II SA/Rz 1219/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. J. M., odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wniosek i pismo uzupełniające podane w nim dane wskazują, że w skład wspólnego ze skarżącym gospodarstwa domowego wchodzą jego żona, syn oraz niepełnosprawna córka. Rodzina mieszka w domu o powierzchni 160 m. kw., utrzymując się z renty wnioskodawcy – 892,25 zł, emerytury jego żony – 717,35 zł, renty socjalnej córki – 610,33 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego – 153 zł. Wydatki comiesięczne rodziny to: 900 zł – żywność, 130 zł – leczenie, 300 zł – odzież i obuwie, 240 zł – wyżywienie córki w internacie, 66 zł – bilet dla syna na dojazd do szkoły, 130 zł – telefon, 70 zł – środki czystości, 130 zł – prąd, 100 zł – gaz, 140 zł – woda, 100 zł – opał i 200 zł – utrzymanie samochodu (Skoda Fabia z 2007 r.). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Żądanie J. M. dotyczy zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 zen zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a." powyższe granice oznaczają, że wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie. Ustawodawca uzależnił uwzględnienie takiego żądania od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy w takim wymiarze możliwe jest jedynie w stosunku do osób o naprawdę trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia im wygospodarowanie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów swojego udziału w danym postępowaniu. Orzecznictwo sądowe do tego rodzaju podmiotów zalicza osoby pozbawione źródeł utrzymania bądź też posiadających wprawdzie pewne środki finansowe, lecz w ilości niewystarczającej na zapewnienie prawa do sądu (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13.03.2012 r. I FZ 27/2012, LexPolonica nr 3929333). Z kolei przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie dopuszczalne jest w stosunku do tych wnioskodawców, którzy wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Analiza podanych przez skarżącego informacji prowadzi do stwierdzenia, że brak jest w jego przypadku podstaw do udzielenia wsparcia finansowanego ze środków Skarbu Państwa. Powyższe powodowane jest przede wszystkim wątpliwością, jaka rodzi się co do faktycznej sytuacji finansowej strony. Jej źródłem jest zaś fakt braku całkowitego wypełnienia przez składającego wniosek adresowanego do niego wezwania, dotyczącego uzupełnienia podanych przez niego pierwotnie danych. I tak, J. M. nie przedłożył wyciągów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych. Nadto nie wskazał, czy jest właścicielem mieszkania oraz nieruchomości rolnej czy innej. Wątpliwość powyższa uzasadniona jest także istniejącą różnicą pomiędzy deklarowanymi przez wnioskodawcę dochodami (2372 zł) a wydatkami rodziny (2506 zł), wynoszącą ok. 130 zł. W orzecznictwie sądowym podkreśla się zaś, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak np. postanowienie NSA z 27.07.2011 r. II OZ 650/11, LexPolonica nr 2805478). Ponadto, we wskazanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. mowa jest o możliwości poniesienia uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny jako konsekwencji uiszczenia kosztów postępowania. Chodzi więc tutaj o takie wydatki, które są niezbędne do zaspokojenia podstawowych tylko potrzeb człowieka, jak w zakresie wyżywienia, leczenia czy mieszkania. Wszelkie zatem inne normalnie ponoszone należności nie mogą decydować o konieczności uczynienia w wypadku danego podmiotu wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Za wydatki rodziny J. M., które nie mają charakteru koniecznych w rozumieniu powołanego przepisu należy uznać niewątpliwie wydatek na telefon czy utrzymanie samochodu. Zwrócić nadto uwagę należy, iż na obecnym etapie postępowania J. M. zobowiązany jest jedynie do uiszczenia wpisu w minimalnej przewidzianej prawem wysokości tzn. 100 zł. Następne zaś koszty sądowe są jedynie hipotetyczne. Z mocy natomiast art. 134 P.p.s.a., sąd z urzędu uwzględnia wszelkie naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, co gwarantuje stronie występującej w sprawie bez profesjonalnego zastępcy rzetelne rozpoznanie tej sprawy. Mając zatem powyższe na uwadze uznano, że skarżący nie wykazał, że poza jego możliwościami finansowymi leży poniesienie tak pełnych, jak i częściowych kosztów niniejszego postępowania i odmówiono mu przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.