II SA/Rz 124/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Jerzy Solarski /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie renty socjalnej skargę oddala II SA/Rz 124/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 18 pkt 4 w zw. z art. 12 ust. 1, art. 26 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej /Dz. U. Nr 135, poz. 1268/ oraz art. 17 pkt 1, art. 19, art. 20, art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. B. od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. D. z dnia [...] listopada 2003 r. w przedmiocie odmowy przyznania D. B. renty socjalnej - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie I instancji. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że organ I instancji na podstawie art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm./ odmówił D. B. przyznania renty socjalnej od 21 sierpnia 2000 r., bowiem renta socjalna przysługuje od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. D. B. wniosek taki złożył w dniu 5 sierpnia 2003 r. i decyzją z dnia 12 sierpnia 2003 r. otrzymał rentę socjalną od 1 sierpnia 2003 r. do 30 września 2003 r. ze względu na okoliczność, iż od dnia i października 2003r. świadczenie to wypłacają jednostki organizacyjne ZUS. Od decyzji tej odwołanie wniósł D. B. podnosząc, że jest ona dla niego krzywdząca, gdyż odmawia wyrównania renty socjalnej przyznanej przez Sąd w K. od 21 sierpnia 2000r. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało na art. 19 k.p.a., gdzie rzeczą organów jest przestrzeganie z urzędu właściwości rzeczowej i miejscowej. W przypadku właściwości rzeczowej jej zakres wyznaczają przepisy prawa materialnego. W sprawach rent socjalnych prawem takim jest ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej /Dz. U. Nr 135 poz. 1268/, która weszła w życie z dniem 1 października 2003 r. Na mocy art. 18 pkt 4 tej ustawy został uchylony art. 27a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, dotyczący renty socjalnej. Oznacza to, że ośrodki pomocy społecznej z dniem 1 października 2003 r. przestały być uprawnione do orzekania w sprawie tego świadczenia, a organem właściwym od tej daty są jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji publicznej przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność tej decyzji bez względu na trafność rozstrzygnięcia. Jeżeli występuje przypadek wydania decyzji z naruszeniem właściwości, od której wniesiono odwołanie, to wyeliminowanie takiej decyzji następuje poprzez jej uchylenie i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Tak też należało uczynić w konkretnym przypadku, bowiem wydanie decyzji w przedmiocie renty socjalnej należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na decyzję tą skargę wniósł D. B. formułując zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 27 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej, gdyż w tym przypadku należało zastosować przepisy ustawy o pomocy społecznej, naruszenie art. 43 ust. 6 tej ustawy bowiem wniosek o przyznanie renty socjalnej złożony został w kwietniu 2002 r. i naruszenie art. 105 § 1 oraz art. 138 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że postępowanie przed organem I instancji stało się bezprzedmiotowe. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, przez przyznanie renty socjalnej od kwietnia 2002 r., przy zasądzeniu kosztów postępowania. Rozwijając zarzuty i wnioski naprowadził, że po rozpatrzeniu wniosku z 18 listopada 2003 r. organ I instancji odmówił przyznania renty socjalnej za okres od 21 sierpnia 2000 r. do 31 lipca 2003 r., chociaż postępowanie dotyczące stopnia niepełnosprawności, po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji, zakończone zostało wyrokiem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 2 czerwca 2003 r. który orzekł, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od 21 sierpnia 2000 r. do 1 kwietnia 2005 r. Wobec tego pomimo braku dokumentacji nie ulega wątpliwości, że w dacie składania wniosku w kwietniu 2002 r. skarżący spełniał kryteria do otrzymania dochodzonego świadczenia. Jeżeli więc organy nie przyznają renty socjalnej za zamknięty okres, to wyrok Sądu będzie dla skarżącego bez znaczenia. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podkreśliło, że przedmiotowa sprawa, a w konsekwencji decyzja organu I instancji, wydana została na skutek wniosku skarżącego doręczonego organowi w dniu 18 listopada 2003 r. Data ta jest więc datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, co prowadzi do wniosku, że argumentacja skargi wskazująca na wszczęcie postępowania w kwietniu 2002 r. jest chybiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. Stan faktyczny jest następujący: wnioskiem z dnia 5.08.2003r. D. B. wystąpił o przyznanie renty socjalnej załączając m.in. wyrok Sądu Rejonowego- Sądu Pracy w Krośnie z dnia 2.06.2003r. sygn. IV.[...], zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie P. z dnia [...].01.2003r. i ustalający, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym do dnia 21.08.2000r. do 1.04.2005r. Na tej podstawie Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. D. decyzją z dnia [...].08.2003r. przyznał D. B. rentę socjalną od dnia 1.08.2003r. do dnia 30.09.2003r. w kwocie 418zł miesięcznie. Z akt wynika, że decyzja ta nie była kwestionowana i stała się ostateczna. Kolejnym wnioskiem datowanym 11.11.2003r. (data wpływu do organu - 18.11.2003r.) D. B. domagał się wyrównania renty socjalnej za okres ustalony wyrokiem Sądu w Krośnie z dnia 2.06.2003r. sygn. IV.[...], którym ustalono niepełnosprawność od 21.08.2000r. Wniosek ten zainicjował postępowanie w niniejszej sprawie; organ I instancji decyzją z dnia 25.11.2003r. odmówił przyznania renty socjalnej "do" dnia 21.08.2000r. (powinno być "od"), a organ odwoławczy decyzją, której skarga dotyczy, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji. Materialnopraną podstawę decyzji przyznającej D. B. rentę socjalną na okres od 1.08.2003r. do 30.09.2003r. stanowił art. 27a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm./. Przepis ten w dacie wydawania decyzji z dnia 12.08.2003r. miał brzmienie: renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu. Niezależnie od tego unormowania przyznając świadczenie Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej kierował się przepisem art. 38 tej ustawy który stanowił, że świadczenia pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego bądź innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego oraz przepisem art.43 ust.6 ustawy o pomocy społecznej. Według tego unormowania, mającego decydujący wpływ na czasookres przyznania renty socjalnej D. B., świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Stąd też renta socjalna przyznana została od 1.08.2003r, gdyż wniosek wraz z dokumentacją złożony został 5.08.2003r. Przepis art.27a ustawy o pomocy społecznej został uchylony przez art. 18 pkt 4) ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej /Dz. U. Nr 135, poz. 1268/. Ustawa ta (o rencie socjalnej) weszła w życie z dniem 1 października 2003 r. (art.30) i w odmienny sposób unormowała właściwość organów orzekających w sprawach dotyczących tego świadczenia. Z mocy art. 12 ust.1 ustawy, decyzję w sprawie przyznania renty socjalnej wydaje i świadczenie to wypłaca jednostka organizacyjna Zakładu właściwa ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o rentę socjalną. Ustawa nałożyła przy tym na ośrodki pomocy społecznej obowiązek przekazania do dnia 31 sierpnia 2003r. jednostkom organizacyjnym Zakładu dokumentację umożliwiającą przyznanie i wypłatę renty socjalnej od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art.12 ust.4). Jednocześnie w art. 27 ust.1 ustawy stwierdzone zostało, że do spraw o przyznanie renty socjalnej wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W razie ustalenia po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy prawa do renty socjalnej na podstawie dotychczasowych przepisów ośrodki pomocy społecznej po dokonaniu wypłaty renty socjalnej za okres do dnia 30 września 2003r. niezwłocznie przekażą jednostkom organizacyjnym Zakładu dokumentację. Przedstawiony powyżej stan prawny w powiązaniu ze stanem faktycznym występującym w sprawie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że Kolegium zaskarżoną decyzją prawa nie naruszyło. W dacie składania wniosku o wyrównanie renty socjalnej za okres od daty ustalenia niepełnosprawności do daty przyznania tego świadczenia, a więc w dniu 18.11.2003r., organy pomocy społecznej, do których wniosek wpłynął, nie były właściwe w tego rodzaju sprawach. Jak już wyżej wskazano, począwszy od 1.10.2003r. wszelkie sprawy dotyczące renty socjalnej przekazane zostały jednostkom organizacyjnym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec tego podjęcie decyzji merytorycznej (o przyznaniu albo o odmowie renty socjalnej) przez organy pomocy społecznej obarczone było wadą nieważności, z mocy art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. W tej sytuacji, skoro od decyzji dotkniętej nieważnością złożone zostało odwołanie, prawidłowym było wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego i umarzenie postępowanie I instancji. Jeśli chodzi natomiast o zarzuty skargi dotyczące złożenia wniosku o rentę socjalną w kwietniu 2002 roku to stwierdzić należy, że jeśli nawet wniosek taki został złożony (w aktach brak takiego wniosku), to i tak nie mógł on stanowić podstawy przyznania renty socjalnej, Jest tak dlatego, ponieważ przesłaną przyznania tego świadczenia była całkowita niezdolność do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia (art.27a ustawy o pomocy społecznej). Poza sporem pozostaje natomiast, że stopień niepełnosprawności uprawniający do renty socjalnej ustalony został dopiero wyrokiem Sądu w Krośnie z dnia 2.06.2003r. sygn. IV.[...]. Okoliczność ta w powiązaniu z art.43 ust.6 ustawy o pomocy społecznej, który dla przyznania i wypłaty świadczenia wymagał złożenia wniosku wraz z dokumentami (a więc orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności), wykluczała przyznanie renty za wcześniejszy okres. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnych. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwaną dalej P.p.s.a. ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu - w tym przypadku decyzji administracyjnej - z prawem. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że prawo nie zostało naruszone. Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.