II SA/Rz 1239/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant st. sekr. sąd Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego -skargę oddala- J. B. za pośrednictwem Sekcji Socjalnej Szpitala Psychiatrycznego [...] wniósł do Burmistrza Miasta [...] o przyznanie zasiłku okresowego za miesiąc czerwiec - sierpień 2011 r. Wniosek ten został rozpoznany odmownie decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], wydanej przez Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta. W treści uzasadnienia tej decyzji wyjaśniono stronie, że w myśl art. 13 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Problematyczne jest to, czy przebywanie w zamkniętym zakładzie lecznictwa odwykowego jest tożsame w skutkach z pozbawieniem wolności w rozumieniu art. 13 ustawy o pomocy społecznej. Nie budzi wątpliwości, że pobyt skazanego w zakładzie jest w istocie połączony z efektywnym pozbawieniem wolności ze względu na zamknięty charakter tego zakładu a także fakt, że według treści art. 96 § 4 Kodeksu karnego okres tego pobytu zalicza się na poczet kary pozbawienia wolności. Według organu gminy, osoby pozbawione wolności a także, wobec których wykonywany jest środek zabezpieczający z art. 96 § 1 K.k. osadzone w zamkniętych zakładach lecznictwa odwykowego zwolnione są z zaspokajania w tym czasie własnym staraniem swych podstawowych potrzeb bytowych. Dlatego odmówiono przyznania J. B. świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. W piśmie z dnia 26 września 2011 r. J. B. zawarł odwołanie od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2011 r., o nr [...]. Jego zdaniem sąd penitencjarny nie jest władny do wydawania decyzji na temat stosowania art. 96 § 1 K.k. Jest to w gestii sądu pierwszej instancji. W oparciu o orzecznictwo sądowe wywiedziono, że bezwzględne pozbawienie wolności ma charakter restrykcyjny, a stosowanie środka z art. 96 § 1 k.k. ma charakter prewencyjny. Według odwołującej się strony spełnia ona warunki przewidziane w art. 7 ust. 2 – 15 oraz art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Inne znane stronie odwołującej się osoby, wobec których zastosowano środek prewencyjny otrzymują świadczenia z pomocy społecznej za pośrednictwem ośrodków pomocy społecznej. Z tej przyczyny działanie organu jest nieracjonalne. W treści odwołania zawarto także zażalenie na opieszałość w działaniach Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na mocy decyzji z dnia [...] października 2011 r., o sygn. akt [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Według składu orzekającego organ pierwszej instancji dokonał poprawnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przedstawiona przez Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej argumentacja jest przekonująca i w ocenie składu orzekającego zasługuje na uwzględnienie. Za istotne dla sprawy uznano to, że stanowiący podstawę odmowy- przyznania zasiłku okresowego art. 13 ustawy o pomocy społecznej przedstawia tylko skrajne sytuacje mogące oddziaływać na dostęp do świadczeń z pomocy społecznej. Popełnienie czynu karalnego i stwierdzenie tego prawomocnym wyrokiem skazującym na karę pozbawienia wolności i wykonywanie kary w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego powoduje, że w ocenie ustawodawcy nie ma najmniejszych wątpliwości, że doszło do jaskrawego naruszenia porządku prawnego, a przecież generalnym założeniem ustawy o pomocy społecznej jest to, że dostęp do świadczeń uzyskują wyłącznie osoby, które w legalny sposób podejmują starania o uzyskanie środków utrzymania. Wyrażono stanowisko, iż nie można poprawiać swojego bytu korzystając z pomocy publicznej, jeżeli działania takie wykazują związek z naruszeniami porządku prawnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną wyżej decyzję SKO wniósł J. B. \/V jej treści podniósł, że nie zgadza się z zaprezentowaną interpretacją art. 13 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący przytoczył treść orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2011 r., według którego art. 96 § 1 k.k. ma charakter prewencyjny, a nie restrykcyjny. Określony w nim środek nie jest tożsamy z pozbawieniem wolności, a jest stosowany ze względu na chorobę. O stosowaniu środka zabezpieczającego decydują wyniki leczenia, a nie wyrok karny. Koniec kary pozbawienia wolności nie ma wpływu na stosowanie środka przewidzianego w art. 96 § 1 k.k. Strona podniosła również, że szereg pacjentów Szpitala Psychiatrycznego posiada te same co on warunki socjalno - bytowe i otrzymuje pomoc z ośrodków pomocy społecznej. Wskazano również, że decyzją nr [...] został przyznany mu zasiłek na miesiąc kwiecień i maj 2011 r. Obecna interpretacja koliduje z poprzednią, która jest prawidłowa. SKO w odpowiedzi na skargę J. B. wniosło o jej oddalenie. Według organu decyzja z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt [...] nie narusza prawa, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w § 2 cytowanego przepisu, stanowi że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądowoadministracyjna decyzji w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Fakt odbywania kary pozbawienia wolności wyklucza możliwość przyznania pomocy społecznej. Osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do wszystkich świadczeń pomocowych. Uzasadnieniem takiej interpretacji przepisów jest fakt pozostawania osadzonych na utrzymaniu państwa. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka – art. 3 ust. 1 ustawy. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych. Bezspornym jest popełnienie czynu karalnego potwierdzonego prawomocnym wyrokiem sądu skazującym skarżącego na karę pozbawienia wolności, którą odbywa w zamkniętym zakładzie lecznictwa odwykowego. "Nie można zabiegać o poprawę swojego bytu korzystając z pomocy publicznej, jeżeli działania osoby wykazują związek z naruszeniem porządku prawnego" (Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański). Nadmienić również należy, że prawa do świadczeń z opieki społecznej nie są objęte prawem wspólnotowym. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skarżącego, iż jego pobyt w zamkniętym zakładzie lecznictwa odwykowego nie może być utożsamiany z karą pozbawienia wolności, o której mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wg treści art. 96 § 4 Kodeksu karnego okres pobytu w zamkniętym zakładzie lecznictwa odwykowego zalicza się na poczet kary pozbawienia wolności. Z tych względów na zasadzie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.