II SA/Rz 1221/25

WyrokWSA w Rzeszowie2026-03-05

Skład orzekający: Maria Mikolik, Karina Gniewek - Berezowska, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował art. 48 Prawa budowlanego (samowola budowlana) zamiast art. 50 Prawa budowlanego (przekroczenie zakresu zgłoszenia) w sytuacji, gdy obiekt budowlany został wybudowany niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem, ale jego realizacja w obecnym stanie prawnym nie wymagałaby pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy obiekt budowlany został wybudowany niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem, ale jego realizacja w obecnym stanie prawnym nie wymagałaby pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego powinien zastosować procedurę określoną w art. 50 Prawa budowlanego (postępowanie naprawcze), a nie art. 48 Prawa budowlanego (samowola budowlana). Zastosowanie art. 48 P.b. w takich okolicznościach stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie wstrzymującego roboty budowlane przy budowie obiektu budowlanego. Organ I instancji nakazał rozbiórkę obiektu, a organ II instancji uchylił postanowienie organu I instancji i wstrzymał budowę, informując o możliwości legalizacji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Prawa budowlanego, wskazując na błędną kwalifikację obiektu jako samowoli budowlanej zamiast przekroczenia zakresu zgłoszenia. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że zastosowano niewłaściwą procedurę prawną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Zasądził również zwrot kosztów postępowania sądowego i zwrot nadpłaconego wpisu sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2025 r. nr OA.7722.25.2.2025 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 24 marca 2025 r. nr PINB.5160.5.13.2023; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącego S. M. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zarządza zwrot od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżącego S. M. kwoty 400 zł /słownie: czterysta złotych/ tytułem nadpłaconego wpisu sądowego. Przedmiotem skargi SM (dalej: "skarżący") jest postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") z 17 lipca 2025 r. nr OA.7722.25.2.2025 w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. - dalej: "k.p.a."), art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 48a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 418 ze zm. - dalej: "P.b."). Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") prowadził postępowanie w sprawie legalności budowy obiektu budowlanego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości [...], stanowiącej własność SM. Postanowieniem z [...] czerwca 2023 r. nr [...] PINB wstrzymał SM roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczego wykonanego w konstrukcji metalowej o wym. zewnętrznych 6,00 x 5,00m usytuowanego na działce nr [...], w którym poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację budowy budynku gospodarczego w określonym terminie oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej, której zasady obliczenia są określone w art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a P.b. PWINB postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB. Wobec braku złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu PINB w [...], działając na podstawie art. 49e pkt 1 P.b., decyzją z [...] października 2023 r. nr [...] nakazał SM rozbiórkę całości budynku gospodarczego wykonanego w konstrukcji metalowej o wym. zewnętrznych 6,00 x 5,00m usytuowanego na działce [...]. Po rozpoznaniu odwołania PWINB decyzją z 24 stycznia 2024 r. nr OA.7721.25.10.2023 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. II SA/Rz 373/24 uchylił decyzję PWINB z 24 stycznia 2024 r., decyzję PINB w [...] z [...] października 2023 r. oraz postanowienie PWINB z 4 sierpnia 2023 r. i postanowienie PINB z [...] czerwca 2023 r. W ocenie Sądu stan faktyczny nie został ustalony w sposób prawidłowy. Wątpliwości wzbudziła kwalifikacja przedmiotowego obiektu, koniecznym było zbadanie czy przedmiotowy obiekt jest budowlą czy budynkiem, ustalenie daty wzniesienia obiektu, co ma znaczenie dla uznania czy doszło do samowoli budowlanej. Sąd wskazał, że konieczność uwzględnienia stanu prawnego obowiązującego na dzień wzniesienia obiektu. Po ponownie prowadzonym postępowaniu, w tym przeprowadzeniu oględzin i odebraniu wyjaśnień od skarżącego, PINB w [...] postanowieniem z [...] marca 2025 r. nr [...] wstrzymał SM budowę budynku gospodarczego, wykonanego w konstrukcji metalowej o wymiarach zewnętrznych 6,0 x 5,0m, usytuowanego na działce nr [...]. Równocześnie poinformował, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia inwestor, właściciel lub zarządca ww. obiektu budowlanego ma możliwość złożenia wniosku o jego legalizację oraz, że w celu uzyskania decyzji o legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego koniecznym będzie wniesienie opłaty legalizacyjnej, której zasady obliczenia określone są w art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a P.b. W zażaleniu złożonym od ww. postanowienia SM wniósł o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 2 P.b. w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez uznanie, że obiekt narusza przepisy prawa, w tym techniczno-budowlane, podczas gdy nie jest on budynkiem, o którym mowa w tych przepisach, ponieważ nie posiada fundamentów i nie jest trwale związany z gruntem. Wskazał na naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i naruszenie zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji, a w szczególności podjęcia przez organ najdalej idącej inicjatywy i wnikliwości w badaniu stanu faktycznego, naruszenie art. 80 k.p.a. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez pełnej i merytorycznej oceny zgromadzonego w sprawie materiału, a także dowolną analizę okoliczności istotnych dla sprawy, naruszenie art. 81a k.p.a. przez rozstrzygnięcie niedającej się usunąć wątpliwości na niekorzyść strony, a to przez przyjęcie, że skarżący nie dokonał rozbiórki obiektu przed dokonaniem zgłoszenia zgodnie z art. 29 ust. 2 P.b. Składający wskazał na wątpliwości w kwestii uznania przez organ, że obiekt posiada fundamenty. Podkreślił, że przedmiotowy obiekt nie stanowi budynku, lecz należy go zakwalifikować jako budowlę, ewentualnie można zakwalifikować go jako tymczasowy obiekt kontenerowy. Wyjaśnił także, że wbrew ustaleniom organu, obiekt wzniesiono w listopadzie 2013 r., po dokonaniu zgłoszenia, w myśl art. 29 ust. 1 pkt 14 P.b., z zachowaniem ustawowego terminu. Wskazanym na wstępie postanowieniem z 17 lipca 2025 r. PWINB w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w całości i jednocześnie: - wstrzymał SM budowę obiektu budowalnego - budowli pełniącej funkcję użytkową budynku gospodarczego wykonanego w konstrukcji metalowej o wymiarach zewnętrznych 6,0m x 5,0m, usytuowanego na działce nr [...], - poinformował, że w terminie 30 dni od dnia, w którym postanowienie stało się ostateczne inwestor, właściciel lub zarządca ww. obiektu budowlanego może złożyć wniosek o jego legalizację, - poinformował, że w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu budowlanego koniecznym będzie wniesienie opłaty legalizacyjnej, której zasady obliczania są określone w przepisach art. 49d ust. 1 pkt 1 i art. 59f P.b. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania przeprowadzona została rozprawa administracyjna, przesłuchano skarżącego oraz świadka. Podał, że przedmiotem postępowania jest obiekt budowlany wykonany w konstrukcji metalowej w formie typowego "blaszaka". Obiekt posadowiony jest na płytkach betonowych ułożonych na kruszywie wysypanym na gruncie (widoczne są 3 szt. płytek betonowych: w dwóch narożach przy wejściu (od strony dz. nr [...]) i od strony działki Pana [...] (nr [...], w narożu południowo-zachodnim) oraz w środkowej części ściany usytuowanej od strony działki Pana [...] (nr [...] od zachodniej strony). Konstrukcja metalowa zamocowana jest do podłoża za pomocą metalowych szpilek wykonanych z prętów stalowych żebrowanych. Wewnątrz na podsypce z tłucznia wykonana jest posadzka betonowa, która podchodzi pod profile metalowe wykonane z rur kwadratowych tworzących konstrukcję obiektu. Obiekt posiada dach dwuspadowy pokryty blachą trapezową. Ściany obiektu obudowane są blachą trapezową. Konstrukcja metalowa obiektu wykonana jest z kształtowników metalowych o różnych kształtach i przekrojach. Obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną. Na dachu zamontowane są panele fotowoltaiczne. Wymiary obiektu wynoszą 6,00 x 5,00 m, a jego powierzchnia zabudowy wynosi: 5,00m x 6,00m = 30,00m2. Wysokość w szczycie wynosi 2,71 m, w okapie przy ścianie 2,20 m. Obiekt ustawiony jest w odległości: 1,40m od granicy pomiędzy działkami nr [...] i 2,00 m od granicy pomiędzy działkami [...]. PWINB wyjaśnił, że nie podziela stanowiska organu I instancji co do kwalifikacji przedmiotowego obiektu jako budynku (z uwagi na trwałe związanie z gruntem, poprzez utwierdzenie w nim konstrukcji za pomocą szpilek w postaci prętów stalowych żebrowanych oraz posiada fundamenty, które przy jego lekkiej konstrukcji stanowią płytki chodnikowe betonowe). Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowy obiekt posiada dach i ściany, natomiast nie posiada fundamentów charakterystycznych dla budynku samodzielnie przenoszących obciążenia obiektu na grunt i zapewniających stateczność obiektu, gdyż obiekt ustawiony jest na kilku płytkach betonowych - fragmentach krawężnika - obrzeża betonowego, ułożonych na kruszywie wysypanym na gruncie, które nie stanowią fundamentu. Dodatkowo obiekt po ustawieniu został zabezpieczony od wiatru szpilkami z drutu żebrowanego w ilości 6 szt., rozmieszczonymi po 3 szt. wzdłuż dłuższego boku wbitymi w ziemię, co sprawia, że obiekt w ten sposób jest trwale z gruntem związany, przeciwstawiając się warunkom atmosferycznym, a więc nie może być zaliczony do obiektów tymczasowych (jak przesądził Sąd w ww. wyroku z dnia 28.08.2024 r. sygn. akt II SA/Rz 373/24). Organ stwierdził zatem, że przedmiotowy obiekt budowalny w świetle definicji zawartych w art. 3 P.b., stanowi budowlę pełniącą funkcję użytkową budynku gospodarczego. PWINB wyjaśnił także, że jak wynika z akt sprawy dla budynku obecnie użytkowanego jako mieszkalny usytuowanego na działce nr ewid. nr [...], PINB w [...] decyzją z [...] września 2013 r. nr [...] udzielił pozwolenia na użytkowanie. Budowa tego budynku realizowana była na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego przez Starostę [...] decyzją z [...] października 2010 r. nr [...] oraz decyzji PINB w [...] z [...] sierpnia 2013r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany zamienny. Z zeznań skarżącego wynika, że blaszak został ustawiony w 2009 r., a w 2010 r. został zinwentaryzowany przez geodetę i był wykorzystywany jako obiekt gospodarczy do przechowywania narzędzi w trakcie budowy. Około tydzień przed dokonaniem zgłoszenia blaszak został rozebrany, a następnie końcem listopada 2013 r. został zmontowany (ustawiony) w tym samym miejscu, co poprzednio. Fakt rozbiórki i ustawienia obiektu na nowo potwierdził przedstawiony przez skarżącego świadek - [...]. Również [...] potwierdził, że skarżący dokonał rozbiórki blaszaka. Organ II instancji uznał za wiarygodne oświadczenie skarżącego i przyjął, że przedmiotowy obiekt wybudował po dokonaniu w Starostwie zgłoszenia z [...] października 2013 r. (znak: [...]). Podał jednakże, że skarżący dokonał zgłoszenia budowy budynku gospodarczego - blaszaka o powierzchni zabudowy 25m2. Natomiast w oparciu o to zgłoszenie wybudował obiekt budowlany o wymiarach 6,00 x 5,00 m i powierzchni zabudowy wynoszącej 5,00m x 6,00m = 30m2. Zatem wybudował obiekt, który w dacie jego budowy wymagał pozwolenia na budowę. Obiekt został wybudowany z naruszeniem przepisów P.b. i stanowi samowolę budowlaną. Zgodnie z wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 28 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 373/24 przy ocenie zgodności wybudowania obiektu z przepisami P.b. należało uwzględnić stan prawny obowiązujący na dzień wzniesienia obiektu. Budowa przedmiotowego obiektu wymaga obecnie decyzji o pozwoleniu na budowę a nie zgłoszenia. PWINB wyjaśnił, że likwidacja skutków samowoli budowlanej następuje w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydawania orzeczenia. Zgodził się ze stanowiskiem organu powiatowego w zakresie wdrożenia procedury wynikającej z art. 48 P.b. i umożliwienia inwestorowi i właścicielowi zalegalizowania powstałej samowoli budowlanej. Stwierdził natomiast, że z uwagi na kwalifikację przedmiotu postępowania jako budowli pełniącej funkcję użytkową budynku gospodarczego oraz z uwagi na treść art. 48a ust. 3 P.b., który stanowi, że jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin o którym mowa w ust. 1 (30 dni), biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne, koniecznym było zreformowanie zaskarżonego postanowienia. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie SM – reprezentowany przez pełnomocnika r. pr. [...], wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego a ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Kwestionowanemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji, gdy przepis ten odnosi się do samowoli budowlanej, zaś w niniejszej sprawie zachodzi przypadek przekroczenia granic dokonanego zgłoszenia, zatem zastosowanie winien mieć art. 50 ust. 1 pkt 3 P.b., - art. 50 ust. 1 pkt 3 P.b. poprzez jego błędne niezastosowanie, w sytuacji, gdy w sprawie zachodzi przypadek przekroczenia granic zgłoszenia, a nie przypadek samowoli budowlanej, co w konsekwencji uniemożliwia przeprowadzenie postępowania naprawczego (art. 50-51 P.b.) i ma bezpośredni wpływ na wynik sprawy; 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności oraz deficyt w zebranym materiale dowodowym, a także brak należytej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało wyborem nieprawidłowej drogi postępowania administracyjnego niesłusznie wykluczającej postępowanie naprawcze w sprawie, - art. 8 k. p. a. poprzez naruszenie zasady zaufania i proporcjonalności polegające na nieprzedstawieniu w pełni przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję opartą na art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b., jako podstawie materialnej rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ zawnioskował o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 1221/25 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Następnie postanowieniem z dnia 15 grudnia 2025 r., sygn. j.w., WSA w Rzeszowie odmówił zmiany postanowienia z 14 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Postępowanie dotyczy legalizacji obiektu budowlanego posadowionego na działce [...]. Aktualnie, po wykonaniu wskazówek Sądu, nie budzi wątpliwości, że budowla powstała na podstawie dokonanego w dniu 21 października 2013 r. zgłoszenia. W związku z wskazówkami Sądu ustalono także, że przedmiotowy obiekt budowlany w świetle definicji zawartych w art. 3 stanowi budowle pełniąca funkcję użytkową budynku gospodarczego. Przypomnieć jedynie należy, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 373/24 przesądził, że obiekt z uwagi na trwałe związanie z gruntem nie może zostać uznany za tymczasowy, zaś ze względu na wielkość i przeznaczenie nie jest obiektem małej architektury. Sąd stwierdził, że niewyjaśniona pozostaje kwestia połączenia obiektu z gruntem, co miało zasadnicze znaczenie przy kwalifikacji obiektu jako budynku bądź budowli. Również ta kwestia została wyjaśniona w toku kontroli. Stwierdzono, że obiekt ustawiony jest na kilku płytkach betonowych – fragment krawężnika- obrzeża betonowego, ułożonych na kruszywie wysypanym na gruncie, które nie stanowią fundamentu. Obiekt zabezpieczony jest przed warunkami atmosferycznymi szpilkami z druta żebrowanego w ilości 6 sztuk, po 3 wzdłuż dłuższych boków, wbitymi w ziemię. Według dokonanego zgłoszenia miał powstać budynek gospodarczy – blaszak o powierzchni do 25 m2. W wyniku kontroli, co w sprawie nie jest kwestionowane ustalono, że budynek ma wymiary 5 x 6 m. Na podstawie obowiązujących w dacie zgłoszenia i realizacji budynku przepisów, zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a objęte zgłoszeniem były wolnostojące parterowe budynki gospodarcze,(..) o powierzchni zabudowy do 25 m²,...- art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. Realizacja budynku o powierzchni 30 m² oznaczała obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Aktualnie, realizacja wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni do 35 m² nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia – art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a P.b. Nie ulega wątpliwości, że dla oceny, czy inwestycja została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej należy brać pod uwagę przepisy prawa obowiązujące w czasie, gdy inwestycja została zrealizowana. Mając jednak na względzie, że celem postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, jest doprowadzenie samowolnie zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem, to jeśli po zrealizowaniu obiektu budowlanego dochodzi do zmiany przepisów prawa i realizacja tego rodzaju obiektu nie wymaga już pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, to prowadzenie postępowania legalizacyjnego jest niecelowe. Skoro wolą ustawodawcy było wyłączenie obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę lub dokonywania zgłoszenia realizacji określonego rodzaju obiektu budowlanego, to organy administracji w postępowaniu legalizacyjnym nie mogą nakładać na inwestora obowiązków związanych z brakiem uzyskania takiego pozwolenia lub niedokonaniem zgłoszenia. W takiej sytuacji organy nadzoru budowlanego mogą jedynie prowadzić tzw. postępowanie naprawcze pod kątem sprawdzenia, czy obiekt budowlany nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia dla środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ustawy Prawo budowlane) jeśli istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że obiekt budowlany tego rodzaju zagrożenia może stwarzać. ( tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1526/19). W związku z tym, że w dacie orzekania przez Organ, budowa tego typu obiektu, jaki wykonał inwestor, nie wymagała już pozwolenia na budowę lecz zgłoszenia, a Skarżący, jak wykazało postępowanie dokonał zgłoszenia, lecz zrealizował inwestycję w sposób niezgodny ze zgłoszeniem, to należało procedować w trybie art. 50 ust. 1 pkt 3 P.b., co słusznie zarzucał pełnomocnik Skarżącego. Wobec powyższego doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 48 P.b., co miało oczywisty wpływ na treść rozstrzygnięcia. W stosunku do robót już zakończonych powinien znaleźć zastosowanie art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane stanowiący, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Odesłanie do art. 50 ust. 1 zawarte w tym przepisie oznacza, że postępowanie naprawcze może zostać skutecznie wdrożone tylko do takich robót, co do których wykazane zostanie wykonanie ich w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, to jest, gdy są to roboty budowlane wykonane na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub (art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane). W ramach tego postępowania naprawczego organy nadzoru budowlanego uprawnione są do zastosowania środków o jakich mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 celem doprowadzenia samowolnie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W przypadku ustalenia przez organ, że nie zachodzi konieczność wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem z tego względu, że roboty te zostały wykonane zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi i z tzw. "sztuką budowlaną", organ nie ma podstaw do nałożenia obowiązku wykonania wskazanych czynności. W takiej sytuacji, w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b., organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję stwierdzającą brak takiej konieczności. Naruszenie tych przepisów w sposób oczywisty rzutować będzie również na wysokość opłaty legalizacyjnej. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje uzasadnienie w treści art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2026 r., poz.118 ). O zwrocie nadpłaconego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a w zw. z §2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2021 r., poz. 535).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło