II SA/Rz 121/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi K.Dz. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1070 ze zm.) – powoływanej dalej jako k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) - uchylił w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2007 r., Nr [...] o odmowie wymeldowania K. D. z pobytu stałego w miejscowości D. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ I instancji ustalił, że K. D. wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt [...], który stał się prawomocny w dniu 4 kwietnia 2007r., został skazany na łączną karę 13 lat pozbawienia wolności. Do odbycia kary został zatrzymany w domu, w D. nr [...], gdzie nadal znajdują się jego rzeczy osobiste, takie jak ubrania, buty, przybory higieny osobistej, dokumenty w tym legitymacja ubezpieczeniowa, świadectwa pracy. O jego wymeldowanie zwróciła się była żona, Z. D., która nie widzi szans dalszego wspólnego zamieszkiwania z osobą, która zgodnie z wyrokiem sądu karnego jest groźnym przestępcą i stanowi zagrożenie dla niej i jej czwórki dzieci. Po odbyciu kary K. D. może zamieszkać w miejscowości K. u swojej matki. K. D. poinformowany o możliwości ustanowienia pełnomocnika, nie skorzystał z tego prawa. Zwrócił się z prośbą o zapewnienie mu lokalu zastępczego. Powyższych ustaleń organ dokonał na podstawie protokołu z oględzin oraz z przesłuchania świadka Z. D. Na ich podstawie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust 2 do orzeczenia o wymeldowaniu K. D. z pobytu stałego. Opuszczenie mieszkania nie miało charakteru trwałego ani dobrowolnego, nastąpiło na czas odbywania kary pozbawienia wolności, i nie z własnej woli. Z powyższymi wnioskami nie zgodził się organ II instancji. Przeprowadzając postępowanie odwoławcze dopatrzył się wielu nieprawidłowości, które skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim zdaniem organu odwoławczego organ I instancji w prowadzonym postępowaniu nie zbadał dokładnie zamiaru strony do utrzymania meldunku w lokalu w D. nr [...]. W pismach kierowanych do Wójta Gminy [...] K. D. podkreślał, że nie zamierza wracać do miejsca pobytu stałego, pod warunkiem otrzymania lokalu socjalnego. Wskazał przy tym, że zrzeka się na rzecz dzieci przysługującej mu części własności do budynku mieszkalnego, czego organ nie wyjaśnił pomimo tego, że mogło to mieć wpływ na ustalenie ewentualnego zamiaru powrotu strony do dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Organ ten wskazał, że o zamiarze opuszczenia miejsca pobytu decydować będzie nie tylko wola wewnętrzna, ale także okoliczności sprawy takie jak koncentracja interesów życiowych, przebywanie w sensie fizycznym, oraz obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Dla oceny tego zamiaru istotne będzie przy tym czy okoliczności te potwierdzają wolę wewnętrzna czy też pozostają z nią w sprzeczności. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy nakazał organowi I instancji ustalenie rzeczywistego zamiaru K. D., tj. czy deklarowana przez niego niechęć do powrotu do miejsca stałego pobytu uzależniona jest od przyznania mu lokalu socjalnego czy też jest od tego niezależna, z uwzględnieniem jego zamiaru i woli przy wydawaniu decyzji. W przypadku ustalenia, iż K. D. ma zamiar powrotu do miejsca stałego pobytu, zbadanie aktualnego stanu prawnego nieruchomości oraz obiektywnej możliwości powrotu do przedmiotowego lokalu. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przez K. D., który zwrócił się o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej wymeldowania z miejsca "gdzie nie chce wracać". Zwraca się jedynie o przyznanie mu lokalu socjalnego, z dala od jego rodziny, a także renty socjalnej i środków finansowych na zapewnienie sobie "egzystencji w społeczeństwie". Wskazał również, że część jego majątku definitywnie została przepisana na byłą żonę i na dzieci, przed Sądem Rejonowym w R., w sprawie o sygn. akt [...] w dniu 16 stycznia 2008 r. W przypadku przyznania mu lokalu socjalnego zwraca się do Wojewody [...] o jego wskazanie stosownemu Urzędowi, w związku ze złożeniem wniosku o wydanie dowodu osobistego, bądź zawieszenia toczącego się z tego wniosku postępowania do czasu przyznania mu takiego lokalu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał przy tym, że podnoszona przez skarżącego sprawa ewentualnego przyznania mu lokalu socjalnego, nie należy do kompetencji organu administracji prowadzącego sprawę meldunkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., przewiduje, że sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 ustawy P.p.s.a, decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia, ani tym bardziej stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 ustawy P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008r., Nr [...] uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2007 r., Nr [...] o odmowie wymeldowania K. D. z pobytu stałego w miejscowości D. nr [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. zgodnie, z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tego typu rozstrzygnięcie jest dopuszczalne wyjątkowo i stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji. Organ ten wydaje taką decyzję w przypadku, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, bądź takie postępowanie zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Celom ewidencyjnym, w myśl art. 9 ust. 2b tej ustawy, służy zameldowanie, które potwierdza wyłącznie fakt pobytu osoby w konkretnym lokalu. W konsekwencji więc osoba przebywająca na terytorium Polski jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy, w tym wymeldować się z miejsca pobytu stałego lub czasowego w razie opuszczenia lokalu. Przepis art. 15 ust. 2 omawianej ustawy stanowi zaś podstawę do wydania przez właściwy organ gminy decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Uwzględniając tę definicję, należy przyjąć, iż stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy "opuszczenie miejsca pobytu stałego", nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego, ale konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania wymaga zatem ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru najistotniejsze znaczenie ma zatem to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności, chodzi przy tym o okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 września 2006, sygn. akt IV SA/Wa 1073/06, LEX nr 255681). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący opuścił miejsce zamieszkania ze względu na konieczność wykonania kary 13 lat pozbawienia wolności, a zatem opuszczenie przez niego miejsca stałego pobytu nie miało charakteru dobrowolnego. Jak wspomniano wcześniej najistotniejsze znaczenie ma wola dalszego przebywania w lokalu. Tymczasem złożone przez skarżącego wyjaśnienia nie dają podstaw do tego, by jednoznacznie ją określić. Skarżący wskazywał bowiem, że nie ma zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu pod warunkiem jednakże otrzymania lokalu socjalnego, a także, iż zrzekł się na rzecz dzieci prawa do swojej części nieruchomości. W związku z powyższym decyzja Wojewody [...] uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] celem ustalenia zamiaru powrotu strony do dotychczasowego miejsca pobytu, czy jest ona zależna czy też nie zależy od przyznania mu lokalu socjalnego, a także prawnej możliwości powrotu do tego lokalu jest jak najbardziej zasadna. Zdaniem Sądu, konieczne jest dogłębne wyjaśnienie sprawy, zwłaszcza wobec sprzecznych deklaracji składanych przez skarżącego. Wydanie w takiej sytuacji, przez organ II instancji decyzji merytorycznej stanowiłoby nie tylko naruszenie przepisów postępowania, ale również pogwałcenie praw skarżącego do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Należy przy tym podkreślić, iż zaskarżona decyzja nie przesądza rozstrzygnięcia w sprawie o wymeldowanie K. D. z pobytu stałego w miejscowości D. nr [...]. Nie jest to bowiem decyzja merytoryczna, ale kasacyjna, tzn. wywołuje ten skutek, iż sprawa po raz kolejny będzie rozpatrywana przez organ pierwszej instancji, a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Dopiero po dodatkowych wyjaśnieniach i ustaleniach - tak jak to wskazał organ odwoławczy – możliwe będzie dokonanie przez organ I instancji oceny czy K. D. opuścił przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały, co w konsekwencji dopiero pozwoli na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia in merito. Wszystko to prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy prawidłowo wskazał na konieczność postępowania w trybie instancji i w rezultacie skorzystanie przez niego z kompetencji przewidzianych w art. 138 § 2 k.p.a. prawa nie narusza. Z tych względów oraz na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.