II SA/Rz 1239/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w przedmiocie odmowy podłączenia gospodarstw do kanalizacji postanawia odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Postanowieniem z dnia 6 maja 2011 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] na działania Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy podłączenia gospodarstw do kanalizacji z uwagi na jej niedopuszczalność (nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi). Po doręczeniu tego postanowienia z uzasadnieniem, A. G. w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej zwróciła się z wnioskiem (złożonym na urzędowym formularzu PPF) o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego treści podniosła, że na pokrycie kosztów adwokata nie pozwala jej choroba męża i związane z tym wydatki na leczenie. Z zawartego we wniosku oraz złożonego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia wynika, że: - A. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 70 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 0,33 ha, - źródło ich utrzymania stanowi wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni (1883 zł. brutto – 1398 zł. netto) oraz renta jej męża (746 zł. brutto – 649 zł. netto), z których pokrywają miesięczne wydatki związane z zakupem żywności wynoszące (800 zł.), utrzymaniem domu (energia elektryczna – 20 zł., opał – 120 zł., gaz – 25 zł.), leczeniem (130 zł.), utrzymaniem samochodu m-ki Mercedes rok prod. 1988 (ubezpieczenie – 29 zł., paliwo – 250 zł., eksploatacja – 50 zł.) oraz inne (zakup środków czystości, odzieży, obuwia , fryzjer – 250 zł.), - koszty związane z przyłączeniem kanalizacji wnioskodawczyni zamierzała sfinansować kredytem bankowym. W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. W przypadku zaś gdy wnioskodawca wykaże jedynie brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny może być mu przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata (art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, wykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy obciąża osobę wnioskującą. Dokonana ocena wniosku A. G. nie potwierdziła ich spełnienia zarówno w przypadku całkowitego jego zakresu, jak też częściowego. Wnioskodawczyni wraz z mężem ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe dysponując stałymi miesięcznymi dochodami w wysokości 2047 zł. netto, które przeznaczają wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb (nie mają innych osób na swoim utrzymaniu). Z dochodów tych pokrywają wydatki związane z bieżącym utrzymaniem i leczeniem, których średnia miesięczna suma liczona wg oświadczenia wnioskodawczyni wynosi ok. 1674 zł., a więc jest niższa od dochodów o ok. 370 zł. Z udzielonych informacji nie wynika, by wnioskodawczynię obciążały jakiekolwiek inne zobowiązania finansowe czy zaległości płatnicze. Względem powyższego, w treści złożonego wniosku czy dodatkowego oświadczenia w żaden sposób nie uprawdopodobniła ona, że w związku z poniesieniem kosztów postępowania doznałaby wraz z mężem jakiegokolwiek uszczerbku w koniecznym utrzymaniu lub że jakieś ich uzasadnione potrzeby życiowe pozostałyby w związku z tym niezaspokojone. Mając na uwadze fakt odrzucenia przez WSA w Rzeszowie skargi wniesionej przez nieistniejące już obecnie Stowarzyszenie [...] w którym to postępowaniu A. G. przysługuje status uczestnika należy wskazać, że koszty postępowania jakie mogą wystąpić po jej stronie wiążą się z ewentualnym wniesieniem przez nią w sprawie skargi kasacyjnej, co wiązałoby się z opłaceniem wpisu w kwocie 100 zł. oraz ustanowieniem adwokata do jej sporządzenia (podstawą wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru jest umowa między nim a klientem, co pozwala wpływać na jego wysokość i termin zapłaty oraz dostosować go do rodzaju sprawy i własnych możliwości płatniczych). W świetle powyższych okoliczności dot. sytuacji materialno – bytowej wnioskodawczyni wskazane koszty nie są na tyle znaczące, aby ich jednorazowe poniesienie przez nią było niemożliwe i wiązało się dla niej oraz męża z negatywnymi skutkami. Możliwość ich poniesienia nie wynika tylko i wyłącznie z nadwyżki dochodów nad wydatkami, ale nierozłącznie wiąże się także z rodzajem tych wydatków. Z pierwszeństwa przed kosztami postępowania korzystają bowiem nie wszystkie normalnie ponoszone, lecz wyłącznie najważniejsze, służące zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Wszystkie zatem wydatki nie mające charakteru bezwzględnie koniecznego powinny zostać zaniechane, a pozostałe (w tym także konieczne) ograniczone do niezbędnego minimum; potwierdza to postanowienie WSA w Krakowie z dnia 19 marca 2010 r. I SA/Kr 11/10, w myśl którego ubiegający się o pomoc przewidzianą w art. 246 § 1 P.p.s.a. winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Odnosząc to do wydatków wymienionych przez A. G., za służące zaspokojeniu niezbędnych w jej przypadku potrzeb należałoby uznać przeznaczane na zakup żywności, utrzymanie domu, leczenie oraz w pewnym zakresie na zakup środków czystości, co daje kwotę ok. 1200 zł. miesięcznie. Co do zasady nie zalicza się do nich kosztów utrzymania i eksploatacji samochodu, nie należą też do nich pozostałe wymienione, w tym przeznaczane na zakup odzieży i obuwia (nie negując potrzeby ich ponoszenia, wydatki z tego tytułu mają raczej charakter doraźny i nie stanowią stałego obciążenia domowego budżetu). O pozytywnej samoocenie własnych możliwości płatniczych wnioskodawczyni świadczy pośrednio również zamiar zaciągnięcia kredytu na poczet kosztów podłączenia kanalizacji; jego spłatę niezależnie od ponoszonych wydatków muszą jej umożliwiać uzyskiwany dochody. W tej sytuacji, mając na uwadze wyjątkowy charakter prawa pomocy wynikający z jego finansowania ze środków publicznych należy uznać, że A. G. nie spełnia ustawowej przesłanki do jego przyznania tak w pełnym wnioskowanym przez nią zakresie, jak i jego części. Prawo to nie jest instytucją służącą zabezpieczeniu czy poprawie stanu majątkowego, lecz gwarantującą prawo do sądu tym, którzy bez tej pomocy faktycznie byliby go pozbawieni. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie; zobowiązane są do tego wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (potwierdza to m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04). W związku z powyższym złożony wniosek nie może być rozpoznany zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawczyni. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.