II SA/Rz 1213/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi jego i L. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dot. wykonania stawu postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. S. W. wezwany wraz z żoną L. W. (współskarżącą) do solidarnego uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od wniesionej przez nich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...], w udzielonej odpowiedzi wskazał na niemożność opłacenia takiej kwoty z powodu braku wystarczających dochodów, ledwo wystarczających na bieżące utrzymanie. W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF mającym zastosowanie do osób fizycznych wnioskujących o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych (z takim samym wnioskiem wystąpiła oddzielnie jego żona), wskazując na "małe" dochody wystarczające jedynie pokrycie opłat. Wg zawartego w tym wniosku oświadczenia, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i 30-letnią córką. Źródło ich utrzymania stanowi prowadzona przez niego działalność gospodarcza z miesięcznymi dochodami określonymi na 1228 zł., pobierane przez żonę świadczenie pielęgnacyjne – 520 zł. oraz renta socjalna córki – 597 zł. Jako posiadany majątek został wykazany dom o pow. 120 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 2,76 ha. Ponieważ powyższe dane uznano za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do: - wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące na zakup żywności, utrzymanie domu (w tym na opłaty za energię elektr., gaz, wodę i kanalizację, telefony itp.), leczenie oraz inne cele w istotny sposób wpływające na obciążenie domowego budżetu, - wskazania wysokości netto dochodów swoich i domowników (wykazane we wniosku dochody poszczególnych osób nie odpowiadały wpisanej ich sumie, tj. 1845 zł.), - wskazania rodzaju prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej wraz z wyjaśnieniem, czy w związku z nią zatrudnia inne osoby, - wykazania wszystkich posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych oraz średnich miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, - wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej oraz uzyskiwanych z niej dochodów lub innych korzyści (w tym dopłat do produkcji rolnej), - przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i domowników rachunków bankowych za okres od 1 grudnia 2012 r. do dnia wykonania wezwania, - przedłożenia kserokopii rachunków /faktur/ potwierdzających wydatki związane z rehabilitacją za okres ostatnich 3 m-cy /ich ponoszenie zostało zasygnalizowane we wniosku PPF złożonym przez żonę/, - przedłożenia odpisów (kserokopii) deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą za 3 ostatnie okresy płatności. W wezwaniu tym został zakreślony 7-dniowy termin do jego wykonania, wskazano w nim także rygor na wypadek jego niewykonania, tj. rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF). Ponieważ wezwanie to nie zostało doręczone wnioskodawcy w miejscu zamieszkania z uwagi na jego nieobecność, zostało ono w dniu 18 lutego 2013 r. złożone we właściwej placówce pocztowej, o czym powiadomiono go poprzez pozostawione awizo /na przekazanym do Sądu zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje pieczątka doręczyciela "Awizowano. Adresat nieobecny"/. Mimo powtórnego awizowania wezwania w dniu 26 lutego 2013 r. nie zostało ono także podjęte w kolejnym 7 dniowym terminie, co jednak wywołuje wobec wnioskodawcy zastępczy skutek doręczenia z upływem ostatniego dnia okresu, w którym mógł on to uczynić, tj. 5 marca 2013 r. - art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a. W tej sytuacji termin do wykonania wezwania przez S. W. zakończył swój bieg 12 marca 2013 r.; mimo jego upływu, nie zostało ono przez niego wykonane /także wezwanie o analogicznej treści skierowane do jego żony i odebrane przez nią pozostało bez odpowiedzi/. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, wykazanie tego warunku obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne bazujące na dochodach i sytuacji materialnej jej oraz osób wspólnie gospodarujących jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. Mimo wskazywania przez skarżącego, iż nie jest w stanie opłacić żądanego wpisu od skargi, spełnienie opisanej powyżej przesłanki do przyznania prawa pomocy nie zostało przez niego w złożonym wniosku PPF w dostatecznym stopniu uprawdopodobnione, co wynikało przede wszystkim z niespójności danych nt. faktycznie osiąganych dochodów, braku możliwości ich odniesienia do ponoszonych kosztów utrzymania i leczenia, a także braku informacji nt. wszystkich posiadanych składników majątkowych i sposobu ich wykorzystania. Udzielenie w powyższym zakresie odpowiedzi przez skarżącego pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić jego wniosek i w przypadku uznania jego zasadności - w zależności od treści tych informacji - uwzględnić go w całości lub w części. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Osoba ta może oczywiście wnioskowanych informacji nie udzielić, niemniej jednak w takiej sytuacji musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku. Potwierdza to m.in. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12, stosownie do którego brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Niewywiązanie się więc przez S. W. z ciążącego na nim wymogu wykazania przesłanki do przyznania prawa pomocy wyłącza możliwość pozytywnego rozpoznania złożonego przez niego wniosku, aktualizując tym samym względem jego osoby wynikający z art. 199 P.p.s.a. ustawowy obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że zgodnie z regulacją art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie mu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.