II SA/Rz 124/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków A. D. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała w nim, że funkcjonuje samotnie w mieszkaniu o powierzchni 53 m.kw., którego jest właścicielką. Jedyne źródło jej utrzymania to renta o wysokości 1453 zł miesięcznie netto. We wniosku złożonym na formularzu obowiązującym w postępowaniu cywilnym skarżąca podała, że na utrzymanie mieszkania (tj. czynsz i opłaty za media) wydaje miesięcznie kwotę 400 zł, natomiast na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy obowiązującym na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego (PPF) wskazała, że wydatkuje z tego tytułu kwotę 800 zł miesięcznie. Wydatek na leczenie to z kolei kwota ok. 200 zł miesięcznie (jest inwalidką I grupy). Ponadto raz w roku wyjeżdża na specjalistyczne, konieczne leczenie, którego kosztu nie wskazała. Zgromadzone na rachunku bankowym oszczędności to kwota 30 000 zł ("na czarną godzinę"). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jest to zasada, od której wyjątek stanowią regulacje dotyczące instytucji prawa pomocy. Te ostatnie - jako unormowania stanowiące odstępstwo od wskazanej reguły - nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający, a zatem tylko nie budzące wątpliwości spełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy może skutkować uwzględnieniem złożonego w tym zakresie wniosku. Przedmiotowe przepisy przewidują możliwość wsparcia ze środków Skarbu Państwa osób, które nie dysponują wystarczającymi możliwościami finansowymi zapewnienia sobie dostępu do sądu przez zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego zastępcy prawnego (tzn. w zakresie całkowitym) bądź też tylko częściowe zwolnienie od takich kosztów czy też jedynie ustanowienie takiego zastępcy (tj. w zakresie częściowym) – art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy w najszerszych granicach (czego dotyczy żądanie A. D.) uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe prawo pomocy dopuszczalne jest w razie wykazania przez składającego wniosek, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Mając zatem na uwadze przedstawione regulacje oraz podane przez wnioskodawczynię informacje uznano, że nie wykazała ona nie tylko spełnienia w jej wypadku przesłanek przyznania tzw. całkowitego prawa pomocy, ale także prawa pomocy w częściowym zakresie. Wskazuje na to m. in. okoliczność w postaci uiszczenia przez skarżącą wpisu od złożonej w niniejszej sprawie skargi w kwocie 200 zł. Fakt ten świadczy, że w zakresie możliwości finansowych skarżącej leżało poniesienie powyższego wydatku, a zatem odbyło się to bez jakiegokolwiek uszczerbku w jej tzw. koniecznym utrzymaniu w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tym miejscu należy podkreślić, że opłacenie skargi było jedynym na obecnym etapie postępowania warunkiem nadania mu dalszego biegu. Kolejne zaś, związane z postępowaniem tym koszty, które mogą, lecz nie muszą się pojawić, będą rozłożone w czasie (ich najbardziej prawdopodobna wysokość to łącznie 200 zł, w tym 100 zł za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w wypadku oddalenia skargi oraz 100 zł jako wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej). Podstawową jednak okolicznością, która przesądza o zasadności oddalenia wniosku skarżącej jest fakt posiadania przez nią oszczędności pieniężnych w kwocie 30 000 zł, a zatem wielokrotnie przewyższającej podane wyżej ewentualne koszty sądowe w niniejszej sprawie, jak też wysokość wynagrodzenia adwokata. Fakt zgromadzenia środków pieniężnych w podanej kwocie w żadnym wypadku nie może przemawiać za potrzebą uwzględnienia żądania skarżącej w jakiejkolwiek części. Instytucja prawa pomocy ma bowiem na celu umożliwić należytą obronę swoich praw przed sądem osobom znajdującym się w danym momencie w trudnej sytuacji, uniemożliwiającej im obiektywnie poniesienie wydatków łączących się z postępowaniem, w którym biorą udział. Przez okoliczność w postaci posiadania oszczędności znacznej wielkości (w porównaniu do wydatków związanych z przedmiotowym postępowaniem) A. D. z pewnością do osób takich zaliczyć nie można. Poza tym, z wniosku wynika, że wszystkie jej potrzeby życiowe bez trudu zaspokaja, posiadając stały dochód w postaci renty i nie mając nikogo na utrzymaniu. W takiej więc sytuacji, nawet tylko częściowe uwzględnienie jej żądania prowadziłoby do nadużycia instytucji prawa pomocy, przeznaczonej – jak wyżej wskazano – dla osób ubogich o braku jakichkolwiek bądź dostatecznych środków finansowych na zapewnienie sobie udziału w danym postępowaniu sądowym. Brak jest więc podstaw do przerzucenia ciężaru kosztów niniejszego postępowania na społeczeństwo (źródłem finansowania instytucji prawa pomocy są środki publiczne). Biorąc to pod uwagę odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy uznając, że jej sytuacja ekonomiczna pozwala na pokrycie wszelkich związanych ze sprawą kosztów bez jakiegokolwiek uszczerbku we własnym utrzymaniu. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.