II SA/Rz 1212/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 10 maja 2023 r. nr SKO.4121.3.2023 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty [...] z dnia 3 lutego 2023 r. nr K.5430.12.2.2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącego K. M. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 10 maja 2023 r. nr SKO.4121.3.2023 wydana w przedmiocie cofnięcia K. M. (dalej: "Skarżący") uprawnień do kierowania pojazdami. W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") i art. 18 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328; dalej: "ustawa zmieniająca"). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. Wnioskiem z 10 stycznia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o wydanie, na podstawie art. 18 pkt 2 lit. b ustawy zmieniającej, decyzji o cofnięciu Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Uzasadniając wniosek, Komendant stwierdził, że Skarżący w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzone prawomocnym rozstrzygnięciem. Starosta [...] decyzją z 3 lutego 2023 r. nr K.5430.12.2.2023 cofnął K. M. uprawnienia kategorii AM, B1, B, C1, C, dokument nr: [...] druk nr: [...] wydane [...] lipca 2020 r. przez Starostę [...]. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 pkt 2 lit. b ustawy zmieniającej, przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten ma zastosowanie w okresie poprzedzającym wydanie komunikatu dotyczącego wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w przedmiotowej regulacji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu, opisaną na wstępie decyzją z 10 maja 2023 r. nr SKO.4121.3.2023, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że przepis art. 18 pkt 2 lit. b ustawy zmieniającej uprawnia starostę do wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień w przypadku spełnienia opisanych w nim przesłanek. Natomiast decyzja ta jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Z akt sprawy wynika, że prawo jazdy zostało wydane Skarżącemu w dniu [...] lipca 2020 r. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] kwietnia 2022 r. sygn. akt [...] został skazany za przestępstwo z art. [...] oraz orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres [...] lat. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wnioskiem z 10 stycznia 2023 r. wystąpił do Starosty o cofnięcie uprawnień dla Skarżącego w związku z tym, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Kolegium podało również, że podnoszone przez Skarżącego argumenty pozostają dla sprawy poboczne, gdyż do dnia rozpatrzenia sprawy nie został ogłoszony przywołany przez niego komunikat, zatem niewykonanie przez ustawodawcę obowiązku ogłoszenia stosownego komunikatu powoduje, że podstawę prawną decyzji stanowią ww. przepisy prawa. Z powyższą decyzją nie zgodził się K. M. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy a przejawiające się w nieuwzględnieniu faktu, że decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] Starosta, celem wykonania środka karnego orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądowym cofnął Skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat.: AM, B1, B, C1, C na okres 2 lat, tj. od [...] kwietnia 2022 r. do [...] kwietnia 2024 r. Wobec tak sformułowanego zarzutu Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] Starosta, celem wykonania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądowym, tj. wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2021 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w [...] z [...] kwietnia 2022 r. sygn. akt [...] cofnął Skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat.: AM, B1, B, C1, C na okres 2 lat, tj. od [...] kwietnia 2022 r. do [...] kwietnia 2024 r. Następnie Komendant wystąpił w dniu 11 stycznia 2023 r. z wnioskiem o cofnięcie Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami, co Starosta uczynił decyzją z 3 lutego 2023 r. Skarżący wskazał, że Organ nie rozpatrzył w sposób wystarczający zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do należytego załatwienia sprawy. Podał, że aktualnie wykonuje środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat orzeczony prawomocnym wyrokiem sądowym. Środek ten wykonuje na podstawie decyzji Starosty z [...] sierpnia 2022 r. od [...] kwietnia 2022 r. do [...] kwietnia 2024 r. Zdaniem Skarżącego niezrozumiałym jest utrzymanie przez Kolegium decyzji Starosty, na mocy której cofnięto mu uprawnienia uprzednio cofnięte inną decyzją. W chwili wydawania decyzji z 3 lutego 2023 r. uprawnienia Skarżącego były już cofnięte wcześniejszą decyzją Starosty z [...] sierpnia 2022 r. Ponadto Skarżący zarzucił, że Organ II instancji nie zauważył także braku wskazania w decyzji Organu I instancji okresu na jaki zostają cofnięte uprawnienia Skarżącego, co stanowi istotny element decyzji o cofnięciu uprawnień, eliminujący stan niepewności po stronie adresata decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy; pkt 2: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego, jak i materialnego skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Dla uzasadnienia rozstrzygnięcia konieczne jest zwięzłe przedstawienie okoliczności faktycznych w sprawie. 1. Przedstawione Sądowi akta sprawy zawierają następującą dokumentację: zawiadomieniem z 9 lipca 2019 r. kierowanym do Starosty [...], Komendant Powiatowy Policji poinformował o zatrzymaniu prawa Jazdy K. M. z powodu przekroczenia dopuszczalnej prędkości o 64 km/h. Zawiadomieniem z 16 lipca 2019 r. poinformowano Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania uprawnień do kierowania pojazdami określonych kategorii, z uwagi na to, że kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h. Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. zatrzymano Skarżącemu prawo jazdy w oparciu m.in. o art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym na datę wydania decyzji ( Dz.U. z 2018 r., poz. 1995). Wyrokiem z dnia [...] października 2021 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] II Wydział Karny uznał K. M. za winnego tego, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. w [...] woj. [...] naruszył umyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym przez co dopuścił się popełnienia przestępstwa z art. [...], za co orzekł wobec Skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] II Wydział Karny z [...] kwietnia 2022r ., sygn. akt [...]. Zawiadomieniem z dnia 7 lipca 2022 r. poinformowano Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Zawiadomieniem z 1 sierpnia 2022 r. Starosta [...] poinformował o wykonaniu środka karnego. W zawiadomieniu wskazał, że po odbyciu środka karnego, którego okres rozpoczyna się od [...] kwietnia 2022 r. a kończy w dniu [...] kwietnia 2024 r. Skarżący może ubiegać się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Zawiadomienie zostało wysłane do Sądu Rejonowego w [...] a także do Skarżącego. Decyzją z [...] sierpnia 2022 r., Nr [...] wydaną między innymi na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami cofnięto K. M. na okres 2 lat uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wskazano, że początek kary liczy się od [...] kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu wskazano, że cofnięcie następuje w związku z wyrokiem karnym. Wnioskiem z 2 stycznia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji zwrócił się do Starosty [...] z ponownym wnioskiem o cofnięcie Skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w związku z tym, że w okresie 2 lat od wydania prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Powołano wyrok karny i podstawę prawną wniosku art. 18 pkt 2 lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowym. 11 stycznia 2023 r. Starosta [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie i decyzją z 3 lutego 2023 r. Nr K.5430.12.2.2023 cofnął Skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, a Kolegium w Przemyślu zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymało decyzję Organu I instancji w mocy. 2. Przedstawione przez Sąd okoliczności prowadzą do wniosku, że w sprawie doszło do złamania bezwzględnego zakazu ne bis in idem, tj. podwójnego ukarania za ten sam czyn. Nie ulega wątpliwości, że zarówno decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami z [...] sierpnia 2022 r., jak również decyzja z 3 lutego 2023 r. zostały wydane w związku z popełnieniem przez Skarżącego tego samego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w dniu [...] kwietnia 2019 r. Nie ulega także najmniejszym wątpliwościom, że orzeczony w wyroku środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych podlega aktualnie wykonywaniu od [...] kwietnia 2022 r. do [...] kwietnia 2024 r., a Skarżącemu cofnięto skutecznie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. W związku z powyższym całkowicie niezrozumiałym jest ponowne cofnięcie mu tych uprawnień decyzją wydaną 3 lutego 2023 r. a więc w dacie, w której Skarżący nie dysponował takim uprawnieniem. Nieuzasadnione jest przy tym twierdzenie Organu II instancji podnoszone w odpowiedzi na skargę, ( w uzasadnieniu decyzji Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tej kwestii ), że aktualnie cofnięcie uprawnień odbywa się na innej podstawie prawnej niż w pierwotnej decyzji. Niezależnie od powołanych różnych podstaw prawnych decyzji oczywistym jest, że zostały one wydane w związku z popełnieniem przez Skarżącego jednego czynu zabronionego. W obowiązującym porządku prawnym istnieje zakaz podwójnego karania. Jeżeli dany czyn wyczerpuje znamiona kilku przestępstw obowiązuje zasada orzeczenia jednej kary. Zakaz ten wyprowadzany jest z art. 2 Konstytucji statuującego zasady praworządności państwa prawa, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP dotyczący prawa do sądu oraz art. 42 ust. 2 Konstytucji RP prawa do obrony. Złamanie tej konstytucyjnej zasady stanowi kwalifikowany rodzaj naruszenia skutkujący nieważnością wydanej decyzji. Naruszenie to jest bowiem oczywiste, nie budzi żadnych wątpliwości, jego stwierdzenie nie wymaga interpretacji prawa lecz stanowi proste zestawienie faktów prawa i rozstrzygnięcia. Z tych powodów Sąd stwierdził nieważność decyzji. Nie ulega wątpliwości, że cofniecie uprawnień do kierowania pojazdami jest konsekwencją orzeczonego względem Skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Nie ma zatem prawnych możliwości by za ten sam czyn dwukrotnie karać Skarżącego cofając mu dwukrotnie uprawnienia do kierowania pojazdami. Nie jest to również możliwe z technicznego punktu widzenia, ponieważ Skarżący w chwili wydania drugiej decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, nie dysponował tymi uprawnieniami. Słusznie okoliczności te Skarżący podnosił w skardze. 3. Postępowanie obarczone jest również naruszeniem przepisów prawa procesowego. Jak wynika z akt Organ I, jak i II instancji pominęły ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a.: jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego adwokatowi C. K. do reprezentowania w sprawie. Mimo to pisma, jak również wydane w sprawie decyzje doręczane były bezpośrednio Skarżącemu. Stanowi to oczywiste naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Pominięcie fachowego pełnomocnika co do zasady prowadzi do mniej skutecznej obrony własnych praw, zwłaszcza w sytuacji wyraźnej woli działania przez podmiot zawodowo zajmujący się obsługą prawną. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 §1 i 209 p.p.s.a.