II SA/Rz 1212/20
WyrokWSA w Rzeszowie2021-03-18
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Stanisław Śliwa, Karina Gniewek-Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, jeśli roboty budowlane zostały już zakończone, nawet jeśli pozwolenie na budowę zostało później uchylone?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę ma na celu ocenę przyszłych zamierzeń inwestycyjnych, a nie legalizację już wykonanych robót. Jeśli roboty budowlane zostały zakończone, nawet na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. W takiej sytuacji właściwy jest inny tryb postępowania, prowadzony przez organy nadzoru budowlanego.Stan faktyczny
Spółka wniosła skargę na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej. Starosta umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ inwestycja została zakończona i uzyskała pozwolenie na użytkowanie, mimo że pierwotne pozwolenie na budowę zostało uchylone prawomocnym wyrokiem sądu. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. i P.b., kwestionując bezprzedmiotowość postępowania i sposób prowadzenia sprawy przez organy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - skargę oddala -
II SA/Rz 1212/20
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi T. z siedzibą w W. (dalej "Spółka"), jest decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę
Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Starosta [...], decyzją z [...] listopada 2019 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii cyfrowej T. na działce nr 804/3 w obrębie ewidencyjnym A., jednostce ewidencyjnej N. Organ wyjaśnił, że decyzją z [...] kwietnia 2016 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Wojewoda, decyzją z [...] lipca 2016 r. utrzymał ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 30 marca 2017 r. sygn. akt. II SA/Rz 1250/16 uchylił decyzję Wojewody z [...] lipca 2016 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2251/17. Decyzją z [..] stycznia 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) w [...], pozwolił na użytkowanie wskazanej wyżej stacji bazowej. Ze względu na fakt, że proces inwestycyjny został zakończony poprzez uzyskanie przez inwestora pozwolenia na użytkowanie spornej inwestycji, Starosta umorzył postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę.
W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, ze zm., dalej "K.p.a.") poprzez uznanie, że postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej stało się bezprzedmiotowe,
- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezapewnienie jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania,
- art. 7 i art. 77 K.p.a. w zakresie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej i co do podstaw prawnych decyzji,
- art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., w zakresie konstrukcji uzasadnienia zaskarżonej decyzji poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie wyjaśniając, że w rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że inwestor w chwili rozpoczęcia robót budowlanych posiadał ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę przedmiotowej stacji, która następnie została prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego. Przedmiotem niniejszego postępowania było zatwierdzenie określonego projektu budowlanego i udzielenie na budowę obiektu pozwolenia, a więc wydanie decyzji, o której mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, dalej "P.b."). Decyzja taka dotyczy inwestycji przyszłej, a nie już zrealizowanej, dlatego też wykonanie planowanego obiektu stanowi o braku przesłanki przedmiotowej i konieczności stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, o jakiej mowa w art. 105 § 1 K.p.a. Wydawanie pozwoleń budowlanych ex post byłoby sprzeczne z obowiązującymi normami prawnymi i w istocie rzeczy prowadziłoby do nadużywania tego rodzaju decyzji, której cel i zakres zostały wyraźnie określone przez ustawodawcę. Jeżeli więc w trakcie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę ustali się, że inwestor rozpoczął prowadzenie robót budowlanych, organ administracji architektoniczno-budowlanej umarza postępowanie, a kwestia sposobu prowadzenia tych robót oraz ich zgodności z przepisami architektoniczno-budowlanymi staje się przedmiotem badania organów nadzoru budowlanego w nowym, całkowicie odrębnym postępowaniu. Dotyczy to także sytuacji, gdy roboty budowlane prowadzone były na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Wojewoda podkreślił, że w art. 37 ust. 2 pkt 2 P.b. uregulowana jest możliwość wydania decyzji o pozwoleniu na budowę po jej uchyleniu, przy czym przepis ten odnosi się do rozpoczęcia czy wznowienia robót, a nie obejmuje sytuacji, kiedy jak w niniejszej sprawie, roboty zostały zakończone.
Na marginesie organ odwoławczy wyjaśnił, że do końca 2019 r. dopuszczalny poziom oddziaływania pola elektromagnetycznego dla miejsc dostępnych dla ludzi, określony był w tabeli nr 2 załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883, dalej "rozporządzenie Ministra Środowiska z 30 października 2003 r.") i wynosił maksymalnie 0,1 W/m. Z dniem 1 stycznia 2020 r. weszło jednak w życie nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz. U. z 2019 r., poz. 2448, dalej "rozporządzenie Ministra Zdrowia z 17 grudnia 2019 r."), które uchyliło dotychczasowe rozporządzenie Ministra Środowiska. Ustawodawca nie przewidział w tej kwestii żadnych przepisów przejściowych, co oznacza, iż przepisy te zaczęły obowiązywać z dniem wejścia w życie rozporządzenia. W chwili obecnej dopuszczalny poziom pól elektromagnetycznych dla miejsc dostępnych dla ludności, określony w tabeli nr 2 załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia
z 17 grudnia 2019 r. wynosi do 10 W/m. Oznacza to, że ustawodawca ocenił, iż promieniowanie o wartości do 10 W/m, jest bezpieczne dla ludzi.
Zdaniem Wojewody, powyższe regulacje, jako przepisy odrębne, mają wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, stosownie do art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 P.b. O ile inwestor na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego przedłożył skorygowaną "Analizę środowiskową" uwzględniającą ww. regulacje, o tyle nie przedłożył opracowania przedstawiającego kwestię kumulacji pola elektromagnetycznego, co uniemożliwiało w sposób jednoznaczny określenie np. kręgu stron postępowania. Dla prawidłowej oceny, czy dana inwestycja może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko niezbędne jest dokładne określenie parametrów zarówno poszczególnych anten jak i całego przedsięwzięcia. Nie można bowiem wykluczyć, że ewentualne nakładanie lub nachodzenie się wiązek spowoduje, iż moc promieniowania znacznie przekroczy wielkości graniczne, uzasadniające przyjęcie poszczególnych wskazywanych w rozporządzeniu odległości od miejsc dostępnych dla ludności.
Uwzględniając powyższe okoliczności, a także mając na uwadze, że kontrolowane rozstrzygnięcie miało charakter formalny, co wyklucza prowadzenie postępowania w zakresie merytorycznych ustaleń, organ uznał za celowe przyjęcie, że przymiot strony w niniejszym postępowaniu przysługuje podmiotom (przy uwzględnieniu zmian własnościowych), których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, określonym na etapie wydawania pozwolenia na budowę, w oparciu o które sporna inwestycja została wybudowana. Nie jest bowiem możliwe, uznając bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę, dokonywanie merytorycznych zmian w dokumentacji projektowej, tym bardziej, że inwestor nie widzi możliwości przedstawienia kumulacji (sumowania) mocy anten planowanych do zainstalowania w ramach zamierzonego przedsięwzięcia.
W skardze na opisaną wyżej decyzję Spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 P.b. w zakresie wyznaczenia kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę,
- art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej stacji bazowej stało się bezprzedmiotowe,
- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez zaakceptowanie niezapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu przed Starostą,
- art. 7 i art. 77 K.p.a. w zakresie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego co do podstaw prawnych decyzji, mając na względzie zbadanie przyczyn odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii cyfrowej,
- art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w zakresie konstrukcji uzasadniania zaskarżonej decyzji poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W jej ocenie, okoliczność, że inwestycja została zakończona decyzją o pozwoleniu na użytkowanie nie oznacza, że postępowanie w sprawie o pozwolenie na budowę jest bezprzedmiotowe i powinno być umorzone. Przyjęcie interpretacji przeciwnej prowadzi do wniosku, że proces budowlany należy wstrzymać do czasu zakończenia postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w takiej sprawie, aby inwestor mógł uzyskać pozwolenie na budowę. Przepis art. 28 P.b. określa jedynie, kiedy można rozpocząć roboty budowlane i nie należy tego przepisu interpretować w sposób rozszerzający. Ponadto, kwestia sposobu prowadzenia robót budowlanych oraz ich zgodności z przepisami architektoniczno-budowlanymi była przedmiotem badania organów nadzoru budowlanego w odrębnym postępowaniu. Otóż decyzją z [...] lipca 2020 r. PINB uchylił decyzję dotychczasową z [...]stycznia 2018 r. o udzieleniu jej pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej stacji bazowej oraz odmówił udzielenia takiego pozwolenia. Rozstrzygnięcie to nie jest ostateczne wobec złożenia przez nią odwołania.
Spółka wskazała, że inwestycja jest zgodna z decyzją lokalizacyjną. Stacja bazowa telefonii cyfrowej oddzielona ogrodzeniem to wieża stalowa o wysokości H = 52 m, służąca do zawieszania anten sektorowych, radioliniowych i modułów radiowych, zlokalizowana na niezabudowanej działce, którą stanowią grunty rolne o oznaczeniu R-V. Dojazd do stacji zaprojektowany został jako utwardzony odcinek działki rolnej poprowadzony od istniejącego zjazdu z utwardzonej drogi zlokalizowanej na działce nr 138/4. Inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - równoważna moc promieniowania izotopowo dla pojedynczej anteny dyfuzyjnej na azymutach 95° 210°, 310 mieści się w przedziałach 5000 W
Spółka podkreśliła, że kumulacji (sumowaniu) podlega energia fal elektromagnetycznych emitowana przez różne źródła promieniowania. W zakresie częstotliwości, w jakiej pracują stacje bazowe telefonii komórkowej sumowaniu podlega więc gęstość mocy mikrofalowej S, lub składowa elektryczna pola E, lub składowa magnetyczna pola H. "Kumulacją pól elektromagnetycznych" nie jest natomiast sumowanie EIRP poszczególnych anten (wartość EIRP występuje jedynie w osi głównej wiązki promieniowania anteny na azymucie elektrycznym), gdyż nie jest ona parametrem pola elektromagnetycznego, który można zmierzyć i za jego pomocą zweryfikować "oddziaływanie". Weryfikacja oddziaływania stacji bazowej w środowisku ogólnym (dotrzymania standardów środowiskowych) następuje wyłącznie poprzez wykonanie pomiarów kontrolnych ww. wartości S, lub E, lub H. Mimo, iż w orzecznictwie przeważa pogląd, iż w kwalifikacji przedsięwzięcia "należy wziąć pod uwagę zjawisko kumulacji pól elektromagnetycznych poprzez uwzględnienie sumarycznej mocy promieniowania anten na danym azymucie", to wynika on
z merytorycznie błędnego założenia, iż sumowanie EIRP jest tożsame z kumulacją pól elektromagnetycznych. Ponadto, nie jest to jedyna linia orzecznicza. Natomiast całkowicie jednolite w kwestii "sumowania EIRP" są stanowiska m.in. Ministerstwa Środowiska, Ministerstwa Cyfryzacji, Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji, Instytutu Łączności - Państwowego Instytutu Badawczego. Wszystkie ww. instytucje jednoznacznie stwierdzają, iż EIRP różnych anten pracujących na tym samym azymucie nie może podlegać sumowaniu. Równie jednoznaczne są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839), gdzie stwierdzono, iż "równoważną moc promieniowaną izotropowo wyznacza się dla pojedynczej anteny". W powyższym świetle, jako bezzasadne - zdaniem Spółki - należy uznać wezwanie do sumowania wartości EIRP różnych anten.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja administracyjna. Jako jedną z dopuszczalnych form zaskarżenia wskazuje ją art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze z.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". Uwzględniając brzmienie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) Sąd badał legalność tej decyzji, a więc zgodność tak z prawem materialnym, jak i procesowym. W toku analizy nie stwierdził żadnego z uchybień, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., a które obligowałyby go do usunięcia decyzji z obrotu prawnego, dlatego skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a. Nie stwierdzono więc naruszenia prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (tj. przesłanki uchylenia decyzji), jak też przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. (tzn. przesłanek stwierdzenia nieważności).
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił T. z siedzibą w W.pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii cyfrowej T. A. na działce nr 804/3, obr. A., jedn. ewid. N. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Obydwa rozstrzygnięcia uchylił jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1250/16. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2251/17, oddalił skargę kasacyjną Spółki od tego wyroku. W okresie pomiędzy powyższymi orzeczeniami tj. w dniu [...] stycznia 2018 r. PINB w Tarnobrzegu wydał decyzję, którą - po rozpoznaniu wniosku Spółki - udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej stacji bazowej telefonii cyfrowej.
Uwzględniając ten ostatni fakt, a zatem okoliczność w postaci zakończenia inwestycji i uzyskania przez inwestora pozwolenia na użytkowanie Starosta [...] uznał, że zaistniała konieczność umorzenia postępowania, o czym orzekł w decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Wojewoda [...], zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. Organ zauważył, że w chwili rozpoczęcia robót budowlanych Spółka dysponowała ostateczną decyzją udzielającą jej pozwolenia na budowę, jednak rozstrzygnięcie to zostało usunięte z obrotu prawnego na skutek wyroków sądowych. Skoro zaś roboty budowlane zostały zakończone, postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę stało się bezprzedmiotowe.
Wyrażone w decyzjach organów I i II instancji stanowisko należy podzielić. Jak stanowi art. 28 ust. 1 P.b., roboty budowlane, z zastrzeżeniem art. 29-31 (które to przypadki nie dotyczą niniejszej sprawy, a kiedy to pozwolenie na budowę nie jest wymagane bądź konieczne jest tylko dokonanie zgłoszenia), można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 3 pkt 12 P.b., według którego pozwolenie na budowę to decyzja administracyjna zezwalająca na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Ponadto, wedle art. 32 ust. 4a P.b., nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1. Należy jeszcze zwrócić uwagę na treść art. 37 ust. 2 pkt 2 P.b., zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia nieważności albo uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, rozpoczęcie albo wznowienie budowy może nastąpić po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28 ust. 1.
Brzmienie powyższych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przystąpienie do wykonywania robót budowlanych winno poprzedzać uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę, skoro w myśl ustawowej definicji jest to decyzja administracyjna zezwalająca na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Dopiero więc legitymowanie się przez inwestora tego rodzaju rozstrzygnięciem upoważnia go do faktycznego rozpoczęcia przedsięwzięcia. W przedmiotowej decyzji - w świetle art. 36 ust. 1P.b - organ administracji architektoniczno-budowlanej, w razie potrzeby określa szczególne warunki zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych, czas użytkowania tymczasowych obiektów budowlanych, terminy rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania, jak i tymczasowych obiektów budowlanych, szczegółowe wymagania dotyczące nadzoru na budowie oraz zamieszcza informację o obowiązkach i warunkach, wynikających z art. 54 lub art. 55 P.b. Przedmiotem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę jest określenie, jaki obiekt i w jakim miejscu może zostać wykonany w oparciu o podlegający zatwierdzeniu projekt budowlany, dlatego też decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć jedynie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Wzięcie pod uwagę wyżej powołanych regulacji doprowadziło orzecznictwo sądowe do przyjęcia stanowiska, że zrealizowanie robót budowlanych chociażby w części uzasadnia umorzenie postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę jako bezprzedmiotowego. Celem wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest bowiem dokonanie oceny wykonanych robót i ich ewentualne zalegalizowanie. Zasadność takiego rozstrzygnięcia dotyczy również przypadku, kiedy obiekt budowlany zrealizowano wprawdzie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która jednak następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 17.01.2018 r. II SA/Bd 924/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 czerwca 2019 r. II SA/Po 271/19, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 30.09.2019 r. II SA/Gl 1145/19).
Decyzja o pozwoleniu na budowę udziela więc inwestorowi uprawnienia do rozpoczęcia procesu budowlanego oraz zatwierdza projekt budowlany, który z kolei określa parametry projektowanej inwestycji. Jeśli zatem roboty zrealizowano organ architektoniczno-budowlany nie może merytorycznie rozstrzygać w sprawie udzielenia zgody na budowę. Przy czym, orzecznictwo sądowe zgodne jest co do tego, że jeśli inwestor wzniósł obiekt budowlany w oparciu o pozwolenie na budowę, następnie usunięte z obrotu prawnego, nie może być traktowany jak osoba dopuszczająca się samowoli budowlanej, a więc ignorująca spoczywające na niej z mocy prawa obowiązki, których spełnienie warunkuje podjęcie określonych czynności. W takiej sytuacji, otwarta jest natomiast droga do działań organu nadzoru budowlanego, mających na celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem po odpadnięciu ich dotychczasowej podstawy prawnej w postaci pozwolenia na budowę (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.03.2011 r. II OSK 532/10). Możliwe jest zatem prowadzenie postępowania naprawczego. Jest to jednak inny tryb niż ten przewidziany w rozdziale 4 Prawa budowlanego zatytułowanym "Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych". Przepisy, które takie postępowanie naprawcze regulują umieszczone są natomiast w rozdziale 5 "Budowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych".
W świetle art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość może nastąpić bądź to z przyczyn podmiotowych bądź przedmiotowych, a ta ostatnia zaistniała w sprawie niniejszej. Odpadła bowiem podstawa, w oparciu o którą inwestor zrealizował obiekt w postaci stacji bazowej telefonii cyfrowej. To z kolei skutkuje tym, że nie jest możliwe orzekanie co do meritum przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w trybie art. 28 i nast. P.b., w którym zapadły poprzednie decyzje w sprawie. W takich okolicznościach postępowanie stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu i takie też rozstrzygnięcie w sprawie zasadnie wydano.
Spółka zarzuciła, że organy błędnie przyjęły, iż fakt zakończenia inwestycji, jak też udzielenia pozwolenia na użytkowanie świadczy o bezprzedmiotowości postępowania. Zdaniem Spółki, art. 28 P.b. określa jedynie, kiedy można rozpocząć roboty budowlane i nie można go interpretować w sposób rozszerzający. W ocenie Sądu, zarzut powyższy jest zupełnie bezpodstawny. Jak już wyżej podniesiono, interpretacja tak tego unormowania, jak i innych powołanych wyżej regulacji Prawa budowlanego jest logiczna i wbrew twierdzeniom Spółki nie rozszerza brzmienia art. 28 ust. 1 P.b. Wynika z niej jasno, że tylko inwestycje planowane mogą zostać zatwierdzone w drodze pozwolenia na budowę. W sytuacji zaś, kiedy wprawdzie zostało ono udzielone, lecz następnie bez winy inwestora uchylono je, to "podstawowy" tryb dotyczący realizacji inwestycji nie może zostać zastosowany, ale możliwe jest toczenie się postępowania naprawczego na podstawie innych regulacji, gdzie inny niż organ administracji architektoniczno-budowlanej tj. organ nadzoru budowlanego dokonuje analizy wykonanych robót w aspekcie stosownych przepisów prawnych i w razie stwierdzenia uchybień w tym zakresie nakazuje podjęcie stosownych działań.
Spółka zwróciła też uwagę, że udzielone jej pozwolenie na użytkowanie zostało uchylone. Należy podnieść, że jest to naturalna konsekwencja wcześniejszego uchylenia pozwolenia na budowę. Obydwa rozstrzygnięcia pozostają ze sobą we wzajemnej zależności, podstawową przesłanką warunkującą możliwość wydania pozwolenia na użytkowanie jest posiadanie przez inwestora pozwolenia na budowę, jako że zrealizowany obiekt budowlany musi spełniać warunki
w nim zawarte. Poza tym, okoliczność w postaci uchylenia pozwolenia na użytkowanie nie zmienia faktu, iż roboty budowlane przy inwestycji, której dotyczy sprawa zostały zakończone. Zresztą okoliczność ta nie jest podważana.
Sąd nie mógł się natomiast ustosunkować do zarzutów strony skarżącej odnoszących się do kwestii zgodności inwestycji z decyzją lokalizacyjną czy kwestii zaliczenia jej do przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko. Postępowanie w sprawie zostało bowiem umorzone, a to wyklucza wyrażanie merytorycznych uwag.
Niezrozumiałe jest twierdzenie Spółki, że Wojewoda błędnie zaakceptował to, że Starosta nie zapewnił jej udziału w sprawie. W dniu 3 października 2019 r. do Wojewody [...] wpłynął odpis wyroku tut. Sądu z dnia 30 marca 2017 r. wraz z aktami administracyjnymi, po czym zostały one przekazane Staroście [...] - data wpływu do tego organu to 14 października 2019 r. Następnie, dnia [...] listopada 2019 r. organ I instancji wydał decyzję umarzającą postępowanie, którą doręczył pełnomocnikowi Spółki. Brak kierowania do Spółki, jak też do pozostałych stron postępowania innej korespondencji wynikał z rodzaju wydanego przez organ rozstrzygnięcia, którego nie poprzedzało wykonywanie jakichkolwiek czynności uzupełniających postępowanie dowodowe. Skoro więc organ nie podjął po otrzymaniu odpisu wskazanego orzeczenia sądowego żadnych działań, to nie powstała potrzeba informowania stron, a uzasadnionym było doręczenie im tylko kończącej postępowanie decyzji.
Niezasadny jest także zarzut strony skarżącej odnoszący się do niewłaściwego wyznaczenia kręgu stron postępowania. Wojewoda przyjął, że wobec nieprzedłożenia przez Spółkę w postępowaniu odwoławczym wszystkich wymaganych dokumentów (chodziło o opracowanie dotyczące kumulacji pola elektromagnetycznego) nie jest w stanie prawidłowo wskazać stron postępowania z uwagi na niemożność ustalenia faktycznego oddziaływania inwestycji na środowisko. Dodatkowo, organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygnięcie w sprawie miało formalny charakter, co wyklucza prowadzenie postępowania w zakresie merytorycznych ustaleń. Dlatego Wojewoda przyznał przymiot strony podmiotom, których nieruchomości znajdują się na obszarze oddziaływania obiektu, określonym na etapie wydawania pozwolenia na budowę.
W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem w zakresie drugiego z podniesionych przez niego argumentów. Nie oceniając więc, czy organ miał rację wzywając inwestora do przedłożenia wskazanego wyżej opracowania dotyczącego kumulacji pola elektromagnetycznego, trzeba wskazać, że sprawa niniejsza zakończyła się umorzeniem postępowania. Jest to orzeczenie niemerytorycznie. Dopiero w dalszym toku postępowania, które - co wyżej zaznaczono - będzie się już toczyć w innym trybie, zasadne będzie ustalanie przez właściwy organ podmiotów, które należy uznać za jego strony.
Również nieusprawiedliwiony jest zarzut Spółki co do niewłaściwego uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie organu I instancji jest rzeczywiście lakoniczne, niemniej jednak wskazuje jasno przyczynę wydania rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie. Z kolei, organ II instancji w sposób zdecydowanie szerszy i wystarczający wyjaśnił motywy podjętej decyzji. Wskazał przy tym tak okoliczności faktyczne, jak i istotne w sprawie przepisy, dokonując ich prawidłowej interpretacji. Nie naruszył więc art. 107 § 3 K.p.a.
Z tych przyczyn orzeczono o oddaleniu skargi, czego podstawę stanowił art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło