II SA/Rz 1227/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych -skargę oddala- Decyzją - karta powołania seria [...], Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień powołał J. S., posiadającego książeczkę wojskową nr [...] do odbycia ćwiczeń wojskowych w [...] w R., w okresie [...]-[...] października 2017 r. W uzasadnieniu wskazano, że powołany jest zdolny do czynnej służby wojskowej i posiada kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej [...] – zgodnie z ostatecznym orzeczeniem WKU nr [...] z [...] sierpnia 1992 r. Wskazano, że powołanie do czynnej służby wojskowej następuje ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych RP w celu spełnienia obowiązku służby wojskowej, w ramach powszechnego obowiązku obrony, o którym mowa w art. 4 ust. 2 i art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1430 – zwanej dalej "ustawą"). Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. S. i na podstawie § 16 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2004 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy, zawnioskował o jej uchylenie w całości. Nadto zawnioskował o skierowanie na wojskową komisję lekarską w celu zaktualizowania jego kategorii zdrowia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że powołanie jest dla niego niezrozumiałe. Wykonuje zawód radcy prawnego w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, w jej ramach prowadzi około 200 spraw, jest wyznaczony, jako pełnomocnik z urzędu w sprawach cywilnych, a także jako obrońca w sprawach karnych, prowadzi stałą obsługę prawną dwóch podmiotów. W jego ocenie nie zachodzi sytuacja nadzwyczajna, dlatego "zrujnowanie pracy" jego kancelarii nie będzie niczemu służyć. Wskazał także na zły stan zdrowia. Do odwołania dołączył wpis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, kopie faktur VAT, raport miesięczny z kasy fiskalnej oraz wynik badania rezonansem magnetycznym z dnia [...] października 2015 r. Po rozpoznaniu odwołania Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, (zwany dalej także jako: Szef WSW), decyzją z dnia [...] września 2017 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 58 ust. 1, 2, 3, art. 100 ust. 1 i 3, art. 101 ust. 5 i ust. 10 ustawy oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 lutego 2015 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (Dz. u. z 2015 r., poz. 321) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że wprawdzie odbywanie ćwiczeń wojskowych przez żołnierzy rezerwy, może stanowić dla nich uciążliwość, szczególnie dla osób wykonujących obowiązki, które trudno powierzyć innym podmiotom, jednakże jest to ich ustawowym obowiązkiem. Do powyższego obliguje art. 58 ust. 1 oraz art. 100 ust. 1 ustawy. Wyjaśnił, że obowiązkowe ćwiczenia wojskowe dla żołnierzy rezerwy, w związku z wystąpieniem potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie przeszkolenia żołnierzy rezerwy posiadających nadane przydziały mobilizacyjne wprowadzono § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie wprowadzenia obowiązkowych ćwiczeń wojskowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 321). Organ zaznaczył jednakże, że w art. 100 ust. 3 i art. 58 ust. 2 i 3 ustawy wskazano przypadki, w których do odbycia ćwiczeń wojskowych nie powołuje się żołnierzy rezerwy. Te przypadki stanowią katalog zamknięty. W rozpoznawanej sprawie odwołujący nie spełnia przesłanek wskazanych w ww. przepisach, wykluczających możliwość powołania go do odbycia ćwiczeń wojskowych. Organ zaznaczył też, że zgodnie z wnioskiem odwołującego został on skierowany na dzień [...] września 2017 r. przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. Końcowo wskazał na § 15 ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia MON z 15 czerwca 2015 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 950), przewidujących możliwość zwolnienia z ćwiczeń wojskowych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył J. S. zaskarżając decyzje organów obu instancji w całości, z powodu ich niezgodności z prawem i interesem skarżącego. Zawnioskował o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Kwestionowanym decyzjom zarzucił naruszenie § 16 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MON z 3 czerwca 2004 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy poprzez brak zbadania w sposób wyczerpujący przesłanek zwolnienia z ćwiczeń i przyjęcie, że nie zaistniały inne szczególnie uzasadnione okoliczności powodujące zwolnienie skarżącego od odbycia ćwiczeń wojskowych, w sytuacji gdy przedstawił on specyfikę prowadzonej przez niego jednoosobowej działalności gospodarczej, która wyklucza jego nieobecność przez okres ćwiczeń (4 tygodnie). Skarżący wskazał także na naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 i 6 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji wszystkich niezbędnych elementów, a przede wszystkim sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny, bez odniesienia się do powołanych przez odwołującego okoliczności uzasadniających, w jego ocenie, zwolnienie od ćwiczeń wojskowych. W uzasadnieniu J. S. podtrzymał w całości argumentację odwołania, w szczególności tą dotyczącą specyfiki wykonywanej przez niego działalności. Zarzucił brak zbadania i uwzględnienia przesłanek zwolnienia od ćwiczeń wojskowych zgodnie z rozporządzeniem MON z 3 czerwca 2004 r. W odpowiedzi na skargę Szef WSW wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w kwestionowanym orzeczeniu. Wyjaśnił także, że J. S. uznany za zdolnego do czynnej służby wojskowej – kat. "A" posiadał nadany przydział mobilizacyjny od dnia [...] listopada 2014 r. do [...] kompanii zapasowej w R. Skarżący ćwiczeń w rezerwie nie odbywał. W związku z tym decyzją został powołany do odbycia ćwiczeń wojskowych. Przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP w art. 58 i art. 100 określają zakres przypadków stanowiących wyłączenia z możliwości powołania do czynnej służby wojskowej. Na dzień wydania i doręczenia decyzji organów wojskowych w przedmiocie powołania na ćwiczenia wojskowe, skarżący nie spełniał żadnej przesłanki wyłączającej możliwość powołania go do odbycia wskazanego rodzaju czynnej służby wojskowej. Organ zauważył przy tym, że zwolnienie z ćwiczeń wojskowych stanowi odrębny wniosek i nie znajduje się w kompetencji Szefa WSW. Instytucję tę reguluje § 15 ust. 5 rozporządzenia MON z 15 czerwca 2015 r., który też wskazuje uprawnione do orzekania w tym zakresie organy. Zaznaczono także, że z wyjaśnień Wojskowego Komendanta Uzupełnień wynika, że w dniu [...] września 2017 r. zwolnił skarżącego z ćwiczeń wojskowych na skutek orzeczenia RWKL, zmieniającego kategorię zdolności do służby wojskowej. Organ zaznaczył też, że skarżący powołał się na § 16 ust. 2 pkt 2 rozporządzenie MON z 3 czerwca 2004 r., które jednak w tej części zastąpione zostało rozporządzeniem MON z 15 czerwca 2015 r. Zwolnienie z ćwiczeń wojskowych nie jest równoznaczne z uchyleniem karty powołania, co powoduje, że powinna ona funkcjonować w obrocie prawnym, w przypadku gdy brak podstaw do niepowołania do czynnej służby wojskowej. Przyczyny zwolnienia z ćwiczeń wojskowych mają charakter fakultatywny, a organami właściwymi są komendant uzupełnień (przed rozpoczęciem ćwiczeń) lub dowódca jednostki wojskowej (po ich rozpoczęciu). Jako niezasadne organ ocenił zarzuty skarżącego o braku wymaganych elementów decyzji. Wyjaśnił, że nie analizował argumentów związanych z pracą zawodową skarżącego, gdyż nie miały ona znaczenia dla kwestii powołania na ćwiczenia wojskowe. Mogły być przesłanką do zwolnienia z ćwiczeń wojskowych ze względu na inne szczególne okoliczności. Reasumując wskazał, że zarówno decyzja – karta powołania, jak i decyzja organu odwoławczego mogły być wydane, gdyż strona nie spełniła przesłanek wykluczających powołanie na ćwiczenia wojskowe. W chwili wydania decyzji organu II instancji nadal nie istniały przesłanki wyłączające powołanie do czynnej służby wojskowej, zatem organ ten nie był uprawniony do jej uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066). Kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, jak wynika z przepisów art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawa prawną. Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie naruszyła ona prawa i dlatego skarga, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu. Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1430). Po myśli art. 4ust. 1 ustawy powszechnemu obowiązkowi obrony podlegają wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku. Obywatel polski będący równocześnie obywatelem innego państwa nie podlega powszechnemu obowiązkowi obrony, jeżeli stale zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązkowi służby wojskowej, w zakresie określonym w niniejszej ustawie, podlegają obywatele polscy, począwszy od dnia, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt pięć lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski – sześćdziesiąt trzy lata życia, co wynika z art. 58 ust. 1 ustawy. Natomiast jak wynika z ust. 2 art. 58 ustawy obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają osoby wymienione w ust. 1, które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do tej służby. Nadto obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają kobiety, o czym stanowi ust. 3 art. 58 ustawy. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy obowiązek służby wojskowej żołnierzy rezerwy w czasie pokoju polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu okresowej służby wojskowej. Z ust. 3 tego artykułu wynika, że na ćwiczenia wojskowe i do okresowej służby nie powołuje się żołnierzy rezerwy, którzy: 1) prowadzą własną kampanię wyborczą w przypadku kandydowania do organów, o których mowa w art. 65 ust. 4 – w czasie jej trwania; 2) zostali wybrani na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, albo senatora – w czasie trwania kadencji; 3) zostali przeznaczeni do odbycia służby zastępczej lub odbyli tę służbę. Lektura akt administracyjnych i uzasadnienie zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wyłączające możliwość powołania skarżącego do odbycia ćwiczeń wojskowych. W takiej sytuacji prawidłowe jest stanowisko organów orzekających w sprawie niniejszej, a w konsekwencji decyzja o powołaniu skarżącego, uznanego za zdolnego do czynnej służby wojskowej – kat. [...], posiadającego przydział mobilizacyjny od dnia [...] listopada 2014 r. do [...] kompanii zapasowej w R., do odbycia ćwiczeń wojskowych w terminie od [...] – [...] października 2017 r., nie narusza prawa. Zarówno w odwołaniu, jak i następnie w skardze skarżący powoływał się na okoliczności, np. stan zdrowia, które w świetle regulacji zawartej w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych (Dz.U. z 2015 r., poz. 950) mogą uzasadniać zwolnienie z ćwiczeń wojskowych i w związku z tym nie mogą prowadzić do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. Trzeba też wskazać, że skarżący swoją argumentację eksponującą zły stan zdrowia, a także dotyczącą "wykonywania zawodu radcy prawnego w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej" wspierał postanowieniami § 16 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2004 r. w sprawie ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy ("żołnierz rezerwy może być zwolniony z ćwiczeń wojskowych przez ich odbyciem w razie zaistnienia szczególnie uzasadnionych okoliczności"), które utraciło moc obowiązującą; aktualnie obowiązującym aktem prawnym jest wspomniane wcześniej rozporządzenie MON z dnia 15 czerwca 2015 r. Błąd ten nie miał, co oczywiste żadnego znaczenia na ocenę kontrolowanej decyzji, bowiem zapadła ona w przedmiocie powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych, a nie zwolnienia z ich odbycia. Nie są trafne zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym , a w szczególności zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. "poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji wszystkich niezbędnych elementów". Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co prawda nie jest bardzo obszerne – K.p.a. nie stawia takiego wymogu – jednakże od strony faktyczno – prawnej dostatecznie klarownie przedstawia motywy, jakimi kierował się organ przy wydaniu tej decyzji. Reasumując, skoro zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa, skarga jako bezzasadna podlegać musiała oddaleniu.