II SA/Rz 1230/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] maja 2016 r., (bez numeru) w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] października 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Rektora Politechniki na rzecz skarżącego G. T. kwotę 470 zł /słownie: czterysta siedemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Kierownik Studiów Doktoranckich w dyscyplinie elektronika Wydziału Elektroniki i Informatyki Politechniki , skreślił G.T. z listy uczestników studiów trzeciego stopnia (doktoranckich), stacjonarnych, dyscyplina: elektrotechnika. Jako powód skreślenia organ podał niewypełnienie zadań przewidzianych w planie i programie studiów doktoranckich, postępowania niezgodne z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Zgodnie z § 8 Regulaminu studiów doktoranckich na Politechnice z dnia 17 kwietnia 2009 r. (Regulamin), otwarcie przewodu doktoranckich powinno nastąpić nie później niż w szóstym semestrze studiów. Taki sam obowiązek zawiera program studiów doktoranckich. Kierownik Studiów Doktoranckich wyraził zgodę na realizację IV roku studiów pomimo braku otwarcia przewodu doktorskiego, niemniej skarżący w dalszym ciągu nie otworzył przewodu doktorskiego, co stanowi niewypełnienie zadań przewidzianych w planie i programie studiów doktoranckich, jak również stanowi postępowanie niezgodne z Regulaminem. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] maja 2016 r. (bez numeru) Rektor Politechniki utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie podał, że zgodnie z art. 196 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 z późn. zm.) – dalej: p.s.w., organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie i innych przepisach określa regulamin studiów doktoranckich. Zgodnie zaś z § 46 ust. 1 Regulaminu, warunkiem ukończenia studiów doktoranckich jest zaliczenie wszystkich zajęć wynikających z programu studiów oraz przystąpienie do publicznej rozprawy doktorskiej. Skarżący wprawdzie zaliczył wszystkie zajęcia wynikające z programu studiów, lecz nie sporządził pracy doktorskiej i nie przystąpił do publicznej obrony rozprawy doktorskiej, a zatem w dniu wydania decyzji posiadał status doktoranta. To zaś obligowało do wydania decyzji o skreśleniu go z listy uczestników studiów doktoranckich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie G. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz rozstrzygnięcie czy na gruncie przepisów oraz § 30 ust. 1 Regulaminu jego studia można uznać za ukończone, zobowiązanie Rektora Politechniki do wydania świadectwa ukończenia studiów doktoranckich oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez naruszenie trwałości decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich o zaliczeniu kolejno wszystkich semestrów objętych planem studiów; art. 197 ust. 4 p.s.w. i § 27 ust. 1 w zw. z § 30 ust. 1 oraz § 5 ust. 1 i 2 Regulaminu poprzez skreślenie z listy uczestników studiów doktoranckich absolwenta, który z dniem 31 lipca 2015 r. nabył pełne prawa do ukończenia studiów oraz działanie w granicach uznania administracyjnego w sytuacji, gdy organ utracił już takie prawo w momencie podejmowania decyzji, a także błędną wykładnię i przyjęcie, że dyspozycja wskazanego przepisu ustawy prowadzi do automatycznego wydania decyzji administracyjnej w sposób dowolny niezależny od jakiejkolwiek oceny, w przypadku stwierdzenia wystąpienia naruszenia jednego ze wskazanych w art. 197 ust. 1 i 2 p.s.w. obowiązków; art. 197 ust. 2 p.s.w. w zw. z § 6 ust. 3 Regulaminu poprzez błędne przyjęcie, że nie zrealizował wszystkich czterech punktów programu studiów wskazanych w akcie wyższego rzędu - regulaminie; art. 196 ust. 6 p.s.w. w zw. z § 6 ust. 2 i 3 Regulaminu poprzez wprowadzenie dodatkowych wymogów dla ukończenia studiów doktoranckich, związanych z otwarciem i zamknięciem przewodu doktorskiego, wykraczających poza ustawę oraz regulamin studiów; art. 2 ust. 1 pkt 10 p.s.w. i § 1 ust. 5 Regulaminu poprzez błędną interpretację celów studiów doktoranckich i uznanie, że ich ukończenie jest możliwe tylko w drodze otwarcia i zamknięcia przewodu doktorskiego, w sytuacji gdy przepisy regulaminu i ustawy stanowiły inaczej; art. 6 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 i 2 Regulaminu poprzez wydanie decyzji administracyjnej w stosunku do osoby, co do której stosunek prawny pomiędzy uczelnią ustał z mocy prawa z dniem 1 października 2015 r. i nie była stroną postępowania; art. 7 i 8 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z § 1 ust. 1 i § 31 ust. 2 Regulaminu poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego obejmujące zaniechanie wyjaśnienia przyczyn nieotwarcia przewodu doktorskiego, jak i stanu prawnego sprawy w obu instancjach przy jednoczesnym pominięciu wyjaśnień skarżącego i opinii opiekuna naukowego oraz braku uwzględnienia słusznego interesu strony i prowadzeniu postępowania wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej; art. 129 §1 k.p.a. poprzez zastosowanie błędnej procedury odwoławczej i przyjęcie dowolności w zakresie pośrednictwa przy wnoszeniu odwołania uniemożliwiającej autokontrolę decyzji wydanej w I instancji; art. 15 k.p.a. poprzez brak rzetelnego i obiektywnego postępowania w dwóch instancjach i uczestniczenie w każdej z nich jednej osoby radcy prawnego podejmującego strategiczne decyzje na każdym z etapów oraz wykluczenie autonomiczności działania Kierownika Studiów Doktoranckich oraz Rektora poprzez brak separacji pomiędzy instancjami; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 30 ust. 1 Regulaminu poprzez utrzymanie w mocy decyzji Kierownika studiów doktoranckich wydanej z naruszeniem prawa i powołanie się na przepisy nowego regulaminu studiów, które nie mogły mieć zastosowania w niniejszej sprawie, celem ustania podstaw do stwierdzenia wystąpienia takiego naruszenia prawa; art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 30 ust. 2 Regulaminu poprzez niewydanie z urzędu świadectwa ukończenia studiów doktoranckich z datą ich ukończenia 30 września 2015 r. po zaliczeniu wszystkich semestrów wynikających z planu studiów, ani też po złożeniu przez skarżącego wniosku o wydanie takiego dokumentu; art. 218 § 2 k.p.a. poprzez bezzasadne prowadzenie postępowania wyjaśniającego wskutek złożenia przez skarżącego wniosku o wydanie świadectwa ukończenia studiów doktoranckich oraz podjęcie decyzji o skreśleniu mnie z listy doktorantów w trakcie tego postępowania celem ustania podstaw do wydania takiego dokumentu; art. 219 w zw. z art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez brak wydania postanowienia o odmowie wydania świadectwa ukończenia studiów celem uniemożliwienia skarżącemu poddania instancyjnej kontroli administracyjnej zasadności odmowy; art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji organu odwoławczego opierającej się na wadliwej podstawie prawnej tj. Regulaminie studiów doktoranckich, który nie miał zastosowania w stosunku do skarżącego, i który wymuszał wydanie odmiennego rozstrzygnięcia, a także konwalidację decyzji w uzupełnieniu; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przyczyn, dla których organ odmówił rozstrzygnięcia na korzyść doktoranta podczas gdy przepisy prawa to umożliwiały, opinia opiekuna naukowego sprawującego nadzór merytoryczny nad pracą doktoranta była pozytywna dla całego okresu trwania studiów i doktorant dokładał należytych starań by wywiązywać się z powierzonych mu obowiązków, a ponadto wyniki prac badawczych, w których uczestniczył były przedmiotem 11 prac opublikowanych, 15 wystąpień konferencyjnych oraz 9 zadań badawczych; § 1 ust. 7 pkt 1 Regulaminu poprzez niezastosowanie zasad określonych w § 6 ust. 2 i 3 tj. uznaniowe wprowadzenie jako obowiązku a nie przywileju dla wszczęcia przewodu doktorskiego i obrony pracy doktorskiej, i w ten sposób poszerzenie katalogu elementów, które winien określać plan studiów wbrew wytycznym Senatu Politechniki ; art. 68 ust. 5 p.s.w. w zw. z § 6 ust. 2 i 3 Regulaminu poprzez nieuchylenie przez Senat Uczelni uchwały Rady Wydziału z dnia 19 stycznia 2011 r. (planu studiów) sprzecznej z uchwałą Senatu oraz ustawą - przy takiej interpretacji, jaką prezentuje Rektor; § 8 ust. 2 i 3 Regulaminu poprzez błędną interpretację słowa "powinno" i potraktowanie na równi ze słowem "następuje", co w konsekwencji doprowadziło do błędnego pojmowania celów studiów doktoranckich i możliwości ich ukończenia bez obrony pracy doktorskiej; § 30 ust. 1 w zw. z § 22 ust. 2 Regulaminu poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów faktu zaliczenia wszystkich semestrów objętych planem studiów; § 31 ust. 2 Regulaminu poprzez brak należytego rozstrzygnięcia na gruncie przepisów ustawy w zakresie spornej kwestii dotyczącej możliwości ukończenia studiów bez obrony pracy doktorskiej w sytuacji, gdy przepisy Regulaminu dotyczące sposobu zaliczania semestrów (§ 22 ust. 2) oraz ukończenia studiów (§ 30 ust. 1) nie budziły wątpliwości; § 1 ust. 7 pkt 4 Regulaminu poprzez nieprzekazanie przez Kierownika studiów doktoranckich do rozstrzygnięcia Radzie Wydziału podnoszonej przez skarżącego w pisemnych wyjaśnieniach z dnia 25 października 2015 r. kwestii spełnienia celów studiów doktoranckich, ujętych w art. 2 ust. 1 pkt 10 p.s.w. i § 1 ust. 5 Regulaminu, wobec innej oceny Kierownika podnoszonej w decyzji o skreśleniu; § 91 ust. 8 Statutu Politechniki z dnia 29 czerwca 2015 r. poprzez odebranie doktorantowi prawa do ukończenia studiów doktoranckich wskutek pozostawienia w obiegu prawnym decyzji o skreśleniu z listy doktorantów wydanej z naruszeniem prawa, co prowadziło do utraty mocy prawnej dokumentu świadectwa ukończenia studiów; art. 111 § 1b k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 p.s.w. poprzez uzupełnienie decyzji Rektora o istotne okoliczności mające wpływ na wynik sprawy i mogące prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, polegające na nieuprawnionej interpretacji pisma z dnia 15 października 2014 r. jako wniosku o przedłużenie studiów doktoranckich oraz zmianie podstawy prawnej (Regulaminu) jako integralnej części rozstrzygnięcia celem konwalidacji decyzji, oraz niezachowanie formy postanowienia dla uzupełnienia decyzji Rektora przy braku zastosowania choćby w minimalnym stopniu przepisów k.p.a., prowadzące do powstania wątpliwości co do charakteru pisma. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże nie wszystkie jej zarzuty i wnioski są zasadne. Okolicznością bezsporną jest, że wnioskiem z dnia 30 lipca 2015 r. skarżący wystąpił do Kierownika Studiów Doktoranckich w dyscyplinie elektrotechnika o wystawienie świadectwa ukończenia studiów doktoranckich. Wniosek ten stał się podstawą wydania zaskarżonej decyzji o skreśleniu z listy doktorantów G.T.. Finalnie świadectwo ukończenia studiów doktoranckich skarżącemu zostało wystawione z datą 19 lipca 2016 r. Skarżący kserokopię świadectwa dołączył do pisma procesowego z dnia 16 września 2016 r., a z okazanego na rozprawie oryginału świadectwa sporządzono uwierzytelnioną kserokopię, którą włączono do akt sądowych. Z treści tego świadectwa wynika, że G. T. w okresie od 1 października 2011 r. do 30 października 2015 r. odbył i ukończył studia doktoranckie w Politechnice na Wydziale Elektrotechniki i Informatyki w zakresie elektrotechnika. Z akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że zaliczenie ostatniego - ósmego semestru (czteroletnich studiów) przez Kierownika Studiów Doktoranckich nastąpiło w dniu 31 lipca 2015 r. Na wstępie stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo przyjęły, że sprawa powinna być prowadzona na podstawie Regulaminu studiów doktoranckich na Politechnice z dnia 17 kwietnia 2009 r. (vide: decyzja Kierownika Siudów Doktoranckich z dnia 30 października 2015 r.). Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 18l p.s.w. pojęcie doktorant oznacza uczestnika studiów doktoranckich. Z art. 195 ust. 4a p.s.w. wynika, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata. Z § 5 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich na Politechnice wynika, że studia doktoranckie trwają nie dłużej niż cztery lata. Terminy rozpoczęcia i zakończenia semestrów pokrywają się z terminami rozpoczęcia i zakończenia semestrów studiów wyższych prowadzonych w Uczelni (ust. 3 § 5 Regulaminu). Rok akademicki rozpoczyna się 1 października, a kończy 30 września, zatem czteroletnie studia doktoranckie rozpoczęte przez skarżącego od października 2011 r. trwały do 30 września 2015 r. Z dniem 1 października 2015 r. rozpoczął się już kolejny rok akademicki, jednakże skarżący nie był już uczestnikiem studiów doktoranckich z powodu ich ukończenia. Oznacza to, że nie mógł być też skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich i w tym zakresie wydanie decyzji po zakończeniu roku akademickiego 2014/2015, czyli ostatniego roku studiów doktoranckich powoduje, że nie można było wykreślić skarżącego z listy doktorantów, gdyż utracił status doktoranta. To skutkuje bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. i winno zakończyć się jego umorzeniem (patrz wyrok NSA z 2.10.2012 r. sygn. akt I OSK 773/13 (dostępny na str. https://cbois.nsa.gov.pl). Słusznie w skardze skarżący wskazuje, że Regulamin studiów doktoranckich z 2009 r. nie przewidywał, jako obligatoryjnego warunku zakończenia studiów doktoranckich napisaniem pracy doktorskiej, a następnie jej obroną (patrz § 30 Regulaminu). Zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie podlegał już działaniu Regulaminu studiów doktoranckich, a w konsekwencji przestał być stroną tego stosunku administracyjnego. Organy w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego art. 2 ust. 1 pkt 181 p.s.w. w związku z art. 28 k.p.a. jak również przepisów postępowania to jest art. 7, art. 77 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie ustaliły statusu skarżącego, w efekcie czego wydano decyzję o skreśleniu z listy doktorantów absolwenta studiów doktoranckich. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 153 p.p.s.a uchylił decyzję obydwu instancji. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 w związku z art.205 § 1 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku organ orzekający będzie związany oceną prawną i wskazaniami w zakresie bezprzedmiotowości postępowania o skreślenie z listy uczestników studiów doktoranckich. Ocena prawna dotycząca okresu trwania studiów doktoranckich będzie miała też znaczenie dla prawidłowego określenia daty końcowej okresu studiów doktoranckich w wydanym świadectwie ich ukończenia.