II SA/Rz 1239/24
WyrokWSA w Rzeszowie2025-01-28
Skład orzekający: Maria Mikolik, Magdalena Józefczyk, Karina Gniewek - Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły wagę naruszenia prawa przy nakładaniu kary pieniężnej za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu, uwzględniając przy tym przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie oceniły prawidłowo wagi naruszenia prawa przy nakładaniu kary pieniężnej. Organy skupiły się głównie na długości opóźnienia i powtarzalności naruszeń, pomijając takie kryteria jak rzeczywiste zagrożenie dla chronionych dóbr prawnych (aktualność bazy CEPIK) oraz zachowanie strony po powzięciu informacji o naruszeniu. Wniosek dowodowy skarżącego, dotyczący daty ujawnienia nowego właściciela w CEPIK i zgłoszenia przez nabywcę, miał istotne znaczenie dla oceny możliwości odstąpienia od wymierzenia kary.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na skarżącego za niezawiadomienie w ustawowym terminie o zbyciu pojazdu. Organ I instancji nałożył karę 1000 zł, wskazując na znaczne opóźnienie (555 dni) i powtarzalność naruszeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących oceny wagi naruszenia, możliwości odstąpienia od kary oraz nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2024 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maria Mikolik Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2024 r. nr SKO.4120/171/2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o byciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi P. K. (dalej: "skarżącego") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 5 lipca 2024 r. nr SKO.4120/171/2024, wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie przez Skarżącego obowiązku zawiadomienia o zbyciu zarejestrowanego pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...].
W trakcie postępowania organ ustalił, że skarżący zawiadomił o zbyciu ww. pojazdu w dniu 3 czerwca 2022 r. Do zawiadomienia została dołączona faktura z 29 maja 2020 r., z której wynikało, że zbycie pojazdu nastąpiło 29 maja 2020 r.
Decyzją z dnia 31 października 2022 r. nr [...], organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.000 zł, jako byłego właściciela ww. pojazdu, z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm. – dalej: "p.r.d.") , polegającego na zawiadomieniu w terminie o zbyciu tego pojazdu. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do ww. przepisu, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu, jednakże w związku z pandemią COVID-19, termin ten został wydłużony do 180 dni, na podstawie art. 31i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.; dalej: "ustawa COVID-19"). Organ wskazał, że skarżący miał wobec tego obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu do dnia 25 listopada 2020 r., natomiast dokonał tego dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r., tj. po 555 dniach po upływie ustawowego terminu.
W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji, SKO decyzją z 19 stycznia 2023 r., nr [...], utrzymało decyzję Prezydenta w mocy.
Następnie na skutek wniesionej przez skarżącego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 21 września 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 498/23 uchylił zarówno ww. decyzję Kolegium, jak i decyzję Prezydenta z 31 października 2022 r. Sąd wskazał, że okoliczność uchybienia terminu nie budzi w tej sprawie wątpliwości, jednak należało rozważyć kwestię ewentualnego usprawiedliwienia uchybienia tego terminu. Sąd wyjaśnił, że przewidziany w przepisie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. termin stanowi termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 p.r.d., zatem organ administracji publicznej w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID – 19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
W związku z powyższym, organ I instancji zawiadomieniem z 15 stycznia 2024 r., poinformował stronę o stwierdzeniu uchybienia terminu zawiadomienia o zbyciu pojazdu oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu zgłoszenia zbycia przedmiotowego pojazdu. Na skutek powyższego, skarżący 16 lutego 2024 r. złożył wniosek o przywrócenie ww. terminu.
Postanowieniem z 20 lutego 2024 r. Prezydent odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu, oceniając, że nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób braku swojej winy w uchybieniu terminu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z 27 marca 2024 r. nr [...].
Następnie decyzją z 23 kwietnia 2024 r. nr [...], Prezydent, działając na podstawie m.in. art. 104, art. 107 § 1, 3, art. 189 f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.") i art. 140 mb pkt 2 w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 n ust. 1, ust. 2a p.r.d., nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1000 zł, jako byłego właściciela ww. pojazdu, z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., polegającego na zawiadomieniu w terminie 30 dni (wydłużony do 180 dni) o zbyciu tego pojazdu.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wysokość kary w myśl art. 140n ust. 4 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym, uzależniona jest od zakresu naruszenia, powtarzalności naruszeń oraz korzyści finansowej uzyskanej z tytułu naruszenia ustawy. Organ wskazał, że przekroczenie terminu było znaczne, a naruszenie obowiązku było dziewiętnastym, którego dopuścił się skarżący w tym okresie. Wobec powyższego uznał, że zasadne jest nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1000 zł, tj. w kwocie wynikającej z powtarzalności i ilości dni naruszenia jaką przepis art. 140 mb pkt. 2 p.r.d. przewiduje za niezawiadomienie organu w ustawowym terminie o zbyciu pojazdu. Prezydent wyjaśnił, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i według wpisu do CEIDG jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego zajmującym się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek (PKD 45.11). Zatem to przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej.
W ocenie organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły podstawy do odstąpienia nałożenia przedmiotowej kary na podstawie § 1 pkt 1 art. 189 f k.p.a. Prezydent przypomniał, że zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonano 555 dni po terminie, a zatem nie może być uznane za znikome naruszenie prawa, a przy tym jest to dziewiętnaste naruszenie przepisu przez skarżącego, w związku z tym nie doszło do zaprzestania naruszania prawa. Nie zachodzi również okoliczność określona w § 1 pkt 2 ww. przepisu, ponieważ na skarżącego nie została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej za naruszenie ww. obowiązku, jak też nie został w związku z tym prawomocnie ukarany za wykroczenie lub prawomocnie skazany za przestępstwo. Prezydent zaznaczył również, że to, że skarżący "dobrowolnie" zawiadomił o zbyciu pojazdu nie stanowi przesłanki do odstąpienia od nakładania kary. Ponadto w kontekście odmowy uzupełnienia materiału dowodowego wyjaśnił, że zgłoszenie nabycia pojazdu przez nowego właściciela pojazdu nie ma żadnego wpływu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, a także na nałożenie kary na zbywcę jak i jej wysokość.
Organ I instancji stwierdził również, że w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. poz. 1394 z późn. zm.), w przedmiotowym postępowaniu mają zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., a zatem brak było podstaw do zastosowania sankcji za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w stałej wysokości, tj. 250 zł, na podstawie znowelizowanego w dniu 1 stycznia 2024 r. art. 140 mb p.r.d.
W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie opisaną na wstępie decyzją z 5 lipca 2024 r. nr SKO.4120/171/2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i art. 16 ww. ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy na wstępie omówił przepisy stanowiące podstawę wydanego orzeczenia. Następnie stwierdził, że organ I instancji wykonał wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 października 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 758/23, zawiadamiając skarżącego o fakcie uchybienia terminu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
W dalszej kolejności wskazał, że zawiadomienie, zgodnie z obowiązującym skarżącego przedłużonym terminem 180-dniowym, winno być dokonane do dnia 29 marca 2021 r. Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na brak po jego stronie faktycznej możliwości dokonania przedmiotowego zawiadomienia przez cały czas trwania ww. ustawowego terminu.
Organ odwoławczy zgodził się również z dokonaną przez organ I instancji oceną o braku wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary. Zaznaczył przy tym, że skoro art. 140n ust. 4 p.r.d., samodzielnie reguluje przesłanki wymiaru przedmiotowej kary, to w tym zakresie nie znajdą zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189d k.p.a. Kolegium podzieliło także stanowisko Prezydenta o braku podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika - radcę prawnego, zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie uznania przez organ I instancji, że w okolicznościach sprawy naruszenie prawa przez Skarżącego nie miało znikomej wagi, mimo, że:
- organ I instancji, oceniając wagę naruszenia prawa przez Skarżącego nie uwzględnił kryteriów, według których należy oceniać stopień naruszenia prawa w kontekście art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a., w szczególności nie zweryfikował, czy i w jaki sposób opóźnienie w dopełnieniu obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w zw. z art. 31 i ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19, mogło rzeczywiście spowodować naruszenie konkretnych dóbr chronionych przepisami p.r.d.;
- w toku postępowania organ I instancji nie zweryfikował, w jakiej dacie doszło do zaktualizowania danych odnośnie osoby właściciela pojazdu w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: "CEPiK"), mimo że to zachowanie referencyjności danych w CEPiK podnoszone było przez organ jako ratio legis wprowadzenia sankcji za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;
- postępowanie dowodowe potwierdziło, że Skarżący zaprzestał naruszania prawa, tj. samodzielnie, przed wszczęciem stosownych postępowań administracyjnych, zawiadomił w dniu 3 czerwca 2022 r. organ o zbyciu pojazdu i po tym dniu nie ww. uchybiał obowiązkowi;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 10 k.p.a., do którego doszło w następstwie jej wydania przed zawiadomieniem o zgromadzeniu materiału dowodowego i umożliwieniem wypowiedzenia się Skarżącemu co do zebranych dowodów i materiałów, wskutek czego nie miał możliwości zgłoszenia dalszych wniosków dowodowych zmierzających do ustalenia, w jakiej dacie w CEPiK doszło do uaktualnienia danych odnośnie właściciela pojazdu, która to okoliczność ma istotne znaczenie przy ustalaniu zakresu naruszenia przez zbywcę obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, tzn. czy w okolicznościach konkretnej sprawy waga naruszenia prawa jest znikoma, czy nie;
3. art. 136 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie zaniechania przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a co miało służyć ustaleniu, czy doszło do zaewidencjonowania w CEPiK zmiany właściciela i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd, która to okoliczność winna być brana pod uwagę przy ocenie zakresu naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;
4. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie uznania, że oceniając wagę naruszenia prawa, należy brać pod uwagę przede wszystkim okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, podczas gdy należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa oraz odwoływać się do sposobu weryfikacji tego stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym;
5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przy ocenie wagi naruszenia prawa, że nie ma znaczenia okoliczność, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK, w sytuacji gdy na skutek zgłoszenia dokonanego przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę, dane zawarte w CEPiK są aktualne w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięte zostają cele ustawodawcy;
6. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie zaniechania uwzględnienia przy ocenienie wagi naruszenia prawa, że niezwłocznie po powzięciu wiedzy o uchybieniu obowiązkowi, Skarżący "dobrowolnie" uczynił zadość obowiązkowi zawiadomienia o zbyciu kilkunastu, pojazdów, oraz że w ustawowym terminie zawiadamiał o zbyciu lub nabyciu pojazdów, które zbywane lub nabywane były po 3 czerwca 2022 r., co świadczy o tym, że nie lekceważył prawa i nie powtarzał zachowań, naruszających obowiązek przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;
7. art. 189d k.p.a., poprzez przyjęcie, że przy wymierzaniu kary pieniężnej, jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", nie znajdują zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189d k.p.a., w sytuacji gdy regulacje przewidziane dziale IV a k.p.a., w tym dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189d k.p.a., należy uwzględniać przy wymierzaniu kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb pkt 2 u.p.r.d., jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", co wprost wynika ze znowelizowanego art. 140n ust. 6 u.p.r.d., obowiązującego od dnia 1 lipca 2023 r.;
8. art. 140n ust. 4 p.r.d., poprzez sprowadzenie zakresu naruszenia, o którym mowa w ww. przepisie wyłącznie do kwestii czasu trwania naruszenia;
9. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady przekonywania stron o zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności w następstwie:
- niewyjaśnienia, czy i jakie dobra prawnie chronione zostały faktycznie naruszone wskutek uchybienia;
- niezestawienia opóźnienia w zgłoszeniu zbycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków uchybienia ww. obowiązkowi z czasem reakcji organu I instancji na naruszenie ww. obowiązku, w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, że postępowanie w przedmiocie nałożenia przedmiotowej kary wszczęte zostało dopiero w dniu 26 września 2022 r., a więc po blisko czterech miesiącach od otrzymania przez organ zawiadomienia o zbyciu pojazdu i po blisko dwudziestu sześciu miesiącach od zbycia pojazdu, co powinno prowadzić do rozważenia przez organ sensu zaniechania nakładania kary po tak długim czasie od samodzielnego dokonania zgłoszenia;
- przyjęcia, że profesjonalnego uczestnika obrotu handlowego w wyższym stopniu aniżeli nieprofesjonalnego uczestnika obrotu obciążają negatywne konsekwencje uchybienia terminowemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu, mimo że ustawodawca przedmiotowego rozróżnienia nie uczynił, w następstwie czego doszło do naruszenia zasady równości oraz zasady sprawiedliwości społecznej;
10. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., w skutek nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 u.p.r.d. okoliczności przemawiających za dalej idącym miarkowaniem kary, w szczególności nieuwzględnienie przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", jak również przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a., mimo że w znowelizowanym art. 140n ust. 6 p.r.d., ustawodawca wprost wskazał, że w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie Prawo o ruchu drogowym należy odpowiednio stosować przepisy działu IVa k.p.a., a więc także art. 189d k.p.a.;
11. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., do którego doszło w wyniku naruszenia bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu koszów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Organ I instancji wykonał wytyczne WSA zawarte w wyroku z 21 września 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 498/23, niemniej jednak w ponowienie prowadzonym postępowaniu organy dopuściły się naruszenia innych przepisów, które ponownie powodowały konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą - Prawo o ruchu drogowym", lub "ustawą".
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1394), do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa wart. 140mbustawy zmienianej wart. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym.
Na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1579), zmieniającej w art. 4 ustawę z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, ze zm.), zmieniono brzmienie art. 71 ust. 1, dodano po art. 140 ma przepis art. 140 mb, zmieniono brzmienie art. 140n ust. 1, ust. 2ą, ust. 3a, ust. 6 oraz dodano ust. 7. Powyższa zmiana przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wynikała z zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dotyczących m. in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Art. 4 ww. ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.
Zgodnie z treścią art. 78 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, "właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:
-nabyciu lub zbyciu pojazdu;
-zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym."
Natomiast, na mocy art. 3 li ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej: ustawą COVID-19, w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r., wydłużono do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Z kolei, w myśl art. 3 li ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19, art. 140mb ustawy z dni 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Na podstawie art. 140mb ustawy - Prawo o ruchu drogowym: kto: będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu
- podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m-140mb, są nakładane w drodze decyzji administracyjnej (art. 140n ust. 1 ustawy) i nakładane przez starostę (art. 140n ust. 2a ustawy).
Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy).
Do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 ustawy).
Jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w art. 140mb, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. (art. 140 ust. 7 ustawy).
Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie regulują instytucji odstąpienia od wymierzenia kary i dlatego w tym zakresie znajdą zastosowanie regulujące tą materię przepisy k.p.a.
Zgodnie z art. 189 f §1 k.p.a. jego treścią: organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Z zaakceptowanych przez SKO ustaleń wynika, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej organ I instancji oparł się na przesłankach wymiaru kary, określonych w art. 140n ust. 4 ustawy.
SKO zaaprobowało maksymalną możliwą karę pieniężną w kwocie 1 000 zł, nałożoną przez organ I instancji (nie tylko w tej jednej sprawie).
Zdaniem Kolegium organ I instancji czytelnie wskazał w uzasadnieniu, że ustalając wysokość kary, wziął pod uwagę, zgodnie z art. 140n ust. 4 ustawy, zakres naruszenia, podkreślając, że odwołujący był w opóźnieniu aż 555 dni, oraz powtarzalność naruszeń. Z akt wynika bowiem niewątpliwie, że przedmiotowe naruszenie było kolejnym i jednym z wielu (kilkunastu), których dopuścił się odwołujący w analizowanym okresie. Z uzasadnienia organu II instancji wynika również, że organ I instancji ustalając wysokość kary miał też na uwadze przesłankę korzyści finansowej uzyskanej z tytułu naruszenia ustawy, jednakże pomimo jej nie stwierdzenia uznał, że pozostałe przesłanki przemawiały w wystarczającym stopniu za ustaleniem kary w przyjętej wysokości.
W ocenie Sądu w uzasadnieniach decyzji, zwłaszcza SKO, zabrakło refleksji czy wobec skarżącego, który ma kilkanaście analogicznych spraw, i choć z opóźnieniem, wykonał ciążący na nim obowiązek, konieczne było nałożenie kary w maksymalnej wysokości. Ponadto wbrew stanowisku organów złożony przez skarżącego w trakcie 7 dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego wniosek dowodowy miał wpływ na wynik sprawy. Dotyczył bowiem ustalenia okoliczności, które stanowią jedno z kryteriów oceny znikomej wagi naruszenia prawa, jako jednej z przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Jeszcze raz przypomnieć należy, że zgodnie z art 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 2022 r., II GSK 376/22 ( wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazał za Sądem I instancji, że fakt, iż dany podmiot dokonuje profesjonalnego obrotu jest argumentem niewystarczającym za odmową zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Przy ocenie wagi naruszenia powinno się bowiem wziąć pod uwagę, to czy chronione przepisami prawa interesy publiczne zostały faktycznie naruszone wobec dokonania zgłoszenia przez zbywcę samochodu, co pozwalało już samo w sobie na odnotowanie w stosownych rejestrach zmiany właściciela pojazdu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest również pogląd, że znikomości wagi naruszenia, o którym traktuje art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie można postrzegać jedynie z punktu widzenia samego faktu zaistnienia deliktu administracyjnego (niezawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu), ale skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej czy prywatnej. Wskazuje na to wyraźnie dalszy człon art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uzależniający odstąpienie od potwierdzenia faktu usunięcia naruszenia prawa (a więc jego skutków). Nie każde zatem naruszenie obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. skutkuje automatycznym obowiązkiem wymierzenia przez organ kary administracyjnej (tak wyrok WSA w Kielcach z 18.07.2024 r., I SA/Ke 229/24).
W ocenie Sądu orzekającego informacje, które były przedmiotem wniosku dowodowego skarżącego z 16 lutego 2024r. miały istotne znacznie dla wyniku postępowania. Skarżący zmierzał do wykazania w jakiej dacie nabywca zgłosił nabycie pojazdu zakupionego od skarżącego oraz w jakiej dacie doszło do ujawnienia danych nowego właściciela w bazie CEPIK. Skarżący zmierzał więc do wykazania, czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia w obszarze dóbr prawem chronionych, które dotyczy zachowania aktualności bazy CEPIK w celu ochrony legalnego obrotu pojazdami.
Organy oceniając czy zachodzą przesłanki do odstąpienia do wymierzenia kary, jak również w jakiej wysokości należy wymierzyć karę pieniężną w ramach dyrektyw kary, wymienionych w art. 140n ust. 4 p.r.d. w zw. z art. 16 ustawy zmieniającej, wzięły pod uwagę wielkość przekroczenia terminu do zawiadomienia oraz powtarzalność naruszeń. Nie oceniły natomiast takich kryteriów, jak rzeczywiste zagrożenie dla dobra prawnie chronionego rozumianego jako zapewnienie aktualności bazy CEPIK w celu zachowania legalności obrotu pojazdami oraz zachowanie Skarżącego po powzięciu informacji o naruszeniu prawa. W tym kontekście wskazać należy po pierwsze, że informacja o dacie ujawnienia w bazie CEPIK nowego właściciela pojazdu na skutek zawiadomienia przez nabywcę ma istotne znaczenie dla oceny, czy doszło do rzeczywistego zagrożenia dla dobra prawnie chronionego. Po drugie znaczenie ma okoliczność, że skarżący zaprzestał naruszania prawa, ponieważ we własnym zakresie przed wszczęciem postępowania administracyjnego zawiadomił o zbyciu pojazdu. Te dwie okoliczności winny zostać przez Organ ocenione pod względem możliwości odstąpienia od wymierzenia kary.
Reasumując w toku ponownego rozpoznania sprawy Organ odwoławczy ponownie dokona oceny zebranego materiału dowodowego i uzupełni go o przeprowadzenie dowodu zawnioskowanego przez skarżącego. Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego ponownie oceni podstawy do ewentualnego odstąpienia od wymierzenia kary, przy uwzględnieniu wskazanych wyżej kryteriów.
Z tych wszystkich przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i 209 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło