II SA/Rz 1236/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Grzegorz Panek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi S.H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], 2) postępowanie administracyjne umarza, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego S.H. kwotę 1.200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 1236/20 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi H.S. (dalej: skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (organ II instancji) z [...] września 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (organ I instancji) z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, po czym [...] czerwca 2020 r. wydał decyzję, w której wymierzył H.S., prowadzącemu w 2015 r. działalność gospodarczą pod nazwą Firma S. – H.S., karę pieniężną w łącznej wysokości 24 000 zł z tytułu urządzania gier losowych na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że 16 kwietnia 2015 r. podczas kontroli w zakresie przestrzegania przepisów o grach hazardowych w lokalu R. w [...] funkcjonariusze celni stwierdzili dwa automaty do gier o nazwach [...] nr [...] oraz [...] nr [...], które były podłączone do zasilania i gotowe do gry. Na podstawie przeprowadzonych eksperymentów procesowych uznano, że oba urządzenia są automatami do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o grach hazardowych (t.j. Dz.U z 2020 poz. 2094 ze zm., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, dalej: ustawa o grach hazardowych). Organ wskazał, że na podstawie art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych działalność w zakresie urządzania gier na automatach może być prowadzona wyłącznie w kasynie gry, na podstawie udzielonej koncesji, której nie okazano w kontrolowanym lokalu. Organ podał również, że urządzenia nie posiadały rejestracji wymaganej dla automatów do gier. Na podstawie dokumentów z akt postępowania karno-skarbowego, włączonych do akt niniejszego postępowania postanowieniem organu I instancji z [...] lutego 2020 r., ustalono, że skarżący zawarł 24 lutego 2015 r. z P.P.U. G. A.P. z/s w [....] umowę dzierżawy, której przedmiotem była dzierżawa części lokalu na potrzeby zainstalowania urządzeń do gier. W ramach tej umowy skarżący zobowiązał się do podłączenia wystawionych w lokalu urządzeń do instalacji elektrycznej i do udostępnienia ich do używania gościom lokalu oraz, że w każdym przypadku uszkodzenia urządzeń lub ingerencji w nie osób trzecich poinformuje o tym dzierżawcę. Dzierżawca zobowiązał się do uiszczania czynszu w wysokości 200 zł. Przesłuchany w charakterze świadka skarżący zeznał, że nie otrzymał do urządzeń żadnych kluczy ani pilotów, nie wypłacał wygranych, a w jego obecności nie było żadnych awarii. Z kolei pracownica skarżącego zeznała, że do jej obowiązków należało włączanie i wyłączanie automatów na początku i na końcu każdej zmiany. Podczas jej pracy zdarzało się, że automat nie miał pieniędzy na wypłatę wygranej, bądź uległ awarii. Wtedy informowała grającego, żeby dzwonił pod wskazany na automacie numer telefonu. W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji, organ II instancji decyzją z [...] września 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowych sprawach wydanie rozstrzygnięć nastąpiło według stanu prawnego obowiązującego w dniu ujawnienia zdarzeń oraz istniejących w tym dniu stanów faktycznych. Organ wyjaśnił, że art. 89 ustawy o grach hazardowych został zmieniony 1 kwietnia 2017 r. mocą ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 88). Przepis ten w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji jest względniejszy dla skarżącego (przewiduje mniej dolegliwą karę), dlatego w tym brzmieniu znalazł zastosowanie w sprawie. Odnosząc się następnie do zarzutów odwołania, organ II instancji stwierdził, że wykonujący kontrolę funkcjonariusze Urzędu Celnego byli uprawnieni do przeprowadzenia eksperymentów procesowych na podstawie art. 32 ust. 1 pkt. 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2015 r., poz. 990 ze zm). Protokoły z eksperymentów mają przymiot dowodów zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2325 ze zm., dalej: O.p.). Skarżący nie przedłożył dowodu z opinii biegłego specjalisty, o którego dopuszczenie wnosi, zaś powoływanie biegłego do udowodnienia tezy przeciwnej niż udowodniona przez organy orzekające byłoby – zdaniem organu odwoławczego – niedorzeczne. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że stwierdzone w lokalu urządzenia spełniały wszystkie cechy automatów do gier losowych, ponieważ wyniki rozegranych gier nie zależą ani od wiedzy, ani od zręczności gracza. Odnosząc się do strony podmiotowej wskazano, że skarżący swoimi działaniami wypełnił znamiona pojęcia "urządzającego grę" z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, gdyż zapewnił on i stworzył odpowiednie warunki do urządzania gier hazardowych. Zdaniem organu analiza zapisów umowy z 24 lutego 2015 r. wskazuje na celową, świadomą współpracę stron umowy w procederze urządzania gier na automatach w celu uzyskania obopólnych korzyści z funkcjonowania i eksploatacji automatów oraz na pełną wiedzę skarżącego o urządzeniach jako automatach do gier hazardowych i bezprawnym charakterze urządzanych na nich gier. Zdaniem organu odwoławczego dowodami zaangażowania skarżącego w proces urządzania gier hazardowych są zawarte w umowie jego zobowiązania do niezwłocznego informowania dzierżawcy o każdym przypadku niesprawności urządzeń, co za tym idzie o przyjęciu na siebie obowiązku monitorowania funkcjonowania automatów, włączania, wyłączania urządzeń i dbałości o dostęp do nich klientów. Organ zwrócił także uwagę na zawartą w umowie informację o kontakcie do "dysponenta kancelarii prawnej" i dyspozycję kierowania dokumentów z zatrzymań automatów pod wskazany adres, a także niską kwotę czynszu (200 zł). Pismem z 28 października 2020 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: a) art. 233 § 1 pkt. 1 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy organ I i Il instancji pominął niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu prawnego i faktycznego sprawy w związku z niezgromadzeniem wyczerpującego materiału dowodowego, jak również nierozpatrzeniem tego materiału w sposób wszechstronny oraz nieodniesieniem się do istotnych dla sprawy kwestii podnoszonych przez stronę skarżącą. W szczególności odnosi się to do błędnego oraz nieuprawnionego przyjęcia, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na przedmiotowych automatach poza kasynem gry; b) art. 233 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 187 § 1 i art. 122 O.p. poprzez uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej, a to zaniechanie ustaleń, co do rzeczywistych czynności podejmowanych przez skarżącego i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że urządzał on gry na automatach; c) art. 233 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1. art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w zw. z art. 8 ustawy o grach hazardowych poprzez dokonanie bezpodstawnej i nieuprawnionej kwalifikacji charakteru gier urządzanych na przedmiotowych urządzeniach, jako automatów do gier o charakterze losowym, w sytuacji gdy organ Il instancji pominął, iż są one pozbawione takiego charakteru, jak również pominął dowód z opinii biegłego specjalisty, mogącej mieć kluczowe znaczenie dla oceny charakteru tych urządzeń – brak opinii sporządzonej przez podmiot uprawniony do przeprowadzania badań technicznych automatów do gier (posiadający właściwą akredytację), co doprowadziło do zupełnie bezpodstawnej kwalifikacji urządzeń jako automatów do gier o charakterze losowym; d) naruszenie art 233 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 181, art. 187 oraz 191 O.p., poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na wnioskach zawartych w protokole kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego 16 kwietnia 2015 r. w lokalu położonym w [....] o nazwie R., podczas gdy funkcjonariusze przeprowadzający kontrolę nie posiadali wiedzy specjalistycznej umożliwiającej im dokonanie we własnym zakresie oceny charakteru gier na przedmiotowych urządzeniach, a ponadto nie dokonali oni identyfikacji rodzaju zainstalowanego oprogramowania, numeru seryjnego dysku twardego oraz wartości sumy kontrolnej; f) naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 oraz art. 210 § 4 O.p., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z której nie wynika jaka jest podstawa faktyczna i podstawa prawna zaskarżonej decyzji, jakie fakty organ uznał za udowodnione i dlaczego innym faktom/dowodom odmówił mocy dowodowej (uzasadnienie decyzji jest nazbyt lakoniczne i ogólnikowe). W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Zarządzeniem z 10 maja 2021 r. Przewodniczący Wydziału I mając na uwadze ogłoszenie na terytorium kraju stanu epidemii, a także związane z tym ograniczenia i wymogi w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Stronom został wyznaczony siedmiodniowy termin do przedstawienia stanowisk na piśmie. W piśmie z 24 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o skierowanie sprawy na posiedzenie jawne i przeprowadzenie rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, ewentualnie o skierowanie sprawy na posiedzenie jawne i wyznaczenie rozprawy. Na wypadek nieuwzględnienia tych wniosków, pełnomocnik wskazał, że końcowo podtrzymuje stanowisko przestawione w skardze. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. który w niniejszej sprawie nie miał zastosowania). Na gruncie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, kwestią, która powinna być rozpatrzona w pierwszej kolejności, a która nie została podniesiona w skardze, jest zagadnienie związane z przedawnieniem prawa do wymierzenia kar pieniężnych (wydania decyzji w tym przedmiocie) za urządzanie gier na automatach. Zdaniem Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję, naruszył art. 189g § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.), który to, jako regulujący kwestię przedawnienia prawa do wymierzania administracyjnych kar pieniężnych, powinien znajdować zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w miejsce regulującego kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego art. 68 O.p. Obecnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) za jednolity należy uznać pogląd, że przepisy ustawy o grach hazardowych nie uprawniają do stosowania przedawnienia określonego przepisami O.p. NSA wykłada, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (w brzmieniu do 31 marca 2017 r.) jest decyzją kształtującą dopiero stosunek administracyjnoprawny, a zatem mającą charakter konstytutywny (ustalający). Decyzja ta – w przeciwieństwie do decyzji podatkowej, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 w zw. z art. 68 § 1 O.p. – nie konkretyzuje obowiązku prawnego wcześniej istniejącego, ale go od podstaw kształtuje w sposób od razu zindywidualizowany i skonkretyzowany. Jest to decyzja całkowicie odmienna od decyzji wymiarowej dotyczącej zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., powstałych z dniem doręczenia decyzji, a więc do zobowiązań do których ma zastosowanie art. 68 § 1 O.p. Decyzja wymiarowa jest konkretyzacją istniejącego wcześniej stosunku prawnopodatkowego, który powstaje przed jej wydaniem. Po stronie urządzającego gry hazardowe nie powstaje przed wydaniem decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej żadna skonkretyzowana powinność zapłaty tej kary. Do momentu wydania takiej decyzji na stronie nie ciąży żaden, nawet abstrakcyjny i ogólny obowiązek prawny zapłaty kary – co wynika z samej natury sankcji administracyjnej i jest zasadniczą okolicznością odróżniającą zobowiązanie z tytułu kary pieniężnej od zobowiązania podatkowego. Ta okoliczność przesądza o niemożności zastosowania w odniesieniu do decyzji nakładającej karę pieniężną na podstawie przywołanych przepisów ustawy o grach hazardowych instytucji przedawnienia prawa do wydania decyzji z art. 68 § 1 O.p. (por. wyroki NSA z 26 października 2016 r. II GSK 1479/16, z 8 marca 2018 r. II GSK 3533/17, z 12 grudnia 2018 r. II GSK 4299/16). Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 26 października 2016 r. II GSK 1609/16, w którym NSA stwierdził, że brak jest możliwości przełożenia pojęcia obowiązku podatkowego na grunt dotyczących kar pieniężnych regulacji ustawy o grach hazardowych. Kary te, mają charakter typowej sankcji administracyjnej związanej z wystąpieniem deliktu administracyjnego, a te są znacznie bliższe sankcjom przewidzianym w przepisach karnych lub dotyczących wykroczeń, niż zobowiązaniom podatkowym. Przedawnienie zarazem w sprawach karnych uregulowane jest w taki sposób, że odnosi się do momentu popełnienia sankcjonowanego czynu, a więc całkowicie odmiennie, niż czyni to prawo podatkowe. Decyzja nakładająca karę administracyjną, w przeciwieństwie do decyzji podatkowej nie konkretyzuje obowiązku wcześniej istniejącego (nieskonkretyzowanej powinności), ale go od podstaw kształtuje – w sposób od razu zindywidualizowany i skonkretyzowany. Użyte w art. 89 ustawy o grach hazardowych określenie "karze podlega" (zbieżne zresztą z tym, jakim posługuje się prawo karne) oznacza dopiero obowiązek wymierzenia danemu podmiotowi kary przez właściwy do tego organ, nie zaś, że ciąży na tym podmiocie obowiązek zapłaty kary w związku z samym faktem urządzenia gier wbrew przepisom ustawy. Tym samym nie można przyjąć, że moment kontroli u skarżącego może być uznany za moment powstania obowiązku, o jakim mowa w art. 68 § 1 O.p. Powyższe stanowisko ugruntowało się z czasem w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych, czego przejawem są wyroki: WSA w Gliwicach z 25 listopada 2020 r. III SA/Gl 359/20, WSA w Szczecinie z 1 lipca 2020 r. I SA/Sz 19/20, WSA w Poznaniu z 17 grudnia 2019 r. III SA/Po 666/19, WSA w Warszawie z 3 października 2019 r. V SA/Wa 362/19, WSA w Kielcach z 6 czerwca 2019 r. II SA/Ke 227/19, WSA w Gdańsku z 21 lutego 2019 r. III SA/Gd 962/18, czy WSA w Łodzi z 4 września 2018 r. III SA/Łd 353/18. W tej sytuacji należało rozważyć, czy do spraw dotyczących kar pieniężnych nakładanych na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych mogą być stosowane przepisy Działu IVa K.p.a., regulującego kwestie administracyjnych kar pieniężnych. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że przepisy Działu IVa K.p.a. stosuje się w takim zakresie, w jakim przepisy odrębne, dotyczące nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia ulg w jej wykonaniu, nie zawierają swoistych regulacji, m.in. terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, jak w przypadku właśnie kar pieniężnych wymierzanych na podstawie ustawy o grach hazardowych. Zasadnym jest więc przyjęcie, że przepisy Działu IVa K.p.a. powinny pełnić funkcję ujednolicania zasad nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej również w sprawach wynikających z ustawy o grach hazardowych (por. wyrok NSA z 28 listopada 2017 r. II GSK 2433/17; wyrok NSA z 4 marca 2020 r. II GSK 53/20). Podzielając przytoczoną argumentację Sąd przyjął, że w sprawie należy zastosować art. 189g § 1 K.p.a., który stanowi że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej zostało w niniejszej sprawie wszczęte [...] stycznia 2020 r. (k. 40 akt administracyjnych), a zatem po wejściu w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 poz. 935) wchodzącej w życie 1 czerwca 2017 r. i wprowadzającej art. 189g K.p.a. Tym samym przepis art. 189g § 1 K.p.a. może mieć w sprawie zastosowanie. Dodać w tym miejscu należy, że z mocy art. 16 ustawy nowelizującej, przepisy dotychczasowe stosuje się do postępowań wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Z reguły tej wynika zatem, że w postępowaniach wszczętych po tej dacie, niezależnie od chwili popełnienia czynu podlegającego karze administracyjnej, zastosowanie będą miały przepisy nowe, a więc zawierające regulacje dotyczące kar pieniężnych, w tym art. 189g K.p.a. regulujący przedawnienie nałożenia kary. Z akt spraw wynika, że naruszenia prawa polegające na urządzaniu gier poza kasynem gry zostały stwierdzone w trakcie czynności kontrolnych 16 kwietnia 2015 r. i wówczas został ujawniony stan niezgodny z prawem, a zatem od tego dnia rozpoczął bieg pięcioletni termin przedawnienia kompetencji organu do nałożenia kary pieniężnej. Termin ten skończył się 16 kwietnia 2020 r. Decyzja organu I instancji została wydana [...] czerwca 2020 r., z kolei decyzja organu II instancji – [...] września 2020 r. Z powyższego wynika, że termin przedawnienia czynu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, podlegającego penalizacji w formie kary administracyjnej, upłynął jeszcze przed wydaniem decyzji obu instancji. Uznanie, że decyzja została wydana po upływie terminu, o którym mowa w art. 189g § 1 K.p.a., powoduje konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). W konsekwencji w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania przepisu art. 145 § 3 P.p.s.a., a mianowicie do umorzenia postępowania administracyjnego (art. 208 § 1 O.p. w związku z art. 91 ustawy o grach hazardowych). Uwzględnienie naruszenia wskazanego wyżej przepisu prawa materialnego, a w konsekwencji również przepisów postępowania, skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, a także decyzji wydanej przez organ I instancji i umorzeniem postępowania administracyjnego i uczyniło procesowo zbędnym odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze. Końcowo, w odniesieniu do wniosku skarżącego o skierowanie sprawy na posiedzenia jawne i przeprowadzenie rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość lub wyznaczenie rozprawy, należy wskazać, że dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej nastąpiło z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany, skoro wskazanym uprzednio zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. W konsekwencji skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że właściwe było rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy kryzysowej, albowiem przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 P.p.s.a i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Składają się na nie zwrot kosztów wpisu sądowego (720 złotych) i koszt poniesionej opłaty na wynagrodzenie pełnomocnika (480 złotych), razem 1200 zł.