II SA/Rz 124/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G.M. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2018 r. odmawiającego przyznania G.M. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.M. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie G.M. zwróciła się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując wniosek tym, że jej jedynym źródłem utrzymania jest kwota 2.244 zł z tytułu emerytury, nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, udziałów, kosztowności, ani wartościowych przedmiotów ruchomych jak samochód, w gospodarstwie domowym jest osobą samotną. Skarżąca jako majątek wskazała dom o pow. 100 m², mieszkanie 50 m², nieruchomość rolna o pow. 1,63 ha, a jako stałe zobowiązania zadeklarowała opłaty na gaz, energię, wodę, wyżywienie, odzież, lekarstwa i leczenie , remonty mieszkania, środki higieny, opał, telefon, im opłaty sądowe co pochłania w całości kwotę 2.244 zł. Wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej Skarżąca podała, że średnio miesięcznie wydaje: na wyżywienie 800 zł , lekarstwa i leczenie 300 zł, gaz, energię elektryczną, kanalizację i wodę oraz wywóz śmieci 350 zł, opał 100 zł, telefon 120 zł, środki higieny osobistej 60 zł, podatki i opłaty 64 zł, odzież 100 zł, bieżące remonty mieszkania 300 zł, opłaty sądowe 50 zł. Nie oświadczyła, że korzysta z pomocy instytucji i innych osób w związku z sytuacją materialną, przedłożyła dwa rachunki: za energię i gaz na kwoty 128,83 zł i 73,56 zł oraz historie rachunku bankowego za okres od 27.02.2018 do 19.03.2018 r. z operacją wypłaty środków w wysokości 2.240 zł i opłaty za prowadzenie rachunku. Wyjaśniła, że pod wskazanych w skardze adresem zamieszkują dwie osoby, ale prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, nie uzyskuje żadnych pożytków z posiadanej nieruchomości rolnej. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Uzasadniając swoje odmowne stanowisko wyjaśnił, że informacje zawarte we wniosku i podane w następstwie wezwania nie uprawniają go do uznania, że skarżąca pozostaje w sytuacji w której nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Posiada bowiem stałe źródło dochodu w wysokości 2.244 zł, w całości według oświadczenia konsumowane przez wydatki. Nie wykazała jego wysokości ani nie przedłożyła wyciągów z rachunku bankowego celem weryfikacji stanu środków pieniężnych. W sposób bardzo lakoniczny próbowała wyjaśnić swoją sytuację jako trudną na tyle, że nie pozwala ona na partycypowanie w jakiejkolwiek części w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Jednak przy uwzględnieniu całokształtu podanych informacji, rozpoznający wniosek referendarz uznał, że Skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia wyekspediowano na adres skarżącej podany w skardze. Odbiór przesyłki pokwitował dorosły domownik M.M. w dniu 4 maja 2018 r. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, który wpłynął do Sądu dniu 10 maja 2018 r. G.M. wniosła o jego uchylenie, sprostowanie i uzupełnienie części orzekającej, zwolnienie z kosztów wpisu sądowego od skargi w części oraz ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. W szczególności dlatego, że Sąd nie określił wysokości wpisu od skargi, jak również nie określił, czy wpis dotyczy wyłącznie skarżącej czy jest to opłata solidarna z M.M. Ponadto postanowienie zawiera błąd formalno – prawny albowiem dotyczy wniosku M.M., które to orzeczenie zostało przesłane i doręczone G.M. Jednocześnie część orzekająca winna być uzupełniona o ustalenie miejsca lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nadto Sąd nie ustalił wnikliwe dochodów G.M. stwierdzając, że posiada stałe źródło dochodu w wysokości 797 zł z tytułu pracy w wymiarze ½ etatu co jest niezgodne ze stanem podanym we wniosku. Ponadto skarżąca rzetelnie wykazała swoją stację majątkową oraz rodzinną, jak również brak możliwości dokonania opłaty sadowej w jakiejkolwiek części, bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. radcy prawnego objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, po myśli art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymóg spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej jego przyznanie. Sąd stwierdza, że referendarz sądowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną nie spełniła warunku wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy ocenie zasadności wniosku wzięto słusznie pod uwagę, że Skarżąca nie udokumentowała źródła swojego dochodu w wysokości 2.244 zł ani nie przedłożyła wyciągów z rachunku bankowego, co wyłącza weryfikację stanu posiadanych środków pieniężnych. Ponadto Skarżąca nie wykazała jakichkolwiek wydatków na leczenie, nie powołała się na okoliczności losowe, nadzwyczajne, które uniemożliwiałyby jej pokrycie koniecznych kosztów związanych z postępowaniem przed sądem. Nie powołała się na okoliczności mogące świadczyć o tym, że comiesięczne wydatki w kwocie 300 zł na bieżące remonty są niezbędne i konieczne. Słusznie zatem uznał referendarz sądowy, iż wydatki te nie korzystają z przywileju pierwszeństwa przed kosztami sądowymi, a przynajmniej takiego pierwszeństwem Skarżąca nie wykazała. Skarżąca w sposób bardzo lakoniczny próbowała wyjaśnić swoją sytuację jako trudną na tyle, że nie pozwala ona na partycypowanie w jakiejkolwiek części w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego, jednak uchyliła się od współpracy z Sądem w zakresie wyjaśnienia i udokumentowania tej sytuacji, co przy uwzględnieniu całokształtu podanych informacji, nie pozwoliło na uwzględnienie jej wniosku. Sąd, wbrew twierdzeniom Skarżącej, naprowadził ją na to, że wpis w niniejszej sprawie będzie miał charakter solidarny wskazując, że może podjąć próbę porozumienia w tej sprawie z drugą skarżącą - córką by wspólnie wywiązać się z nałożonego obowiązku uiszczenia opłaty sądowej lub ewentualnie innych przyszłych kosztów, o ile wystąpią. Także podniesiony zarzut o niewskazaniu wysokości wpisu od skargi w niniejszej sprawie w uzasadnieniu postanowienia okazał się chybiony, w kontekście okoliczności jakie legły u podstaw odmownego załatwienia wniosku. Skarżąca posiada wiedzę na temat wysokości wpisu w tej sprawie, bowiem jest to już kolejna sprawa tocząca się przed tut. Sądem w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie drogi gminnej w N., w której wpis sądowy wynosi 500 zł (II SA/Rz 801/13). Nie ma żadnej regulacji prawnej, która obligowałaby do szczegółowego wskazania w sentencji postanowienia inwestycji której dotyczy decyzja. Odnosząc się natomiast do kwestii nieprawidłowego, zamiennego doręczenia postanowień dotyczących prawa pomocy obydwu skarżącym, Sąd stwierdza, że budzi wątpliwości prawdziwość podnoszonych w tym zakresie przez Skarżącą twierdzeń, a także cel takich działań. Przesyłki zostały skierowana na właściwy adres, jednakowy dla obu skarżących, zaś odbiór przesyłek zawierających odpisy postanowień w przedmiocie prawa pomocy odnoszących się do każdej z nich pokwitowała jako dorosły domownik M.M.. Z treści sprzeciwów wynika zaś jednoznacznie, że na adres skarżących zostały skierowane 2 postanowienia, których treść jest skarżącym znana, zaś przed wniesieniem sprzeciwu nie podnosiły one kwestii nieprawidłowego doręczenia postanowień. Argumenty te w połączeniu z faktem, że skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy legły u podstaw merytorycznego rozpoznania sprzeciwu poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.