II SA/Rz 124/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 28 września 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 lipca 2018 r. odmawiającego przyznania M.M. prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi G.M. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie M.M. zwróciła się ponownie w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Argumentując wniosek podała, że jej jedynym źródłem utrzymania jest kwota 797 zł z tytułu pracy w wymiarze ½ etatu, nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji, udziałów, kosztowności, ani wartościowych przedmiotów ruchomych jak samochód, w gospodarstwie domowym jest osobą samotną. Skarżąca jako majątek wskazała jedynie mieszkanie 50 m², a jako stałe zobowiązania zadeklarowała opłaty na gaz, energię, kanalizację i wodę, wyżywienie, odzież, lekarstwa i leczenie, remonty mieszkania, środki higieny, opał, środki higieny osobistej, telefon, wyżywienie, odzież, co daje w całości wydatki w kwocie 797 zł. Na podstawie akt sądowych sprawy i dodatkowych wyjaśnień złożonych na potrzeby uprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd ustalił, że Skarżąca nie posiada rachunku bankowego, średnio miesięcznie wydaje: na gaz energię elektryczną, kanalizację i wodę 145 zł, opał 40 zł, telefon 60 zł, środki higieny osobistej 50 zł, wyżywienie 420 zł, podatki i opłaty 32 zł, odzież 50 zł, nie korzysta z pomocy instytucji i innych osób w związku z sytuacja materialną. Wedle jej wyjaśnień pod wskazanym w skardze adresem zamieszkują dwie osoby, ale prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Nie wykazała jednak za pomocą rachunku bankowego, zeznania PIT czy zaświadczenia, o co była wzywana, wysokości swoich dochodów. Nie przedłożyła rachunków za media, nie wykazała nie tylko wysokości dochodów, ale także jakichkolwiek wydatków. Nie powołała się na okoliczności losowe, nadzwyczajne, które uniemożliwiałyby jej pokrycie koniecznych kosztów związanych z postępowaniem przed sądem. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Uzasadniając swoje odmowne stanowisko wyjaśnił, że informacje zawarte we wniosku i podane w następstwie uprzednio wystosowanego do niej wezwania nie uprawniają go do uznania, że skarżąca pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca po raz kolejny bardzo ogólnie i mało precyzyjnie odniosła się do swojej sytuacji finansowej, nie dokumentując zarówno dochodu w zadeklarowanej wysokości jak również nie uprawdopodabniając wydatków, szczególnie na opłaty, jednocześnie zaznaczając odrębność swojego gospodarstwa domowego. Skarżąca wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej pominęła je milczeniem w części, co należy potraktować jako odmowę ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiającą ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Brak wymienionych informacji budzi wątpliwości czy Skarżąca faktycznie wymaga wsparcia w postaci przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, M.M. wniosła o jego uchylenie, sprostowanie i uzupełnienie części orzekającej, zwolnienie z kosztów wpisu sądowego od skargi w części oraz ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. W szczególności dlatego, że Sąd nie określił wysokości wpisu od skargi, jak również nie określił, czy wpis dotyczy wyłącznie skarżącej czy jest to opłata solidarna z G.M. Ponadto część orzekająca winna być uzupełniona o ustalenie miejsca lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nadto Sąd nie zbadał wnikliwe sytuacji materialnej skarżącej stwierdzając, że nie wykazała, że pozostaje w sytuacji, w której wymaga wsparcia w postaci przyznania prawa pomocy, podczas gdy wniosek dotyczy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżąca rzetelnie i zgodnie z prawdą wykazała swoją sytuację majątkową oraz rodzinną, jak również brak możliwości dokonania opłaty sądowej w całości, bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Doprecyzowała, że jej wniosek dotyczy nie tylko zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w części lecz przede wszystkim ustanowienia pełnomocnika prawnego z urzędu, koniecznego do realizacji jej konstytucyjnego prawa do obrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. radcy prawnego objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy, którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, po myśli art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymóg spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej jego przyznanie. Sąd stwierdza, że referendarz sądowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną nie spełniła warunku wykazania, że spełnia przesłanki przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy. Przy ocenie zasadności wniosku wzięto słusznie pod uwagę, że Skarżąca bardzo ogólnie i mało precyzyjnie odniosła się do swojej sytuacji finansowej, nie dokumentując zarówno dochodu w zadeklarowanej wysokości jak również nie uprawdopodabniając wydatków, szczególnie na opłaty, jednocześnie zaznaczając odrębność swojego gospodarstwa domowego. Dodać należy, że Skarżąca była wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej i takowych nie przedłożyła. Nie wykazała za pomocą rachunku bankowego, zeznania PIT czy zaświadczenia, o co była wzywana, wysokości swoich dochodów. Nie przedłożyła rachunków za media, nie wykazała nie tylko wysokości dochodów, ale także jakichkolwiek wydatków. Nie powołała się na okoliczności losowe, nadzwyczajne, które uniemożliwiałyby jej pokrycie koniecznych kosztów związanych z postępowaniem przed sądem. Milczenie Skarżącej w kwestiach odnoszących się do jej sytuacji, należy jak słusznie przyjął referendarza, potraktować jako uchylanie się od obowiązku ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Brak wymienionych informacji budzi wątpliwości czy Skarżąca faktycznie wymaga wsparcia w postaci przyznania prawa pomocy. Skarżąca uchyliła się od współpracy z Sądem w zakresie wyjaśnienia i udokumentowania tej sytuacji, co przy uwzględnieniu całokształtu podanych informacji, nie pozwoliło na uwzględnienie jej wniosku. Sąd, wbrew twierdzeniom Skarżącej, naprowadził ją na to, że wpis w niniejszej sprawie będzie miał charakter solidarny wskazując, że może podjąć próbę porozumienia w tej sprawie z drugą skarżącą by wspólnie wywiązać się z nałożonego obowiązku uiszczenia opłaty sądowej lub ewentualnie innych przyszłych kosztów, o ile wystąpią. Także podniesiony zarzut o niewskazaniu wysokości wpisu od skargi w niniejszej sprawie w uzasadnieniu postanowienia okazał się chybiony, w kontekście okoliczności jakie legły u podstaw odmownego załatwienia wniosku. Skarżąca posiada wiedzę na temat wysokości wpisu w tej sprawie, bowiem jest to już kolejna sprawa tocząca się przed tut. Sądem w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie drogi gminnej w N., w której wpis sądowy wynosi 500 zł (II SA/Rz 801/13). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.