II SA/Rz 124/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 lutego 2016 r. II SA/Rz 124/16 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy W skardze na opisaną w sentencji postanowienia decyzję P.S. zgłosił żądanie przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, gdyż pozostaje bez pracy, a na utrzymaniu ma pięcioro dzieci. Rodzina nie posiada żadnych oszczędności, a źródłem jej utrzymania są świadczenia rodzinne wypłacane jego żonie w wysokości 780 zł miesięcznie oraz prace dorywcze świadczone przez wnioskodawcę. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie podnosząc, że nie wykazał on niemożności poniesienia kosztów sądowych we własnym zakresie. W toku postępowania skierował bowiem do wnioskodawcy wezwanie o przedstawienie dodatkowych danych i dokumentów, niemniej P.S. nie udzielił na nie całościowej odpowiedzi, przez co nie rozwiał wątpliwości co do jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Nie wskazał mianowicie średnich miesięcznych kosztów wyżywienia rodziny, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie samochodu, a przede wszystkim nie ujawnił średniej wysokości dochodu netto uzyskiwanego z prac dorywczych. Nie nadesłał również wyciągów z posiadanych przez rodzinę rachunków bankowych. We wniesionym sprzeciwie P.S., wskazując na trudną sytuację materialno-bytową rodziny, ponowił żądanie przyznania mu zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że w 2016 r. zarobił jedynie 210 zł i co powszechnie wiadomo, kwota ta nie jest wystarczająca na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 Ppsa) winien był wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży po stronie wnioskodawcy – jest on zobligowany do pełnego i wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji rodzinnej i materialnej, w sposób umożliwiający ocenę zasadności złożonego wniosku. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie Sądu uzależnione jest od tego, co zostało wykazane przez wnioskodawcę. Zdaniem Sądu zaskarżonym postanowieniem referendarz w pełni zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie. Już bowiem pobieżna analiza wniosku skarżącego upoważnia do stwierdzenia, że podane informacje uniemożliwiają dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej. Pomimo jasnego i czytelnego wezwania wystosowanego tak przez referendarza sądowego, jak i Sąd, wnioskodawca konsekwentnie unika odpowiedzi za postawione pytania i nie podejmuje chociażby próby wyjaśnienia sygnalizowanych wątpliwości. Nie nadesłał bowiem wyciągu z rachunków bankowych osób tworzących gospodarstwo domowe obejmujących okres ostatnich 3 miesięcy wyjaśniając, że żądane wyciągi już nadesłał, "do banku ma 24 km w jedną stronę" i obecnie nie ma środków finansowych na taką podróż, a pozostali członkowie rodziny nie posiadają rachunków bankowych. Tymczasem nadesłany przez niego wyciąg z rachunku bankowego wskazuje saldo na dzień 1 stycznia 2016, a wyciąg z rachunku bankowego żony na okres jedynie lutego 2016 r. Nie wskazał również wysokości rachunków wynikających z zamieszkiwania w budynku mieszkalnym, które uiszcza rodzina argumentując, że ich nie posiada "bo właściciel nie życzy sobie żeby jego dane były używane". Nie wyjawił również wszystkich form wsparcia otrzymywanego przez rodzinę ze strony pomocy społecznej podając, że rodzina otrzymuje jedynie zasiłek rodzinny w wysokości 840 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 540 zł "przyznany na dwa miesiące". Z nadesłanego zaś wyciągu z rachunku bankowego żony wynika, że tylko w lutym 2016 r. na jej konto wpłynęły kwoty 180 zł i 200 zł stanowiące odpowiednio świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności oraz zasiłek celowy "na zaspokojenie innych potrzeb". Nie sposób zatem uznać, że skarżący wykazał niemożność poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a jest to okoliczność warunkująca przyznanie prawa pomocy. Brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej musiał tym samym skutkować odmową przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, choć Sąd nie neguje, że skarżący może znajdować się w trudnej sytuacji materialnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.