II SA/Rz 1219/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi B. Z., J. P., W. P., M. W., J. M., B. K. i D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. J. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność m. in. jego odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi Ł. gm. [...]. Wezwany do uiszczenia wpisu od tej skargi J. M. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Podał w nim, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z wymagającą leczenia żoną, niepełnosprawną córką oraz synem. Sam również leczy się z powodu schorzeń neurologicznych. Mieszkają w domu o powierzchni 160 m. kw. W związku z wezwaniem do przedstawienia dodatkowych danych, J. M. wskazał, że jego renta wynosi 892,25 zł, emerytura jego żony to 717,35 zł, renta socjalna córki – 610,33 zł. Dochód rodziny stanowi także zasiłek pielęgnacyjny – 153 zł. Natomiast comiesięczne wydatki rodziny to: 900 zł (żywność), 130 zł (leczenie), 300 zł (odzież i obuwie), 240 zł (wyżywienie córki w internacie), 66 zł (bilet dla syna na dojazd do szkoły), 130 zł (telefon), 70 zł (środki czystości), 130 zł (prąd), 100 zł – gaz, 140 zł (woda), 100 zł (opał) i 200 zł (utrzymanie samochodu - Skoda Fabia z 2007r.). Pomimo natomiast wezwania J. M. o podanie, czy jest właścicielem mieszkania, nieruchomości rolnej bądź innej oraz do nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego i żonę rachunków bankowych (za okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia wykonania wezwania) wyżej wymieniony nie odpowiedział na nie. W oparciu o powyższe referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówiła przyznania wnioskodawcy prawa pomocy – postanowienie z dnia 22 stycznia 2014 r. W ustawowym siedmiodniowym terminie J. M. złożył sprzeciw od powyższego orzeczenia. Zarzucił w nim, że wydatek na samochód czy telefon został błędnie uznany jako niekonieczny. Tymczasem na utrzymaniu ma niepełnosprawną córkę, wymagającą rehabilitacji i dowozu do szkoły. Ponadto, będąc w szkole wyżej wymieniona korzysta z telefonu celem skontaktowania się z rodzicami. Zwrócił także uwagę na trudną sytuację zdrowotną swoją i żony. Podkreślił, że dochód na osobę w jego rodzinie wynosi 593 zł. Zarządzeniem Sędziego z dnia 6 lutego 2014 r. J. M. wezwany został do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy przez wskazanie, czy on bądź osoba wchodząca w skład wspólnego z nim gospodarstwa domowego jest właścicielem (współwłaścicielem) mieszkania, nieruchomości rolnej bądź innej oraz do nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego i żonę rachunków bankowych za okres od dnia 1 grudnia 2013 r. do dnia wykonania wezwania (obejmujących dokonane operacje oraz wskazanie ich salda końcowego). Wskazano, że czynności powyższych należy dokonać w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku o prawo pomocy w oparciu o dotychczas przedstawione dane. Doręczenie tego wezwania nastąpiło dnia 10 lutego 2014 r. do rąk adresata. Dnia 11 lutego 2014 r. J. M. uiścił wpis od złożonej skargi w wysokości 100 zł, natomiast do dnia 17 lutego 2014 r. nie uzupełnił wniosku w zakresie wskazanym w podanym wyżej zarządzeniu z dnia 6 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na fakt, że sprzeciw J. M. złożony został w terminie 7 dni, licząc od daty doręczenia mu odpisu wymienionego wyżej postanowienia z dnia 22 stycznia 2014 r., orzeczenie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutek taki wynika z brzmienia art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W świetle art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W tym pierwszym przypadku obejmuje ono zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata. Przesłankę uwzględnienia żądania w takim właśnie zakresie ustanawia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i jest nią niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w częściowym tylko zakresie uwarunkowane jest z kolei niemożnością poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższych regulacji wskazuje jednoznacznie, że wykazanie wskazanych w nich przesłanek należy do składającego wniosek. Musi on zatem z należytą starannością podać wszelkie istotne z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy dane. W sytuacji zaś wezwania o ich uzupełnienie w trybie art. 255 P.p.s.a., winien on podjąć z Sądem właściwą współpracę. Wezwanie takie służy bowiem pełniejszemu poznaniu sytuacji materialnej wnioskującego o pomoc ze strony Państwa, tak by możliwa była rzetelna analiza w tym zakresie przez rozstrzygający w przedmiocie złożonego wniosku Sąd. Należy bowiem mieć na uwadze, że wsparcie udzielane w ramach instytucji prawa pomocy finansowane jest ze środków publicznych, a zatem pochodzących od wszystkich podatników. Dlatego też przy ocenie zasadności zgłoszonego żądania brak jest miejsca na jakiekolwiek wątpliwości co do faktycznej sytuacji bytowo-materialnej strony. Jeśli zaś takie istnieją, winny zostać wyjaśnione przy wykorzystaniu instrumentu ze wspomnianego art. 255 P.p.s.a, który umożliwia wezwanie wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia i przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów strony. Z uwagi na fakt, że J. M. wezwany w powyższym trybie do oświadczenia, czy jest właścicielem mieszkania, nieruchomości rolnej bądź innej oraz do nadesłania wyciągów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych (za okres od dnia 1 grudnia 2013 r. do dnia wykonania wezwania) nie dokonał wskazanych czynności uznano, że istnieją wątpliwości co do jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Należy bowiem mieć na uwadze, że było to już drugie z kolei wezwanie tej samej treści (pierwsze wystosowane zostało przez referendarza sądowego), którego termin wykonania bezskutecznie względem strony upłynął (w dniu 17 lutego 2014 r.). Wątpliwości powyższe znajdują także potwierdzenie w fakcie uiszczenia przez J. M. w dniu 11 lutego 2014 r. wpisu od złożonej przez siebie skargi. Okoliczność ta potwierdza bowiem fakt posiadania przez skarżącego środków na opłacenie tej części kosztów postępowania. Warto zaś zaznaczyć, że inne koszty mogą się już w sprawie nie pojawić. W razie zaś uwzględnienia skargi - z mocy art. 200 P.p.s.a. – będzie przysługiwał skarżącemu od organu, który wydał skarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Sąd zaznacza, że nie neguje bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego, jego żony i córki podkreśla jednak ponownie, iż prawo pomocy jako odstępstwo od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), zwłaszcza w całkowitym zakresie, może znaleźć zastosowanie w zupełnie wyjątkowych sytuacjach. W takich przy tym, gdzie Sąd dysponuje pełnymi danymi odnośnie do możliwości finansowych strony. W niniejszej sprawie, co już podnoszono, takich zupełnych informacji brak, ze względu na niewykonanie przez skarżącego skierowanego do niego w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwania. W takiej sytuacji uznano zatem, że J. M. nie wykazał, że spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy tak w całkowitym, jak i w częściowym zakresie. Dlatego też odmówiono uwzględnienia jego żądania, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.