II SA/Rz 1232/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1232/13, wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych odmówiono wyżej wymienionemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez niego postępowania. W otwartym terminie do wniesienia środka zaskarżenia A. B. – zastępowany przez pełnomocnika adw. T. B. złożył sprzeciw i wniósł ponowną analizę sytuacji finansowej wnioskodawcy i przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczania wpisu od skargi kasacyjnej. Podkreślił, że jedynym dochodem jest otrzymywana przez niego renta w wysokości 750 zł miesięcznie i jest to kwota niepozwalająca na zaspokojenie w pełni nawet podstawowych potrzeb bytowych. Zwrócił uwagę, że nie jest uprawniony do dysponowania środkami finansowymi rodziców. Zdarza się, że wyjątkowo pomagają mu finansowo, jednak nie wyrażają oni woli pokrycia kosztu wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.") w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego i może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawową zasadą obowiązującą na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, a dotyczącą kosztów postępowania, jest określona w art. 199 P.p.s.a. zasada, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, że zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy a w szczególności do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego, Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku na urzędowym formularzu PPF Sąd ustalił, że A. B. wraz z rodzicami: matką – C. B. i ojcem – J. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Na ich dochód składają się następujące kwoty: renta w wysokości 750 zł brutto – pobierana przez wnioskodawcę, oraz pobierane przez C. B. i J. B. świadczenia emerytalne, w wysokości odpowiednio 800 zł i 5000 zł brutto. Łączy dochód osób pozostających we wspólnym gospodarstwie to kwota: 6550 zł brutto. Na posiadany przez niego majątek składa się: dom o powierzchni 200m2 i 100m2, nieruchomość rolna o powierzchni 1,5 ha. Wyjaśnił, że nie posiada zasobów pieniężnych i nie ma wiedzy czy takie zasoby posiadają rodzice. W złożony sprzeciwie wskazał, że w wyjątkowych sytuacjach finansowo wspierają go rodzice. Dokonując analizy wniosku oraz oświadczenia zawartego w sprzeciwie, Sąd uznał, że zawarte tam informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a sam wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając sytuację finansową i życiową A. B., Sąd doszedł do przekonania, że na obecnym etapie postępowania, ponoszone opłaty sądowe nie będą przekraczać możliwości finansowych wnioskodawcy, zagrażające uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Uszczerbek o którym mowa musiałby dotyczyć jedynie najbardziej podstawowych potrzeb tj. potrzeby zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeby mieszkania. Te zaś potrzeby, w ocenie Sądu na bieżąco są zaspokajane. Zauważyć także należy, że Sąd dokonując oceny sytuacji materialnej strony bada nie tylko jej i pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie dochody, ale również czy posiada ona obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Zgodnie z utrwalonym generalnym poglądem orzecznictwa w rozpatrywanym zakresie, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym, miesięcznym dochodem (w przypadku skarżącego świadczeniem rentowym) lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem. Skarżący dysponuje natomiast nieruchomościami budynkowymi o powierzchni 200m2 i 100m2 oraz nieruchomością rolną o powierzchni 1,5 ha. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, przy czym strona, pozbawiając się dochodu z nieruchomości wskutek jej niewykorzystywania, jako pozbawiająca się świadomie środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, musi liczyć się z odmową przyznania prawa pomocy. Osiągane comiesięczne stałe dochody (zarówno wnioskodawcy jak i pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie rodziców), fakt nieposiadania żadnej osoby na utrzymaniu, zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadanie nieruchomości budynkowych i nieruchomości rolnej, zdaniem Sądu pozwalają na sfinansowanie udziału wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu. Stanowiły również podstawę do odstąpienia od wzywania do uzupełnienia wniosku w zakresie ponoszonych wydatków na bieżące potrzeby i kosztów utrzymania. Jednocześnie Sąd zauważa, że to na wnioskodawcy spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy oraz ujawnienia wszystkich dochodów i ponoszonych wydatków. W jego interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. GZ 146/2004 NSA, publ. LexPolonica nr 375745). Tymczasem wnioskodawca nie wskazał konkretnie jakie kwoty przeznacza na wydatki. Wskazać także należy wnioskodawcy, że postępowanie sądowe zostało zainicjowane jego skargą a strony je wszczynające winny liczyć się z koniecznością ponoszenia określonych wydatków. W ocenie Sądu w przedstawionych powyżej okolicznościach brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na mocy art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.