie nie powinien orzekać w tym zakresie, gdyż de facto rozstrzygałby o prawidłowości wykonywanych przez siebie czynności. Członek organu kolegialnego nie może być jednocześnie źródłem wiedzy o okolicznościach, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie i jednocześnie oceniać swoją wiedzę jako wiarygodną i miarodajną dla danego rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn winien on zostać z urzędu wyłączony od orzekania w sprawie na podstawie art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. Powołane przepisy k.p.a. nakazują wyłączenie członka kolegialnego organu administracji publicznej z urzędu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności innych niż wymienione w art. 24 § 1 k.p.a., które mogą wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Regulacja ta ma na celu zmobilizowanie organu, by na każdym etapie postępowania badał, czy nie istnieją okoliczności, które w odczuciu stron tego postępowania mogą zrodzić wrażenie o braku bezstronności jednego z jego członków. W każdym przypadku, gdy okoliczności danej sprawy czynią prawdopodobnym, że sytuacja taka może mieć miejsce, organ ma obowiązek z urzędu podjąć czynności skierowane na wyłączenie członka składu, którego bezstronność może zostać skutecznie zakwestionowana. Rozwiązanie to stanowi konkretyzację wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika konieczność postępowania wszechstronnego, uwzględniającego zarówno interes publiczny, którego reprezentantem jest organ, jak i interes partykularny reprezentowany przez stronę. Kodeks żadnemu z tych interesów nie przypisuje roli silniejszej, uprzywilejowanej, nakazując w tym zakresie działać w sposób zrównoważony i gwarantujący bezstronność. Na organie ciąży prawny obowiązek, by w każdym przypadku zagrożenia tej równowagi, uruchomił odpowiednie instrumenty prawne skierowane na jej zachowanie. Do instrumentów tych niewątpliwie należy instytucja wyłączenia członka organu kolegialnego, przewidziana w art. 27 k.p.a. Wydanie decyzji przez organ kolegialny, w składzie którego zasiadała osoba podlegająca wyłączeniu na podstawie art. 27 k.p.a. jest złamaniem wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady, i stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – zob. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, s. 232. Uwzględniając całość powyższych argumentów Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Samodzielną podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji jest również obraza przepisów art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 k.p.a. Należy odnotować, iż samorządowe kolegium odwoławcze, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., działa jako organ odwoławczy w rozumieniu procesowym, funkcjonalnym. Stosownie do końcowej treści powołanego przepisu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Idąc dalej; zgodnie z art. 140 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w art. 136-139 k.p.a. w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Do przepisów tych niewątpliwie zaliczyć należy art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 k.p.a. Oznacza to, iż w razie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., samorządowe kolegium odwoławcze nie może - bez narażenia się na zarzut obrazy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. – orzekać w składzie, w którym zasiadać będzie choćby jedna z osób, która brała udział w wydaniu decyzji, której wniosek ten dotyczy. Stanowisko to zostało potwierdzone w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 roku, sygn. akt II GPS 2/06. Wskazana okoliczność stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ustalenie, iż postępowanie administracyjne dotknięte jest wadą dającą podstawę do jego wznowienia stanowiło przesłankę, dla skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 i art. 120 P.p.s.a. Po rozpoznaniu sprawy w tym trybie Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2006r. nr[...]. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i § 2 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz. U. z 2002r. Nr 163, poz. 1348). Stosownie do treści wymienionych przepisów Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego uiszczony w sprawie wpis w kwocie 200 złotych, opłaty skarbowe od pełnomocnictwa w kwocie 34 złotych (2 x 17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 złotych.