II SA/Rz 124/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku G.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. II SA/Rz 124/18 U Z A S A D N I E N I E G.M. (dalej: Skarżąca) zwróciła się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując wniosek tym, że jej jedynym źródłem utrzymania jest kwota 2.244 zł z tytułu emerytury, nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, udziałów, kosztowności, ani wartościowych przedmiotów ruchomych jak samochód, w gospodarstwie domowym jest osobą samotną. Skarżąca jako majątek wskazała dom o pow. 100 m², mieszkanie 50 m², nieruchomość rolna o pow. 1,63 ha, a jako stałe zobowiązania zadeklarowała opłaty na gaz, energię, wodę, wyżywienie, odzież, lekarstwa i leczenie , remonty mieszkania, środki higieny, opał, telefon, im opłaty sądowe co pochłania w całości kwotę 2.244 zł. Wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej Skarżąca podała, że średnio miesięcznie wydaje: na wyżywienie 800 zł , lekarstwa i leczenie 300 zł, gaz, energię elektryczną, kanalizację i wodę oraz wywóz śmieci 350 zł, opał 100 zł, telefon 120 zł, środki higieny osobistej 60 zł, podatki i opłaty 64 zł, odzież 100 zł, bieżące remonty mieszkania 300 zł, opłaty sądowe 50 zł. Nie oświadczyła, że korzysta z pomocy instytucji i innych osób w związku z sytuacją materialną, przedłożyła dwa rachunki: za energię i gaz na kwoty 128,83 zł i 73,56 zł oraz historie rachunku bankowego za okres od 27.02.2018 do 19.03.2018 r. z operacją wypłaty środków w wysokości 2.240 zł i opłaty za prowadzenie rachunku. Wyjaśniła, że pod wskazanych w skardze adresem zamieszkują dwie osoby, ale prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, nie uzyskuje żadnych pożytków z posiadanej nieruchomości rolnej. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Co do zasady w postępowaniu sądowoadministracyjnym strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.– zwanej dalej: "P.p.s.a."), a prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W przypadku osoby fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. w takim jak wnioskowany, może być przyznane gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z treści powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym. Samo zaś zwolnienie powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest przez nią rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku i na wezwanie rozpoznający go referendarz uznał, że Skarżąca nie wykazała, że pozostaje w sytuacji w której nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, co stanowi przesłankę do zwolnienia od ich ponoszenia. Skarżąca posiada jak podała stałe źródło dochodu w wysokości 2.244 zł, w całości według oświadczenia konsumowane przez wydatki. Nie wykazała o co była wzywana, jego wysokości, de facto nie przedłożyła wyciągów z rachunku bankowego. Załączona do wyjaśnień historia rachunku nie jest wyciągiem a wydrukiem dwóch operacji: wypłaty środków i pobrania opłaty za prowadzenie rachunku. Brak jest przepływów pieniężnych, które pozwoliłyby na weryfikację stanu środków pieniężnych. Skarżąca nie wykazała jakichkolwiek wydatków na leczenie, nie powołała się na okoliczności losowe, nadzwyczajne, które uniemożliwiałyby jej pokrycie koniecznych kosztów związanych z postępowaniem przed sądem. Oświadczyła natomiast, że średnio w miesiącu wydatkuje kwotę 300 zł na bieżące remonty. Nie powołała się na okoliczności, że stałe wydatki remontowe są konieczne z uwagi na złe warunki mieszkaniowe i ich ponoszenie jest niezbędne. Skarżąca w sposób bardzo lakoniczny próbowała wyjaśnić swoją sytuację jako trudną na tyle, że nie pozwala ona na partycypowanie w jakiejkolwiek części w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Jednak przy uwzględnieniu całokształtu podanych informacji, rozpoznający wniosek referendarz uznał, że Skarżąca nie wykazała przesłanek przyznania prawa pomocy. Dodać należy, że sporną decyzję zaskarżyła także jej córka M. M. Zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w postępowaniu sądowoadministracyjnym do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (§ 1), z tym że pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne podlega jednej opłacie - § 2. Przepis § 2 art. 214 P.p.s.a. ma zastosowanie w przypadku współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas gdy uprawnienia lub obowiązki dwóch (kilku) osób związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, np. w przypadku wspólnych uprawnień i obowiązków współwłaścicieli nieruchomości, którzy wywodzą swój interes prawny z prawa własności nieruchomości. Opłata sądowa obciąża wówczas skarżących solidarnie, a nie każdego z nich w pełnej wysokości. Skarżący - zobowiązani solidarnie- mogą uiścić stosowny wpis razem albo wpłaty takiej może dokonać (w całości) jedna osoba. Uiszczenie wpisu przez jednego ze skarżących zwalnia pozostałych z obowiązku uiszczenia tej należności. Zatem Skarżąca może podjąć próbę porozumienia w tej sprawie z drugą skarżącą - córką by wspólnie wywiązać się z nałożonego obowiązku uiszczenia opłaty sądowej lub ewentualnie innych przyszłych kosztów, o ile wystąpią. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.