II SA/Rz 124/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.M. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2018 r. odmawiającego przyznania M.M. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.M. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie M.M. (dalej: Skarżąca) zwróciła się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując wniosek tym, że jej jedynym źródłem utrzymania jest kwota 797 zł z tytułu pracy w wymiarze ½ etatu, nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, udziałów, kosztowności, ani wartościowych przedmiotów ruchomych jak samochód. Skarżąca wskazała jedynie mieszkanie 50 m², a jako stałe zobowiązania zadeklarowała opłaty na gaz, energię, wodę, wyżywienie, odzież, środki higieny, opał, telefon, co pochłania w całości kwotę 797 zł. Wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej Skarżąca podała, że nie posiada rachunku bankowego, średnio miesięcznie wydaje: na gaz energię elektryczną, kanalizację i wodę 145 zł, opał 40 zł, telefon 60 zł, środki higieny osobistej 50 zł, wyżywienie 420 zł, podatki i opłaty 32 zł, odzież 50 zł, nie korzysta z pomocy instytucji i innych osób w związku z sytuacja materialną. Wyjaśniła, że pod wskazanych w skardze adresem zamieszkują dwie osoby, ale prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Uzasadniając swoje odmowne stanowisko wyjaśnił, że informacje zawarte we wniosku i podane w następstwie wezwania nie uprawniają go do uznania, że skarżąca pozostaje w sytuacji w której nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Posiada bowiem stałe źródło dochodu w wysokości 797 zł, w całości według oświadczenia konsumowane przez wydatki. Nie wykazała jego wysokości za pojącą rachunku bankowego, zeznania PIT czy zaświadczenia, o co była wzywana. Nie przedłożyła rachunków za media, nie wykazała jakichkolwiek wydatków. Nie powołała się na żadne szczególne okoliczności które nie pozwalałaby jej na partycypowanie w kosztach sądowych. Przy uwzględnieniu całokształtu podanych informacji, rozpoznający wniosek referendarz uznał, że Skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia wyekspediowano na adres skarżącej podany w skardze. Odbiór przesyłki pokwitowała skarżąca osobiście w dniu 4 maja 2018 r. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, który wpłynął do Sądu dniu 10 maja 2018 r. M.M. wniosła o jego uchylenie, sprostowanie i uzupełnienie części orzekającej, zwolnienie z kosztów wpisu sądowego od skargi w części oraz ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. W szczególności dlatego, że Sąd nie określił wysokości wpisu od skargi, jak również nie określił, czy wpis dotyczy wyłącznie skarżącej czy jest to opłata solidarna z G.M. Ponadto postanowienie zawiera błąd formalno – prawny albowiem dotyczy wniosku G.M., które to orzeczenie zostało przesłane i doręczone M.M. Jednocześnie część orzekająca winna być uzupełniona o ustalenie miejsca lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nadto Sąd nie ustalił wnikliwe dochodów M.M. stwierdzając, że posiada stałe źródło dochodu w wysokości 2. 244 zł, co jest niezgodne ze stanem podanym we wniosku. Ponadto skarżąca rzetelnie wykazała swoją stację majątkową oraz rodzinną, jak również brak możliwości dokonania opłaty sadowej w jakiejkolwiek części, bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. radcy prawnego objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, po myśli art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymóg spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej jego przyznanie. Sąd stwierdza, że referendarz sądowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną nie spełniła warunku wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy ocenie zasadności wniosku wzięto słusznie pod uwagę, że Skarżąca nie udokumentowała wysokości swojego dochodu ani poprzez przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego, ani zeznania PIT ani zaświadczenia. Ponadto Skarżąca mimo wystosowanego do niej wezwania nie przedłożyła rachunków za media ani nie wykazała ponoszonych wydatków. Nie powołała się też na żadne okoliczności losowe, nadzwyczajne, które uniemożliwiałyby jej pokrycie koniecznych kosztów związanych z postępowaniem przed sądem. Skarżąca w sposób bardzo lakoniczny próbowała wyjaśnić swoją sytuację jako trudną na tyle, że nie pozwala ona na partycypowanie w jakiejkolwiek części w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego, jednak uchyliła się od współpracy z Sądem w zakresie wyjaśnienia i udokumentowania tej sytuacji, co przy uwzględnieniu całokształtu podanych informacji, nie pozwoliło na uwzględnienie jej wniosku. Sąd, wbrew twierdzeniom Skarżącej, naprowadził ją na to, że wpis w niniejszej sprawie będzie miał charakter solidarny wskazując, że może podjąć próbę porozumienia w tej sprawie z drugą skarżącą - córką by wspólnie wywiązać się z nałożonego obowiązku uiszczenia opłaty sądowej lub ewentualnie innych przyszłych kosztów, o ile wystąpią. Także podniesiony zarzut o niewskazaniu wysokości wpisu od skargi w niniejszej sprawie w uzasadnieniu postanowienia okazał się chybiony, w kontekście okoliczności jakie legły u podstaw odmownego załatwienia wniosku. Skarżąca posiada wiedzę na temat wysokości wpisu w tej sprawie, bowiem jest to już kolejna sprawa tocząca się przed tut. Sądem w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie drogi gminnej w N., w której wpis sądowy wynosi 500 zł (II SA/Rz 801/13). Nie ma żadnej regulacji prawnej, która obligowałaby do szczegółowego wskazania w sentencji postanowienia inwestycji której dotyczy decyzja. Odnosząc się natomiast do kwestii nieprawidłowego, zamiennego doręczenia postanowień dotyczących prawa pomocy obydwu skarżącym, Sąd stwierdza, że budzi wątpliwości prawdziwość podnoszonych w tym zakresie przez Skarżącą twierdzeń, a także cel takich działań. Przesyłki zostały skierowana na właściwy adres, jednakowy dla obu skarżących, zaś odbiór przesyłek zawierających odpisy postanowień w przedmiocie prawa pomocy odnoszących się do każdej z nich pokwitowała jako dorosły domownik M.M. Z treści sprzeciwów wynika zaś jednoznacznie, że na adres skarżących zostały skierowane 2 postanowienia, których treść jest skarżącym znana, zaś przed wniesieniem sprzeciwu nie podnosiły one kwestii nieprawidłowego doręczenia postanowień. Argumenty te w połączeniu z faktem, że skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy legły u podstaw merytorycznego rozpoznania sprzeciwu poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.