II SA/Rz 124/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. P. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne. W skardze tej złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zaznaczył, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, bowiem pozostaje bez pracy, na utrzymaniu ma zaś pięcioro dzieci. Jedną z córek dowozi na rehabilitację do szpitala w [...]. Dwoje innych dzieci leczy się zaś u ortodonty, do którego także trzeba je zawozić. Na wiosnę skarżący ma podjąć pracę na budowie. We wniosku złożonym następnie na urzędowym formularzu (PPF) wymieniony ponowił wskazane żądanie. Podał, że pozostaje w leczeniu w przychodni okulistycznej. Jako pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osoby wskazał: żonę pobierającą świadczenia rodzinne w wysokości 780 zł i piątkę dzieci (4, 7, 9, 10 i 12 lat). Wydatki rodziny są następujące: 250 zł – energia elektryczna, 90 zł – gaz, 42 zł - wywóz śmieci, 150 zł – woda, 50 zł – telefon, 150 zł – rehabilitacja córki, koszty dowozu i lekarstw. Z uwagi na zbyt małą ilość podanych danych, potrzebnych do rozpoznania niniejszego wniosku wezwano składającego go do wskazania średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie rodziny, na opał, posiadanych pojazdów mechanicznych i kosztów ich utrzymania, wydatków na leczenie, jak też źródła pokrycia wymienionych w kontekście wysokości wskazanego dochodu tj. 780 zł oraz podanych wydatków w kwocie 732 zł. Wezwanie dotyczyło także nadesłania wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy i jego żony. W odpowiedzi P. S. podniósł, że nie prowadzi notatek odnośnie do wydawanych kwot i dlatego trudno jest mu je określić, zwłaszcza, że "niektóre rzeczy" dostaje "w prezencie". Wykonuje czasem prace dorywcze, jednak z zarobkiem jest "różnie". Drewno na opał dostał za darmo, zaś resztę przywiezie od siostry w zamian za pomoc przy różnych pracach. Wydatki na jego leczenie to od 60 do 90 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada konta bankowego, natomiast żona ze swojego konta wybiera pieniądze przekazywane ze środków pomocy społecznej. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zwolnienie od kosztów sądowych mieści się w tzw. częściowym prawie pomocy. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jego przyznanie uwarunkowane jest wykazaniem przez ubiegającego się o takie wsparcie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten nakłada więc na wnioskodawcę ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej pomoc. Pozostaje to w związku z brzmieniem art. 199 P.p.s.a. przewidującego zasadę ponoszenia przez strony kosztów postępowania, jak i z treścią art. 252 § 1 P.p.s.a., który zobowiązuje składającego wniosek do podania dokładnych informacji o swoim stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Dlatego też sposób rozpoznania żądania zależy w istocie od samego zgłaszającego go, tj. od tego, co zostanie przez niego przedstawione. Ułatwieniem w tym zakresie jest instytucja wezwania o przedstawienie dodatkowych danych oraz o nadesłanie dodatkowych dokumentów, wskazana w art. 255 P.p.s.a. Wezwanie precyzuje bowiem informacje wymagane na potrzeby rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zadaniem adresata takiego wezwania jest pełne ustosunkowanie się do jego treści. W przeciwnym bowiem wypadku tj. gdy odpowiedź jest wybiórcza, bądź też w ogóle nie zostanie udzielona, wnioskodawca naraża się na odmowę przyznania prawa pomocy. Stanowisko takie podzielane jest w orzecznictwie sądowym (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.08.2013 r. II FZ 628/13, publ.: http://nsa.gov.pl). P. S. nie udzielił całościowej odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie, przez co nie rozwiał wątpliwości co do jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Nie wskazał mianowicie średnich miesięcznych kosztów wyżywienia rodziny, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie samochodu, a przede wszystkim nie ujawnił średniej wysokości dochodu netto uzyskiwanego z prac dorywczych. Zdecydowanie za niewystarczające należy uznać w tym zakresie stwierdzenia wnioskodawcy, że nie notuje wysokości takich wydatków, zaś z zarobkiem bywa "różnie". Trudno bowiem dać wiarę, by mając do dyspozycji niewielką ilość środków pieniężnych strona nie znała wielkości tych środków i ich kwotowego przeznaczenia. Poza tym, skarżący z sobie tylko znanych przyczyn nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego swojej żony, a wymieniona takowy posiada, na co wprost wskazał sam wnioskodawca. Ze względu więc na brak wiedzy o faktycznej wielkości miesięcznego dochodu pozostającego do dyspozycji skarżącego i wielkości jego wydatków odmówiono przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.