II SA/Rz 1229/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 9 czerwca 2025 r. nr SKO.415/177/2025 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 stycznia 2025 r. nr AR-P.6830.1330.2024.AS14; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 9 czerwca 2025 r., nr SKO.415/111/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Rzeszowie, na skutek zażalenia Stowarzyszenia [...] w [....] (dalej także: "Stowarzyszenie", "Skarżący") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [....] z 9 stycznia 2025 r. o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." We wniosku z 5 kwietnia 2022 r. Stowarzyszenie zwróciło się do Prezydenta Miasta [...] o informowanie o wszczynaniu postępowań administracyjnych prowadzących do ustalenia warunków zabudowy na obszarze wpisanym do regulaminu Stowarzyszenia w § 2 pkt 1a. Wniosek ten został uzupełniony w piśmie z 29 marca 2023 r., w którym Skarżący zwrócił uwagę na aktualizację i konieczność stosowania przez Prezydenta § 2 ust. 1 pkt j regulaminu. Z kolei, w piśmie z 19 września 2023 r. Stowarzyszenie złożyło wniosek o stosowanie względem niego art. 31 § 4 i art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. Powołanym wyżej postanowieniem z 9 stycznia 2025 r. Prezydent odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji pn.: "Dwanaście budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na części działki nr [...] obr. [...] położonej w [...] w rejonie ulicy [...]. W ocenie Organu, za tego rodzaju rozstrzygnięciem przemawiają zgromadzone w sprawie dokumenty wskazujące, że cele statutowe Skarżącego i niewskazanie jednoznacznego interesu społecznego świadczą o niemożności udziału w przedmiotowym postępowaniu. Zdaniem Organu, ogólne powołanie się na cele statutowe w zakresie ochrony i zachowania istniejącego na obszarze działania Stowarzyszenia ładu architektonicznego nie może być wystarczające. Tak sprecyzowany interes społeczny może być bowiem przyporządkowany do każdego postępowania administracyjnego w sprawie warunków zabudowy na obszarze osiedla [...]. To organ prowadzący postępowanie bada, czy została spełniona przesłanka tzw. "dobrego sąsiedztwa" oraz bierze odpowiedzialność za prawidłowość wydawania decyzji o warunkach zabudowy w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Organ dokonuje szczegółowej analizy całej zabudowy w obszarze analizowanym a obliczając parametry dla planowanych budynków uwzględnia całą zabudowę znajdującą się w obszarze analizowanym i oblicza średnią arytmetyczną zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Także organ dokonuje analizy planowanej inwestycji pod kątem zgodności z przepisami odrębnymi i przekazuje projekt decyzji do uzgodnień, po czym wydaje decyzję. Prezydent podniósł, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu, którego niniejsza sprawa dotyczy uzasadniony jest w istocie względami partykularnego interesu grupowego lub co najwyżej interesu lokalnego (obecnych mieszkańców), a nie interesem społecznym tudzież interesem ogółu (obecnych i przyszłych mieszkańców). Skarżący złożył na powyższe postanowienie zażalenie, wnosząc o jego uchylenie z powodu braku odniesienia się przez Organ do argumentacji zawartej w pismach z 7 lipca 2023 r. i z 17 grudnia 2024 r. W ocenie Stowarzyszenia, ważny interes społeczny wynika z umożliwienia ochrony i zachowania obecnie istniejącego na obszarze działania Stowarzyszenia ładu architektonicznego poprzez wydawanie dla tego obszaru warunków zabudowy w zgodzie z ustawą z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Taki stan rzeczy nie miał zaś miejsca w przeszłości m.in. za sprawą decyzji Prezydenta Miasta [...] z 27 lutego 2019 r., czego dowodzi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (sygn. akt II SA/Rz 1299/20) uchylający wskazaną decyzję. Skarżący podkreślił, że ochrona i zachowanie istniejącego ładu architektonicznego związana jest w praktyce nierozerwalnie z przeciwdziałaniem naruszania przez organy administracji publicznej art. 61 ust. 1 pkt 1-6 oraz art. 61 ust. 5a wskazanego aktu. W ocenie Stowarzyszenia, umieszczenie wnioskowanej zabudowy na przedmiotowych działkach wymagać będzie najpewniej zagęszczenia zabudowy powyżej wartości średniej tego wskaźnika występującej w obszarze z nim sąsiadującym. Wydawane zaś przez Prezydenta decyzje o warunkach zabudowy dla zabudowy szeregowej powodują lawinowy i niekontrolowany wzrost tego współczynnika na obszarach gdzie jest ona wprowadzana. W dalszej części Stowarzyszenie przedstawiło przykłady podejmowanych przez Prezydenta decyzji, w których, w jego ocenie, doszło do naruszenia warunków ich wydania. SKO w Rzeszowie, postanowieniem z 9 czerwca 2025 r., utrzymało w mocy postanowienie Organu I instancji. Podniosło, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzależnione jest od spełnienia przez nią dwóch przesłanek, a mianowicie powinno być ono uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, jak też powinien za nim przemawiać interes społeczny. Z uwagi na to, że pomiędzy wskazanymi wyżej przesłankami zachodzi koniunkcja, to muszą być one spełnione łącznie. Kolegium podkreśliło, że ciężar wykazania istnienia określonych w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłanek spoczywa na organizacji społecznej. Przechodząc do rozpoznania wniosku Organ wskazał, że Stowarzyszenie [....] wpisane zostało w dniu 22 maja 2020 r. pod nr [...] do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...]. Z treści regulaminu tego podmiotu wynika, że celem jego działalności jest m.in. reprezentacja właścicieli nieruchomości zlokalizowanych na terenie osiedla [...] i okolic wzdłuż ulicy [...] [....], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [....], [....], [...] w [...] przed organami administracji publicznej, władzami samorządowymi w sprawach związanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym, planowaniem i realizacją infrastruktury technicznej, w tym sieci uzbrojenia terenu, odprowadzaniem wód opadowych oraz planowaniem i realizacją dróg dojazdowych; udział i przyłączanie się do postępowań mających wpływ na planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz kształtowanie ładu przestrzennego na wskazanym wyżej terenie działania, w szczególności w zakresie gospodarki przestrzennej, planowania przestrzenno-urbanistycznego, kształtowania obszarów zieleni w tym zieleni urządzonej, obszarów rekreacyjnych oraz kwestii związanych z uchwaleniem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz wydawaniem decyzji o warunkach zabudowy. Organ II instancji podzielił stanowisko Prezydenta sprowadzające się do stwierdzenia, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 K.p.a. Zdaniem SKO, to, że pojęcie interesu społecznego nie zostało zdefiniowane nie oznacza, że organ administracji publicznej musi uznać tę przesłankę za spełnioną jeżeli tylko przedmiot sprawy odpowiada celom statutowym się organizacji. Organ dokonuje bowiem w tym zakresie własnej oceny, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy. Zdaniem SKO, subiektywne przekonanie danej organizacji społecznej na temat wadliwości postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy nie stanowi przesłanki interesu społecznego. W ramach postępowania o takim przedmiocie ochrona tego interesu gwarantowana jest bowiem przez odpowiednie przepisy prawa, a organizacja nie może w trybie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. żądać dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym celem prowadzenia kontroli tych postępowań, bo kompetencje w zakresie ich zgodności z prawem, jak też wydawanych w tychże postępowaniach rozstrzygnięć, posiadają właściwe organy wyższego stopnia nad organem pierwszej instancji oraz sądy administracyjne. Stowarzyszenie wniosło do WSA w Rzeszowie skargę na postanowienie SKO, zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K,p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Organu I instancji, które ze względu na wydanie go z istotnym naruszeniem przepisów postępowania powinno zostać uchylone w całości; b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również poprzez zaniechanie realizacji obowiązku wydania rozstrzygnięcia na podstawie należycie zgromadzonego, rozpatrzonego i ocenionego materiału dowodowego sprawy, a w konsekwencji dokonanie błędnego ustalenia w zakresie braku spełniania przesłanek określonych w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a., w szczególności polegające na: - zaniechaniu dokonania należytej oceny dowodu w postaci całości dokumentu, jakim jest regulamin Stowarzyszenia i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie wyłącznie na podstawie niewielkiego fragmentu tego dokumentu, podczas gdy w treści całości regulaminu szeroko opisano cele statutowe, środki ich realizacji, a także interes społeczny, któremu służy ich realizacja, - dokonaniu ustalenia, że Skarżący nie wykazał występowania interesu społecznego w sprawie objętej żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony pomimo, że dokonanie takiego ustalenia nie zostało poprzedzone żadną oceną zgromadzonego materiału dowodowego ani żadnymi wynikami uzupełniającego postępowania dowodowego, które Organ mógł przeprowadzić we własnym zakresie, - zaniechaniu dokonania jakiejkolwiek oceny dowodu w postaci wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu pomimo, że w treści tego dokumentu Skarżący wyjaśnił, skąd wynika i na czym polega w stanie faktycznym sprawy interes społeczny w zakresie udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy, c) art. 107 § 3, art. 11 K.p.a. poprzez zaniechanie zawarcia wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętego rozstrzygnięcia, a tym samym naruszenie zasady przekonywania; d) art. 8 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej i wydanie wzajemnie rozbieżnych postanowień w sprawach posiadających wspólny stan faktyczny i prawny. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, jak również poprzedzającego go postanowienia Prezydenta i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że nie uwzględniono w toku postępowania następujących j celów statutowych: - podejmowanie czynności prawnych służących ochronie istniejącego ładu architektonicznego (na terenie obejmującym zasięg działania Stowarzyszenia) oraz wszczynanie, udział i przyłączanie się do postępowań mających wpływ na planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz kształtowanie ładu przestrzennego na obszarze osiedla [...] i okolic wzdłuż ulicy [...], [...], [...], [....], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w [...], w szczególności w zakresie gospodarki przestrzennej, planowania przestrzenno-urbanistycznego, kształtowania obszarów zieleni w tym zieleni urządzonej, obszarów rekreacyjnych oraz kwestii związanych z uchwalaniem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, wydawaniem decyzji o warunkach zabudowy oraz planowaniem, realizacją i przebudową dróg dojazdowych; - dążenie do zachowania dobra ogólnego lokalnej społeczności tj. mieszkańców wskazanego wyżej obszaru jakim jest ochrona dotychczasowego zagospodarowania przestrzennego tego osiedla oraz dążenie do zachowania jego dotychczasowej tożsamości; - przeciwdziałanie zmianie charakteru wymienionego obszaru, na którym dominuje budownictwo jednorodzinne wolnostojące i dostosowany tylko do takiego budownictwa jest obecny układ komunikacyjny (drogowy); - zapobieganie znacznemu spadkowi cen nieruchomości zlokalizowanych na przedmiotowym terenie poprzez realizację inwestycji niezgodnych z interesem majątkowym mieszkańców; - ochrona kształtu dotychczasowej zabudowy terenu przed ingerencją w ten kształt zabudowy, wyrażającą się w sytuowaniu na terenie osiedla zabudowy jednorodzinnej szeregowej czy wielorodzinnej; - ochrona walorów architektoniczno-urbanistycznych osiedla, jakimi są w szczególności: posiadanie przez przeważającą część terenów zabudowanych wartości wskaźnika powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki na poziomie poniżej 0,20; posiadanie przez przeważającą część zabudowy całkowitej szerokości elewacji frontowej nie przekraczającej wartości 15 m; posiadanie przez przeważającą część zabudowy wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej poniżej 4,5 metra; posiadanie przez przeważającą część zabudowy wysokości kalenicy poniżej 8,5 m czy brak posiadania przez przeważającą część zabudowy ścian wspólnych z budynkami sąsiednimi. Stowarzyszenie podniosło, że zgodnie z treścią jego regulaminu cele te realizowane są poprzez m. in. udział w postępowaniach administracyjnych. Nadto, w treści pisma z 17 grudnia 2024 r. wyraźnie wskazano, że interes społeczny przejawia się przede wszystkim w dążeniu lokalnej społeczności do zachowania istniejącego na tym osiedlu i w obrębie jego okolic ładu przestrzennego, walorów urbanistyczno-architektonicznych, zastanego charakteru i tożsamości osiedla, a tym samym - w ochronie interesów majątkowych lokalnej społeczności. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację uzasadnienia kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. W świetle art. 31 § 2 K.p.a., na akt taki przysługuje zażalenie, a zatem może ono zostać objęte kontrolą sądową z mocy art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Kontrolę tę sąd sprawuje pod względem zgodności z prawem, do czego zobowiązuje go art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Tylko jednak określone uchybienia skutkują eliminacją skarżonego postanowienia z obrotu prawnego, a mianowicie te wymienione w art. 145 § 1 P.p.s.a. Są to: zaistnienie przyczyn z art. 156 K.p.a. (wówczas sąd stwierdza nieważność postanowienia, pkt 2) oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wtedy sąd uchyla skarżoną decyzję w całości lub w części, pkt 1). Ponadto, kompetencje orzecznicze sądu w danej sprawie dotyczą też innych aktów wydanych w jej granicach, a to z mocy art. 135 P.p.s.a. Kwestionowanym postanowieniem SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...], którym Organ ten odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji pn.: "Dwanaście budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na części działki nr [...] obr. [...] położonej w [...] w rejonie ulicy [...]. Zdaniem Prezydenta, ogólne powołanie się na cele statutowe w zakresie ochrony i zachowania istniejącego na obszarze działania Stowarzyszenia ładu architektonicznego nie może być wystarczające. Poza tym, za udziałem Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu nie przemawia interes społeczny, a zatem interes ogółu, a de facto jest to partykularny interes grupowy lub co najwyżej interes lokalny tj. obecnych mieszkańców. SKO podzieliło zaś stanowisko Organu I instancji co do niespełnienia przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu przewidzianych w art. 31 § 1 K.p.a. podkreślając, że organ nie musi uznać za spełnioną przesłanki interesu społecznego, gdy tylko przedmiot sprawy odpowiada celom statutowym organizacji. Samo zaś jej subiektywne przekonanie o wadliwości postępowania, w którym chce wziąć udział nie przesądza o występowaniu takiego interesu. Jak stanowi art. 31 § 1 K.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Przepis ten ma więc charakter bardzo ogólny, bowiem odwołuje się do pojęcia celów statutowych organizacji, które mogą być różnie ujęte w statucie, jak też do niezwykle lakonicznego sformułowania "interes społeczny". Dlatego też ich odkodowanie na gruncie badanej sprawy musi się odwoływać do konkretnych, związanych z nią okoliczności, co winno znaleźć wyraz w odpowiednio obszernym uzasadnieniu podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że w związku z tym, iż to wnioskująca organizacja domaga się wszczęcia bądź dopuszczenia jej do toczącego się już postępowania, to właśnie na niej spoczywa obowiązek przedstawienia w sposób precyzyjny okoliczności potwierdzających, że złożony przez nią wniosek jest uzasadniony. Natomiast rolą organu jest dokonanie w tym zakresie wystarczająco dokładnej analizy. Brzmienie cytowanego art. 31 § 1 K.p.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w danym postępowaniu administracyjnym są dwie i muszą być one spełnione łącznie. Decydując w tym przedmiocie organ musi więc mieć na względzie, że zasadniczo w postępowaniu administracyjnym winny brać udział jego strony, które mają w tym własny interes prawny. Natomiast uczestnictwo w nim jakiegoś dodatkowego podmiotu jest od tej reguły wyjątkiem, dlatego organ nie może dokonywać rozszerzającej interpretacji brzmienia powołanego przepisu. Nie da się bowiem nie zauważyć, że uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie jest obojętne dla jego stron, zwłaszcza gdy reprezentują one przeciwstawne interesy. Udział takiej organizacji ma natomiast służyć realizacji postulatu społecznej kontroli wykonywania administracji publicznej. Organizacja społeczna powinna być więc dopuszczona do udziału w postępowaniu, gdy będzie to przyczyniało się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego istotnych funkcji. Innymi słowy, dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z celem (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego może niejako "przełożyć się" na zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny będzie zatem przemawiał tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, jak też rozeznaniem w sprawie, w której ma zamiar uczestniczyć. Udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może natomiast służyć partykularnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 24.09.2025 r. II OSK 708/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) Warszawie z 12.04.2024 r. VII SA/Wa 2836/23]. Mając to na względzie w powiązaniu z okolicznościami faktycznymi niniejszej sprawy Sąd uznał, że wydane w sprawie postanowienia zapadły bez dostatecznej analizy wystąpienia przesłanek z art. 31 § 1 K.p.a., a zatem z naruszeniem przepisów o postępowaniu wyjaśniającym zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że regulamin skarżącego Stowarzyszenia wskazuje na to, że istnieje bezpośredni związek celów statutowych tego podmiotu z przedmiotem postępowania, którego sprawa dotyczy. Mianowicie, inwestor wystąpił do Prezydenta o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji w postaci dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na części działki nr [...] obr. [...] położonej w [...] w rejonie ulicy [...]. Z regulaminu Stowarzyszenia wynika, że ma ono na celu reprezentowanie właścicieli nieruchomości zlokalizowanych na terenie osiedla [...] i okolic wzdłuż wyszczególnionych w nim ulic, w tym m. in. ul. [...] przed organami administracji publicznej w sprawach związanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym, podejmowanie czynności prawnych służących ochronie istniejącego ładu architektonicznego na tymże terenie, wszczynanie i przyłączanie się do postępowań mających wpływ na planowanie i zagospodarowanie przestrzenne i kształtowanie ładu przestrzennego, w szczególności w zakresie gospodarki przestrzennej, planowania przestrzenno-urbanistycznego, kształtowania obszarów zieleni, w tym zieleni urządzonej, obszarów rekreacyjnych oraz kwestii związanych z wydawaniem decyzji o warunkach zabudowy, planowaniem, realizacją i przebudową dróg dojazdowych. Powyższe pokazuje spójność statutowych celów działania Stowarzyszenia z przedmiotowym postępowaniem, dotyczącym ustalenia warunków zabudowy terenu Jeśli natomiast chodzi o interes społeczny, to Stowarzyszenie obszernie i szczegółowo przedstawiło go w swoim piśmie z 17 grudnia 2024 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Organu I instancji do wykazania takiego interesu w udziale w niniejszym postępowaniu. Podniosło więc, że interes ten wynika z umożliwienia ochrony i zachowania obecnie istniejącego na obszarze jego działania ładu architektonicznego poprzez wydawanie dla tegoż obszaru warunków zabudowy w zgodzie z ustawą z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie Stowarzyszenia, taki stan rzeczy nie zawsze do tej pory miał miejsce, dla wykazania czego wskazało ono na kilka wydanych przez Prezydenta decyzji, w których dopuszczono się, jego zdaniem, naruszeń w tym przedmiocie. Stowarzyszenie podkreśliło, że zagrożone jest w niniejszym postępowaniu zachowanie dotychczasowego ładu przestrzennego, a to z uwagi na kwestię odnoszącą się do średniego wskaźnika intensywności zabudowy względem powierzchni działek/terenu. Umieszczenie wnioskowanej zabudowy będzie bowiem najpewniej wymagać zagęszczenia zabudowy powyżej wartości średniej tego wskaźnika występującej w obszarze z nim sąsiadującym. Zdaniem Skarżącego, wydawane przez Prezydenta decyzje o warunkach zabudowy dla zabudowy szeregowej powodują lawinowy i niekontrolowany wzrost tego współczynnika na obszarach, gdzie jest ona wprowadzana. Tymczasem, istotna w przypadku tego rodzaju decyzji kontynuacja powinna również dotyczyć intensywności wykorzystania terenu. Stowarzyszenie zwróciło też uwagę, że przedmiot inwestycji ma być zlokalizowany na części działki, która stanowi w istocie jedną połać terenu, który nie jest podzielony, co może stanowić próbę obejścia prawa. Tymczasem, decyzja o warunkach zabudowy jest wiążąca dla późniejszej decyzji o pozwoleniu na budowę. W tym miejscu należy jeszcze wskazać na regulamin Stowarzyszenia, wedle którego Stowarzyszenie dąży do zachowania dobra ogólnego lokalnej społeczności jakim jest ochrona dotychczasowego zagospodarowania przestrzennego i zachowanie jego dotychczasowej tożsamości, przeciwdziałanie zmianie charakteru osiedla, gdzie dominuje budownictwo jednorodzinne wolnostojące i dostosowany właśnie do niego jest obecny układ komunikacyjny (drogowy), ochrona kształtu dotychczasowej zabudowy osiedla przed ingerencją w ten kształt wyrażającą się w sytuowaniu innego rodzaju zabudowy posiadającej swoiste cechy indywidualne, które nie występują wcale lub których występowanie jest incydentalne w odniesieniu do zabudowy istniejącej. Regulamin wskazuje też na ochronę walorów architektoniczno-urbanistycznych, jakimi są w szczególności posiadanie przez przeważającą część terenów zabudowanych wartości wskaźnika powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki na poziomie poniżej 0,20, całkowitej szerokości elewacji frontowej nie przekraczającej wartości 15 m, wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej poniżej 4,5 m, wysokości kalenicy poniżej 8,5 m, kąta nachylenia dachu w zakresie 32 - 45 stopni oraz braku posiadania ścian wspólnych z budynkami sąsiednimi. W akcie tym mowa jest także o przeciwdziałaniu powstawania na terenie osiedla budynków nie wpisujących się harmonijnie w istniejącą i docelową zabudowę oraz oddziaływujących negatywnie na zagospodarowywany teren w jakimkolwiek zakresie i znaczeniu, w tym zaburzenie walorów estetycznych osiedla. W ocenie Sądu, zaprezentowana przez Stowarzyszenie argumentacja w powiązaniu z treścią regulaminu jego działalności świadczy o występowaniu interesu społecznego w udziale tego podmiotu w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, którego niniejsza sprawa dotyczy. Przede wszystkim, należy podkreślić, że interesu społecznego nie można rozumieć wyłącznie w kategoriach interesu jedynie jakiejś większej społeczności obejmującej ogół ludności czy też wielkie grupy społeczne. Nie ma zatem przeszkód, aby jako interes społeczny kwalifikować interesy mniejszych społeczności, jak właśnie np. mieszkańców dzielnicy czy też osiedla. Stanowisko takie było już prezentowane w orzecznictwie sądowym (tak np. wyrok NSA z 13.12.2027 r. II OSK 562/17, wyrok WSA w Łodzi z 11.04.2024 r. II SA/Łd 88/24). W interesie społecznym mieści się więc jak najbardziej kontrola lokalnych organizacji społecznych nad postępowaniami w sprawie ustalenia warunków zabudowy na danym terenie, objętym działalnością takiej organizacji. W ramach przesłanki interesu społecznego należy bowiem uwzględniać wartości o charakterze uniwersalnym a taką jest np. ład przestrzenny. Nie można uznać, że kwestia zachowania takiego ładu okolicy inwestycji jest jedynie partykularnym interesem członków organizacji. Jak bowiem stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. 2024 r. poz. 1130) ład przestrzenny stanowi podstawową zasadę kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej. Stanowi więc ustawowy wymóg, który musi być w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględniany. Należy też zwrócić uwagę na zawartą w wymienionej ustawie definicję interesu publicznego, który jest pojęciem bardzo zbliżonym, a w istocie tożsamym z pojęciem interesu społecznego. W świetle więc art. 2 pkt 4 u.p.z.p., interes publiczny to uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. Definicja ta przesądza w istocie o tym, że w ramach interesu społecznego mieści się jakaś potrzeba lokalnej społeczności. Poza tym, uzasadnione jest stwierdzenie, że ład przestrzenny nawet na jakimś tylko fragmencie danej jednostki administracyjnej np. miasta jest de facto istotny nie tylko z punktu widzenia podmiotów, które na tym terenie mają skoncentrowany swój ośrodek życiowy, ale także i dla całego miasta czy szerzej nawet państwa. W interesie ogólnospołecznym jest bowiem to, by nie było takich terenów, na których wskazany ustawowy wymóg w postaci ładu przestrzennego nie jest zachowany, zwłaszcza jeśli uchybienia w tym zakresie są dużych rozmiarów. Z urzędu Sądowi wiadome jest, że Stowarzyszenie ubiega się o udział w licznych postępowaniach administracyjnych dotyczących ustalenia warunków zabudowy na terenie objętym zakresem jego działania. Wskazuje to na jego duże zaangażowanie w ochronę interesów mieszkańców tego terenu, a tym samym i interesu społecznego. Stowarzyszenie, domagając się udziału w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji w postaci dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na części działki nr [...] obr. [...] położonej w [...] w rejonie ulicy [...] wskazało przede wszystkim na kwestię walorów architektoniczno-urbanistycznych w postaci średniego wskaźnika intensywności zabudowy względem powierzchni działek, jak też braku posiadania ścian wspólnych z budynkami sąsiednimi. Zwróciło więc uwagę na zagrożenie zbyt dużym zagęszczeniem zabudowy i zaburzeniem walorów estetycznych. Stowarzyszenie reprezentuje zatem społeczność lokalną zainteresowaną niedopuszczeniem do realizacji na terenie osiedla inwestycji naruszających zastany ład przestrzenny. W jej interesie, ale i w interesie społecznym znajduje się więc kontrola nad postępowaniem dotyczącym lokalizacji na przedmiotowym terenie zabudowy nieprzystosowanej, w jej ocenie, do zastanych warunków zabudowy. Organy obu instancji zakwestionowały jako argument przemawiający za występowaniem interesu społecznego dbanie o przestrzeganie przez organy przepisów prawa. Wskazały, że jest to przecież ich ustawowy obowiązek, a kontrola w tym zakresie jest w toku administracyjnej instancji oraz w postępowaniu sądowym. Stanowiska tego nie sposób podzielić. Oczywiście rację mają Organy, iż prawodawca przewidział określoną procedurę kontroli działań administracji publicznej. Równocześnie jednak dopuścił możliwość udziału w prowadzonych postępowaniach administracyjnych organizacji społecznych. Rolą tych ostatnich jest zaś - co już podkreślano - zapewnienie lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy, a zatem właśnie zmierzanie do tego, by dane postępowanie było należycie prowadzone. Udział organizacji społecznej w postępowaniu jest zatem formą społecznej jego kontroli, która jest niezależna od tej sprawowanej przez organ wyższej instancji czy sąd. To więc, że organ prowadząc postępowanie związany jest zasadą legalności nie wyklucza udziału w takim postępowaniu organizacji społecznej. Poza tym, ład przestrzenny, co też już wskazano, nie tylko musi być uwzględniany w określonych działaniach organów, ale też stanowi uniwersalną wartość, będącą w obszarze społecznego zainteresowania i dbanie o którą wpisane jest w cel statutowy skarżącego Stowarzyszenia. Dlatego też nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Organów o braku wykazania przez Stowarzyszenie przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu, którego niniejsza sprawa dotyczy. Skarżący wskazał bowiem w sposób wystarczająco konkretny na potencjalność oddziaływania tego postępowania na wartości chronione przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj. ład przestrzenny i walory architektoniczno-urbanistyczne, które to wartości mieszczą się w społecznym zainteresowaniu. Tożsame stanowisko Sąd zajął także w innych sprawach ze skarg Stowarzyszenia (II SA/Rz 513/24, II SA/Rz 236/25, II SA/Rz 645/25). Z tych względów Sąd uznał, że rozstrzygające sprawę Organy naruszyły przepisy dotyczące należytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.), co skutkowało koniecznością eliminacji z obrotu prawnego wydanych przez nie rozstrzygnięć celem ponownego odniesienia się do wniosku Stowarzyszenia - z uwzględnieniem stanowiska Sądu przedstawionego w niniejszym uzasadnieniu. Dodatkowo, należy wskazać, że rozpoznając sprawę ponownie SKO w Rzeszowie ograniczyło się praktycznie do zaprezentowania stanowiska Prezydenta, nie dokonując w istocie własnej oceny argumentacji Wnioskodawcy, czym naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania, wyrażoną w art. 15 K.p.a. Podstawę uchylenia postanowień Prezydenta i SKO stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., zaliczając do nich wpis od skargi w wysokości 100 zł.