II SA/Rz 1214/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk SO del. Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu wniosku S. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania utrzymało je w mocy, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 66 § 3 oraz art. 123 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej w dalszej części "K.p.a." Skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podaniem z dnia 22 lipca 2013 r. S. O. wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w sprawie umożliwienia mu dojazdu do należącej do niego działki nr 1703/25 przez działkę nr 1703/6 stanowiącą własność Urzędu Miasta [...]. Podniósł, że w kwietniu 2013 r. na wskazanej działce nr 1703/6 wykonany został rurociąg kanalizacji sanitarnej i wodnej. W następstwie powyższego, teren ten został utwardzony żwirem, w wyniku z kolei czego doszło do podwyższenia tego terenu o ok. 40 cm. Z uwagi na powyższą różnicę terenu dojazd do należącej do niego działki nr 1703/25 został mu uniemożliwiony, ze względu na gromadzenie się wód opadowych w powstałej w ten sposób niecce. Narusza to zdaniem wnioskodawcy przepisy K.p.a., regulacje wodno-prawne, przepisy prawa budowlanego i o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, unormowania ustawy o samorządzie gminnym oraz zasady współżycia społecznego. Wymienionym wyżej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. SKO zwróciło podanie wnioskodawcy wskazując, że nie może ono zostać rozpoznane w trybie administracyjnym. W ocenie Kolegium, przedmiotowa sprawa ma cywilny charakter. Strony niewątpliwie łączy bowiem stosunek cywilnoprawny charakteryzujący się ich równorzędnością oraz sądową ochroną ich interesu. Brak jest więc jakiejkolwiek podstawy prawnej, opartej na administracyjnych normach procesowych czy materialnych do prowadzenia postępowania administracyjnego i wydania stosownego orzeczenia. Zdaniem SKO, wnioskodawca winien skierować do sądu powszechnego wniosek o ustanowienie odpowiedniej służebności. Skoro zaś właściwym w sprawie jest sąd powszechny, to zgodnie z art. 66 § 3 K.p.a. podanie należało zwrócić wnoszącemu je. S. O. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wszczęcie postępowania w sprawie umożliwienia mu dogodnego dojazdu do działki nr 1703/25 przez działkę nr 1703/6 będącą własnością Urzędu Miasta [...]. Podniósł, że jego wniosek z dnia 22.07.2013 r. został przez organ błędnie zinterpretowany. W rzeczywistości bowiem podanie to dotyczyło żądania uporządkowania terenu należącego do Urzędu Miasta [...], jego wyrównania i zlikwidowania utrudnień, nie zaś prawnego uregulowania dojazdu. Wskazał, że chodziło mu o uregulowanie stosunków wodnoprawnych oraz usunięcie dokonanych naruszeń prawa budowlanego. Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] sierpnia 2013 r. Organ wskazał, że kwestia nakazania właścicielowi nieruchomości sąsiedniej uporządkowania terenu, zlikwidowania utrudnień w celu umożliwienia swobodnego dojazdu do swojej nieruchomości pomimo prawnie zagwarantowanego innego dostępu z drogi publicznej ma wyraźnie cechy roszczenia o charakterze cywilnoprawnym wobec Gminy [...]. Zarówno zatem kwestia prawnego zagwarantowania dostępu do drogi publicznej, jak i przywrócenia do stanu poprzedniego nieruchomości sąsiedniej, do której stronie nie przysługuje żaden tytuł prawnorzeczowy, ma cywilistyczny charakter. W takiej sytuacji, zasadnym było zastosowanie w sprawie art. 66 § 3 K.p.a. i zwrócenie wnioskodawcy jego podania, z uwagi na właściwość w tej sprawie sądu powszechnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na wskazane postanowienie S. O. ponowił argumentację wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnił, że działkę, której dotyczy ta sprawa zakupił z drogą i jest to jedyny dojazd do jego posesji. Zwrócił uwagę, że stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. Obejmują one w szczególności sprawy: ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska, przyrody oraz gospodarki wodnej, jak też sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów i organizacji ruchu. Skarżący wskazał także na art. 29 ustawy Prawo wodne dotyczący zakazu zmiany stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Dodatkowo podniosło, że w kwestii naruszenia stosunków wodnych właściwy jest inny organ tj. Burmistrz Miasta [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 powoływanej dalej jako p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności w przypadku zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 KPA (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje więc podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu we wskazanych wyżej granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca wnioskiem z dnia 22 lipca 2013 r. domagała się od Samorządowe Kolegium Odwoławczego wszczęcia postępowania w celu "umożliwienia dojazdu do działki nr 1703/25...". Opisując stan faktyczny wskazano na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, przepisów wodno-prawnych, przepisów Prawa budowlanego, przepisów ustawy o samorządzie gminnym i przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. zwróciło podanie wnioskodawcy uznając, że dotyczy ono roszczenia o charakterze cywilnoprawnym, dlatego powinno być rozpatrzone przez sąd powszechny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. O. zarzucił między innymi, że Urząd Miasta [...] podniósł o około 40 cm poziom swojej działki 1703/6 i w związku z tym w obrębie działki wnioskodawcy powstało zagłębienie w którym gromadzi się woda, co powoduje namakanie gruntu i uniemożliwia mu dojazd. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoje postanowienie, przyjmując w dalszym ciągu, że żądanie ma charakter cywilnoprawny, co skutkuje właściwością sądu powszechnego. Stanowisko Kolegium jest nieuzasadnione. Dysponentem złożonego podania jest niewątpliwie skarżący i on decyduje w jakiej drodze będzie dochodził swoich uprawnień. W kontrolowanej sprawie S. O. w podaniu z dnia 22.07.2013 r. wskazuje na naruszenie przepisów ustawy Prawo wodne, a we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uzasadnia swoje stanowisko wskazując to, że wjazd na jego działkę został uniemożliwiony wskutek zmiany stosunków wodnych na gruncie. W skardze do sądu administracyjnego idzie jeszcze dalej wskazując, że podstawę prawną swojego żądania upatruje w przepisie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. W sytuacji faktycznej kontrolowanej sprawy obowiązkiem organu było jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia jednoznaczne ustalenie przedmiotu żądania skarżącego i dopiero po tej czynności możliwym było rozstrzygnięcie w przedmiocie właściwości rzeczowej organu. Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie świadczy o przedwczesności rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a fakt nieustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do twierdzeń strony wskazujących na oparcie się na przepisach ustawy Prawo wodne skutkuje stwierdzeniem naruszenia przez organ przepisu art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i art. 124 § 2 K.p.a. Na obecnym etapie postępowania, wobec sprecyzowania przez S. O. w sposób jednoznaczny, iż domaga się on uwzględnienia swojego żądania na podstawie przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne, obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego będzie niezwłoczne przekazanie przedmiotowego podania, w oparciu o art. 65 § 1 K.p.a., organowi właściwemu – w świetle przepisu art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne – do rozpoznania sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że dokonując zwrotu podania skarżącemu Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia przepisu art. 66 § 3 K.p.a., dlatego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.