II SA/Rz 1238/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Spółdzielni "[...]" w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Spółdzielni [....] w [...] kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zarządza zwrot na rzecz strony skarżącej Spółdzielni [...] w [...] kwoty 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem nadpłaconego wpisu sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium"), decyzją z dnia [...] maja 2021 r. znak [...], na podstawie art. 1 ust. 1 art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 roku, poz. 570), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 roku poz. 256, dalej: "K.p.a."), a także art. 210 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, 3 i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2020 roku poz. 1990 ze zm., dalej: "u.g.n."), po rozpatrzeniu odwołania "A" [...] w [...] (dalej: "Spółdzielnia") reprezentowanej przez pełnomocnika-adwokata od decyzji Burmistrza Miasta [...] (dalej: "Burmistrz") z dnia [...] marca 2021 r. znak: [...] o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości zabudowanej położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1976/2 o powierzchni 0,5898 ha obręb 5 - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Burmistrz orzekł o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości szczegółowo w sentencji opisanej, stanowiącej własność Gminy Miejskiej [...], przypadającego Spółdzielni na mocy decyzji Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] lutego 1980 r. Burmistrz ustalił, że przedmiotowa nieruchomość oddana została w użytkowanie w 1980 roku z przeznaczeniem na cele składowo-magazynowe. Przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało urzędu w związku z informacją o toczącym się postępowaniu przed sądem powszechnym z wniosku Spółdzielni o zasiedzenie nieruchomości. Wniosek o zasiedzenie nie został uwzględniony, jednakże w trakcie tego postępowania ustalono, że nieruchomość będąca przedmiotem użytkowania nie jest wykorzystywana na cele wskazane w decyzji. Postępowanie wykazało, że Spółdzielnia od połowy lat dziewięćdziesiątych wynajmowała lokale usytuowane w budynkach zlokalizowanych na nieruchomości będącej przedmiotem użytkowania. Przed zawarciem szeregu umów najmu Spółdzielnia nie zwracała się do właściciela nieruchomości o zgodę na oddanie nieruchomości w posiadanie zależne (w trybie art. 43 ust. 2 pkt 3 u.g.n.). Przeprowadzone oględziny wykazały, że oba budynki usytuowane na nieruchomości są wynajmowane. W związku z tym Burmistrz orzekł o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości. Od decyzji tej odwołanie wniosła Spółdzielnia działająca przez pełnomocnika-adwokata, zarzucając naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 2, 3 i 6 u.g.n. oraz naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 i art. 77 K.p.a. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia przepisów postępowania wskazanych w odwołaniu. Cytując art. 210 ust. 1 oraz art. 46 u.g.n. wywiodło, że Spółdzielnia, zawierając szereg umów dotyczących w przedmiotowej nieruchomości, nie uzyskała zgody Gminy Miejskiej [...] i o zgodę taką nigdy nie występowała. Ponadto z umów wynika, że użytkownik nie prowadził co najmniej od 10 lat żadnej działalności na oddanej w użytkowanie nieruchomości. Natomiast nieruchomość została oddana w posiadanie zależne podmiotom gospodarczym nie związanym z użytkownikiem co oznacza, że użytkownik stracił zainteresowanie nieruchomością i nie realizuje celów wskazanych w decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, to jest w celu składowo - magazynowym. Na nieruchomości usytuowane są dwa budynki, które jak wynika z zawartych umów były i są przedmiotem najmu. Jest więc oczywistym, że użytkownik naruszył art. 46 ust. 2 pkt 2 u.g.n., to jest nie uzyskał zgody właściwego organu na oddanie nieruchomości w najem. Spełniona też została przesłanka wygaszenia użytkowania wynikająca z art. 46 ust. 2 pkt 3 u.g.n., gdyż nieruchomość nie jest wykorzystywana na cel określony w decyzji o przekazaniu w użytkowanie, a nadto nieruchomość stała się zbędna dla celu określonego w decyzji o przekazaniu w użytkowanie. W skardze Spółdzielnia reprezentowana przez pełnomocnika-adwokata (który wniósł odwołanie), zaskarżyła decyzję Kolegium w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest art. 46 ust. 2 pkt 2, 3 i 6 u.g.n. w zw. z art. 7 K.p.a., art 7 w zw. z art. 77 K.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 204 ust. 1 u.g.n. oraz art. 133 § 1 pkt 1 K.p.a. Na tych podstawach sformułowano wnioski o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu zarzuty skargi zostały rozwinięte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu. I. Stan sprawy jest następujący. Zawiadomieniem z dnia 19 marca 2020 r. Burmistrz poinformował Spółdzielnię o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej jako działka 1976/2. Po przeprowadzeniu postępowania obejmującego m.in. zgromadzenie umów zawieranych przez Spółdzielnię dotyczących przedmiotowej nieruchomości oraz po przeprowadzeniu oględzin, Burmistrz decyzją z dnia [...] marca 2021 r. orzekł o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej jako działka 1976/2. Z akt wynika, że decyzja doręczona została Spółdzielni w dniu 31 marca 2021 r. (k. 27 akt I instancji). W odwołaniu z daty [...], dnia 14 kwietnia 2021 r., Spółdzielnia reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata, zaskarżyła tę decyzję; do odwołania nie zostało dołączone pełnomocnictwo. Z prezentaty Urzędu Miasta [...] wynika, że odwołanie złożone zostało dnia 15 kwietnia 2021 r. (k. 5 akt Kolegium). Burmistrz, w piśmie z dnia 22 kwietnia 2021 r. przekazującym odwołanie Kolegium wskazał, że do odwołania nie zostało dołączone pełnomocnictwo do reprezentowania Spółdzielni. Kolegium, bez wzywania o dokument pełnomocnictwa odwołanie rozpoznało i decyzją z dnia [...] maja 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. II. Nie będąc związanym zarzutami skargi, Sąd w pierwszej kolejności dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie zachowania zasadniczych wymogów formalnych, warunkujących jej legalne wydanie. Z akt sprawy wynika, że decyzja Burmistrza została doręczona Spółdzielni w dniu 31 marca 2021 r. Zatem czternastodniowy termin na wniesienie odwołania mijał z dniem 14 kwietnia 2021 r. Natomiast odwołanie sporządzone zostało przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) w dniu 14 kwietnia 2021 r., a więc w ostatnim dniu czternastodniowego terminu do jego wniesienia. Akta sprawy dają podstawę do ustalenia, że odwołanie to wpłynęło do Urzędu Miasta [...] w dniu 15 kwietnia 2021 r. (prezentata), przy czym z akt administracyjnych nie wynika, aby odwołanie zostało nadane drogą pocztową. Wobec tych wątpliwości Sąd zwrócił się do Kolegium o wyjaśnienie sposobu wniesienia odwołania i potwierdzenia wskazującego na datę jego wniesienia oraz o nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania Spółdzielni w postępowaniu odwoławczym. Kolegium, przy piśmie z dnia 30 listopada 2021 r. nadesłało pismo Burmistrza z dnia 16 listopada 2021 r. stwierdzające, że Spółdzielnia wniosła do Kolegium "odwołanie z dnia 14 kwietnia 2021 r. od decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania (...) za pośrednictwem Burmistrza". Zarówno w piśmie Kolegium, jak i Burmistrza nie wskazano sposobu wniesienia odwołania (osobiście albo za pośrednictwem poczty). Informacja ta w powiązaniu z pismem Burmistrza przekazującym odwołanie Kolegium (z dnia 22 kwietnia 2021 r.), w którym nie stwardzono, że odwołanie wpłynęło w terminie wskazuje, że dniem wniesienia odwołania jest data uwidoczniona na prezentacie Urzędu Miasta, tj. dzień 15 kwietnia 2021 r. Wobec tego Sąd orzekając na podstawie akt sprawy stwierdza, że odwołanie wniesione zostało po upływie czternastodniowego terminu. Oznacza to, że Kolegium rozpoznało odwołanie od decyzji ostatecznej, rażąco naruszając art. 16 § 1 K.p.a. oraz art. 127 § 1 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. III. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że odwołanie, o którym mowa, sporządzone zostało i podpisane przez profesjonalnego pełnomocnika, który w postępowaniu przed organem I instancji nie występował (nie był ustanowiony przez Spółdzielnię). Wnosząc odwołanie pełnomocnik, z uchybieniem art. 33 § 3 K.p.a., nie dołączył dokumentu pełnomocnictwa, na co zwrócił uwagę organ I instancji w piśmie przekazującym odwołanie do Kolegium (z dnia 22 kwietnia 2021 r.). W takiej sytuacji Kolegium stwierdzając brak wymaganego pełnomocnictwa przy złożonym odwołaniu powinno wezwać wnoszącego pismo do uzupełnienia tego braku, w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Kolegium zaniechało tej czynności i mimo braku pełnomocnictwa, rozpoznało odwołanie. Brak wezwania pełnomocnika o dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego pełnomocnictwa powoduje również konieczność wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji. Końcowo Sąd zauważa, że nadesłane na wezwanie Sądu pełnomocnictwo z daty [...], 23 czerwca 2021 r., z uwagi na jego zakres ("w sprawie skargi na decyzję Kolegium z dnia [...] maja 2021 r."), nie stanowi umocowania do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia [...] marca 2021 r. o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości.