II SA/Rz 1218/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Ł. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu produktów -skargę oddala- Przedmiotem skargi Ł.P. (dalej: skarżący) jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej w skrócie: PWIS) z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dale w skrócie: PPIS) z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], znak: [...]zakazującą wprowadzania do obrotu środka zastępczego, którą wydano w następującym stanie faktycznym sprawy; W dniu 23 marca 2017 r. PPIS w [...] otrzymał od PPIS w [...] akta sprawy znak: [...], dotyczącej podejrzenia wprowadzania przez skarżącego do obrotu środka zastępczego. Z przekazanych akt wynikało, że w dniu 21 listopada 2015 r. funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w [...] znaleźli u skarżącego środek zastępczy, który był przez niego wprowadzony do obrotu poprzez udostępnienie go osobom trzecim. PPIS w [...] wszczął postępowanie administracyjne w w/w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], znak: [...], działając na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 9a, art.12 ust. 1, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1261, z późn. zm.), art. 104, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 marca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 27 i pkt 34, art. 44 b ust. 1 pkt 1 i art. 44c ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2017r. poz. 783 z późn. zm. – dalej: u.p.n.), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie wykazu podmiotów uprawnionych do przeprowadzania badań mających na celu ustalenie, czy dany produkt jest środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną (Dz.U. poz. 2018), zakazał skarżącemu wprowadzania do obrotu środka zastępczego zawierającego w swoim składzie substancję chemiczną 2-metylometkatynon (2-MMC). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając wydaną decyzję, organ podał, że decydujące znaczenie dla treści rozstrzygnięcia miała przekazana mu przez PPIS w [...] wraz z aktami sprawy opinia [...], wydana na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej do sprawy [...] przez Centrum Badań Kryminalistycznych [...] Sp. z o. o. sp. k. w [...], uzupełniona następnie opinią nr [...] z zakresu chemii Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji z dnia 5 września 2017 r., która jednoznacznie wykazała, że w składzie chemicznym pozostałości po produkcie znalezionej przy skarżącym stwierdzono obecność 2-metylometkatynonu (2-MMC), odpowiadającego definicji środka zastępczego z art. 4 pkt 27 u.p.n. i stanowiącego zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Ponadto z zeznań skarżącego złożonych bezpośrednio po zatrzymaniu go przez Policję jednoznacznie wynikało, że poczęstował on M.Ł., T.D. i K.S., tym zakupionym od nieznajomego mężczyzny produktem, który po przebadaniu okazał się środkiem zastępczym. Fakt ten potwierdziły również zeznania świadków K.S., M.Ł., T.D. i K.S., dostarczone przez Komendę Powiatową Policji w [...]. Zeznania te organ uznał za wiarygodne, ponieważ były spójne, pokrywały się ze sobą a przy tym złożone zostały niezwłocznie po zatrzymaniu tych osób przez funkcjonariuszy Policji, a więc przesłuchiwani nie mieli czasu ani możliwości by treść zeznań ustalić między sobą. W toku prowadzonego postępowania w ramach udzielenia pomocy prawnej, PPIS w [...] dokonał ponownego przesłuchania świadków, z których swoje poprzednie zeznania podtrzymał jedynie M.Ł. Pozostali świadkowie zeznali, że nie pamiętają dokładnie tej sytuacji. Nie przesłuchano skarżącego, gdyż znajdował się w tym czasie zagranicą. Jednak w nadesłanym piśmie z dnia 29 sierpnia 2017 r. zaprzeczył, aby częstował wspomnianym środkiem swoich kolegów oraz podniósł, że w trakcie zatrzymania był pijany i dokładnie nie pamięta co robił i jak wszystko tłumaczył. Organ nie uznał jednak za wiarygodne wycofanie się przez wyżej wymienionych z uprzednio złożonych zeznań oceniając, że mieli możliwość uzgodnienia takiej linii obrony. W świetle tych ustaleń, organ uznał, że postępowanie skarżącego wyczerpało przesłanki z art. 4 pkt 34 u.p.n., zgodnie z którym przez wprowadzanie do obrotu rozumie się odpłatne lub nieodpłatne udostępnienie osobom trzecim środków zastępczych i orzekł o zakazie wprowadzania do obrotu w/w środka zastępczego. Jednocześnie organ nie orzekał o wycofaniu środka z obrotu, gdyż dowód rzeczowy w postaci resztek środka zastępczego 2-MMC, który znaleziono w dniu 21 listopada 2015 r. u skarżącego został w całości zużyty podczas badania laboratoryjnego. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. W odwołaniu podniósł, że wydanie zakazu było zbędne oraz że nie istniały podstawy faktyczne dla sformułowania tezy o zakazie. Zarzucił również wadliwość oraz sprzeczność sformułowań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ze stanem faktycznym, w szczególności z jego sytuacją życiową a także prawno-administracyjną, które w jego ocenie sytuują go na płaszczyźnie potencjalnego sprawcy w sensie prawno-karnym a zarazem administracyjnym. Zdaniem skarżącego decyzja jest całkowicie niesłuszna, a orzeczony zakaz może odnosić się jedynie do przyszłości, co insynuuje jakoby miał być w przyszłości potencjalnym sprawcą zachowań polegających na wprowadzaniu do obrotu tychże środków. Skarżący podkreślił, że nie zajmuje się jakimkolwiek obrotem tego typu rzeczami. Zarzucił również organowi stronniczą ocenę dowodów w sprawie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], PWIS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 12 ust. 2 pkt 1, art. 37 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 4 pkt 27, art. 4 pkt 34, art. 44b ust. 1, art. 44c ust. 4 u.p.n. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1030), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie, jego analiza oraz wnioski wyciągnięte przez organ I instancji nie dają żadnych podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, a żądania skarżącego nie są możliwe do uwzględnienia. Zdaniem organu materiał dowodowy w postaci pierwotnie złożonych bezpośrednio po zatrzymaniu zeznań skarżącego oraz pozostałych świadków, dał jednoznaczne podstawy do stwierdzenia, że skarżący w dniu 21 listopada 2015 r. częstował świadków substancją, która po badaniach laboratoryjnych okazała się środkiem zastępczym. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył Ł.P., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., polegające na nieprawidłowym ustaleniu jakoby miał wprowadzać do obrotu tzw. środek zastępczy, co nie odpowiada prawdzie i co nie wynika jednoznacznie i ponad wszelką wątpliwość ze zgromadzonego materiału dowodowego, a co w sposób jednostronny zinterpretowały organy, a także rażące naruszenie zasady wskazanej w art. 80 oraz art. 81a k.p.a. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i poczynienie ustaleń niezgodnych jednoznacznie z całokształtem zgromadzonego materiału dowodowego, a ponadto zaniechanie zastosowania zasady interpretowania wszelkich wątpliwości na korzyść strony. Skarżący zwrócił uwagę, że próba oceny relacji poszczególnych osób jest szczególnie trudna, gdyż każda z tych osób mogła mieć poczucie zagrożenia ewentualną odpowiedzialnością na płaszczyźnie karnoprawnej. Ponadto jego zdaniem zupełnie dowolne i jednostronne są ustalenia jakoby miał "częstować" kolegów akurat "środkami zastępczymi". Podniósł również, że zeznania pochodzą sprzed trzech lat i częstokroć są wzajemnie sprzeczne, toteż istniejące wątpliwości odnośnie przebiegu zdarzenia z dnia 21 listopada 2015 r. powinny być interpretowane na jego korzyść. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, względnie o odrzucenie skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. PWIS podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Na wniosek organu, wobec braku żądania pozostałych stron przeprowadzenia rozprawy, sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - określanej dalej jako: P.p.s.a.). Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga jest bezzasadna. Przedmiotem kontroli Sądu była skierowana do skarżącego decyzja PWIS w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu środka zastępczego zawierającego w swym składzie substancję chemiczną 2 – metylometkatynon (2 – MMC). Jej podstawę prawną stanowił przepis art. 44c ust. 4 ustawy u.p.n. Zgodnie z art. 44c ust. 1 u.p.n. w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, wstrzymanie wytwarzania tego produktu lub wycofanie go z obrotu, na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. Według ust. 4 tego przepisu państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, o którym mowa w ust. 1 zakazuje, w drodze decyzji, jego wytwarzania lub wprowadzania do obrotu, nakazuje jego wycofanie z obrotu, a także orzeka o jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa i zniszczeniu, jeżeli ten produkt jest środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną. Jak prawidłowo ustaliły organy w kontrolowanej sprawie - 21 listopada 2015 r. funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w [...] ujawnili, że skarżący był posiadaczem foliowego woreczka z zapięciem strunowym z resztkami substancji – białego proszku. W samochodzie przed klubem [...] przy ul. [...] rozpakował zakupiony u nieznanego mężczyzny pakiet i "poczęstował" zawartą w nim substancją trzech swoich znajomych – M.Ł., T.D. i K.S. Jak wykazały opinie przeprowadzone przez biegłego z zakresu badań fizykochemicznych z Centrum Badań Kryminalistycznych (opinia [...] z dnia 29 grudnia 2015 r.) a także biegłego z Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji (opinia nr [...] z dnia 5 września 2017 r. z zakresu chemii), w substancji proszkowej znalezionej przy skarżącym przez funkcjonariuszy Policji (dowód rzeczowy oznaczony nr 2) stwierdzono obecność 2- metylometkatynonu (2 – MMC) stanowiącego środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n. Zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją ustawową, środek zastępczy to produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychoaktywnej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychoaktywna, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Z kolei w art. 4 pkt 34 u.p.n. zdefiniowano pojęcie "wprowadzanie do obrotu". Oznacza ono udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Jak wynika z tej definicji, wprowadzaniem do obrotu jest nawet jednorazowe udostępnienie osobom trzecim, m.in. środków zastępczych. Bez znaczenia jest przy tym czy było to udostępnienie odpłatne czy też nieodpłatne. Ustalony przez organy stan faktyczny niewątpliwie wyczerpuje ustawowe znamiona "wprowadzania do obrotu" przyjęte na użytek ustawy. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustalonego przez organy stanu faktycznego. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio. Z protokołów przesłuchania świadków pochodzących z postępowania prowadzonego przez Policję, z dnia 18 i 19 grudnia 2015 r. – sygn. [...], protokołów z przeprowadzonych przez Policję bezpośrednio po zatrzymaniu osób podróżujących samochodem Mazda z dnia 21 listopada 2015 r. jasno wynika istotna dla sprawy okoliczność, że skarżący nieodpłatnie udostępnił trzem osobom brały proszek, którego drobiny stwierdzono w strunowo zamykanym woreczku foliowym znalezionym przez funkcjonariuszy podczas przeszukania osoby – przy skarżącym. Rzeczywiście podczas przesłuchania świadków na etapie postępowania administracyjnego okoliczności tych nie potwierdzono bo świadkowie zasłaniali się wówczas niepamięcią lub swoim ówczesnym (podczas pierwszego przesłuchania) stanem upojenia alkoholowego, itp. Jednakże według Sądu zgromadzony w aktach materiał dowodowy pozwalał na ustalenie kluczowych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Dokonana zaś przez organy ocena tego materiału dowodowego jest racjonalna, logiczna, spójna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego, a więc mieści się w granicach określonych w art. 80 K.p.a. Nie ma więc podstaw do jej podważenia. Organy były uprawnione do oparcia się a protokołach z zeznań świadków złożonych w innych postępowaniach, w tym karnych. Bez znaczenia jest to jak się one zakończyły i czy skarżącemu przedstawiono jakieś zarzuty bądź sporządzono przeciwko niemu akt oskarżenia. Z punktu widzenia kontrolowanego postępowania administracyjnego nie ma to żadnego znaczenia. W ocenie Sądu organy nie naruszyły przepisów postępowania ani prawa materialnego w sposób, który dawałby podstawy do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. W szczególności nie naruszono w żaden sposób przepisów art. 7 czy art. 77 K.p.a. Ustalenie zaś stanu faktycznego w oparciu o zebrane, znajdujące się w aktach dowody nie budzi żadnych zastrzeżeń. Oparcie się na dowodach, które według organów są bardziej wiarygodne nie jest interpretacją wątpliwości na niekorzyść strony, jeśli zebrany materiał dowodowy został rzetelnie oceniony, a ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. W decyzji podano zaś dlaczego oparto się na treści zeznań świadków złożonych przed funkcjonariuszami Policji i uznano za niewiarygodne te złożone przed organem administracji. Te powody są racjonalne, zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i w pełni zrozumiałe. Takiej oceny dowodów nie można uznać za dowolną. Z kolei opinia biegłego z dnia 5 września 2017 r. została wykonana w Centralnym Laboratorium Kryminalistycznym Policji, a więc przez podmiot uprawniony do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy dany produkt jest środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2015 r. regulującym te kwestie (Dz.U. z 2015 r., poz. 2018 – pkt 2 załącznika do rozporządzenia – wydane w oparciu o delegację z art. 44c ust. 13). Jej konkluzja jest taka sama jak opinii wydanej w dniu 29 grudnia 2015 r. do spawy [...]. Fakt, że to przy skarżącym znaleziono woreczek z resztkami substancji opisany w obydwu opiniach jako "dowód rzeczowy nr 2", wynika z protokołu przeszukania z dnia 21 listopada 2015 r., spisu i opisu rzeczy znalezionych przy skarżącym podczas przeszukania, notatki urzędowej sporządzonej przez Policjanta w dniu 21 listopada 2015 r. Przechodząc do analizy przepisu stanowiącego podstawę meterialnoprawną skarżonych decyzji, trzeba zauważyć, że ma ona tzw. charakter związany. Oznacza to, że w określonym stanie faktycznym organ jest zobowiązany do jej wydania. W sprawie nie ulega wątpliwości, że ustalone zostało, że produkt, którym skarżący "poczęstował" swoich znajomych w nocy 21 listopada 2015 r. w samochodzie pod klubem [...] w [...] był środkiem zastępczym w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n., gdyż zawierał 2 – MMC – 2 – metylometkatynon. Owo "poczęstowanie" znajomych przez skarżącego taką substancją – (nawet jednorazowe, o czym świadczy użycie w ustawowej definicji zawartej w art. 4 pkt 34 u.p.n. słowa udostępnienie) niewątpliwie stanowiło wprowadzanie do obrotu, o którym mowa w art. 44c ust. 1 i 4 u.p.n. Wyczerpanie zaś przesłanek w postaci wprowadzania do obrotu produktu, który – jak ustalono – jest środkiem zastępczym w rozumieniu ustawy, obligowało właściwy organ do wydania takiej decyzji. Organ nie ma natomiast obowiązku ustalania czy zdarzenie było jednorazowe czy też takich sytuacji było więcej, czy osoba, która udostępniła środek zastępczy posiada jeszcze ten produkt w jakichkolwiek ilościach czy też nie. Organ nie musi mieć w tym zakresie wiedzy. Taki zakaz ma charakter prewencyjny, a przepis nie przewiduje żadnych innych przesłanek jego wydania poza ustaleniem, że produkt, który został przez dany podmiot wprowadzany do obrotu jest środkiem zastępczym albo nową substancją psychoaktywną. Istotnie natomiast w sytuacji, gdy nie stwierdzono posiadania produktu ponad to co było już w posiadaniu organów państwowych, a do tego produkt został zużyty do badań, brak było podstaw do orzekania o wycofaniu z obrotu. Przepis nie uzależnia wydania decyzji od uprzedniego skazania w postępowaniu karnym czy nawet postawienia zarzutów czy aktu oskarżenia. Decyzja jest wydawana w określonym stanie faktycznym przez organ administracji państwowej w nim wskazany. W sprawie nie było zaś wątpliwości, które można byłoby tłumaczyć na korzyść strony. Wątpliwości co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organy nie powstały na skutek twierdzeń skarżącego, że nie pamięta jak się tłumaczył w dniu 21 listopada 2015 r. z tego powodu, że był pijany. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.