II SA/Rz 1246/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi KP na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] lipca 2016 r. nr SKO[.] w przedmiocie odmowy wydania dokumentów z akt sprawy -skargę oddala- Podaniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. KP zwrócił się do Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] o wydanie kserokopii dokumentów dotyczących realizacji procedur skierowania jego matki do domu pomocy społecznej, a to opinii biegłego lekarza psychiatry, opinii psychologa, uzasadnienia potrzeby skierowania matki do DPS złożone do Sądu Rejonowego w [.] oraz wyroku tego Sądu. Postanowieniem z dnia [.] maja 2016 r. nr [.], Kierownik MGOPS-u w [.], na podstawie art. 28, 73 i 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) dalej zwanej: "k.p.a.", odmówił wnioskodawcy wydania żądanych dokumentów uznając, że nie przysługuje mu w prowadzonym postępowaniu, w którym zgromadzono te dokumenty, status strony. W zażaleniu KP zakwestionował ustalenie organu podkreślając, że w razie umieszczenia matki w DPS będzie zobowiązany do pokrycia kosztów jej pobytu w takiej placówce, zgodnie z przepisami art. 60 i 61 ustawy o pomocy społecznej. Dlatego tylko na etapie toczącego się postępowania o umieszczenie matki w DPS może on kwestionować zasadność takiego umieszczenia, a zatem powinien mu przysługiwać status strony postępowania. Postanowieniem z dnia [.] lipca 2016 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Stwierdziło, że prawo wglądu do akt sprawy przysługuje bowiem tylko stronie danego postępowania. Tymczasem wnioskodawca nie posiada takiego statusu i może wykazać się tylko posiadaniem interesu faktycznego, a nie prawnego. W skardze, domagając się uchylenia wydanych postanowień, KP przedstawił argumentację odpowiadającą treści odwołania. Podkreślił, że potencjalnie będzie w przyszłości zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS, stosownie do art. 60 i 61 ustawy o pomocy społecznej, a zatem powinien być stroną postępowania o umieszczenie matki w DPS, aby móc kwestionować zasadność takiego umieszczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy zaskarżone postanowienie ocenie legalności w zakresie wyżej opisanym Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddano postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] lipca 2016 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Burmistrza [.] z dnia [.] maja 2016 r. o odmowie wydania KP kserokopii dokumentów wskazanych w piśmie z dnia 27 kwietnia 2016 r. W podstawie prawnej organ pierwszej instancji powołał art. 28 i art. 73 k.p.a. Stosownie do art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Natomiast definicja strony zawarta w art. 28 k.p.a. stanowi, że jest nią każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w rozumieniu przywołanego przepisu musi mieć oparcie w przepisach prawa. To bowiem przepisy decydują o tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes, czy tez nie. Kryterium "interesu prawnego" ma zasadniczo charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnioskodawcy a przedmiotem sprawy. Musi to być interes o charakterze osobistym, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Od tak pojętego "interesu prawnego" odróżnić należy "interes faktyczny", to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Innymi słowy, o posiadaniu przez dany podmiot interesu prawnego, aby być stroną w postępowaniu administracyjnym, decyduje co do zasady norma prawa materialnego, na której opiera się zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Źródeł interesu prawnego należy poszukiwać w przepisach prawa materialnego, choć interes prawny może być wywodzony także spoza materialnego prawa administracyjnego. Jednakże interes prawny musi być rozumiany jako obiektywna, czyli realnie istniejąca potrzeba zapewnienia ochrony prawnej. Interes prawny jest indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. wyroki NSA: z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2084/12 i z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3086/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej "http://orzeczenia.nsa.gov.pl"). Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2016 r. KP zwrócił się do Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] o wydanie kserokopii dokumentów dotyczących realizacji procedur skierowanych do jego matki w tym: opinii biegłego lekarza psychiatry, opinii biegłego lekarza psychiatry, opinii psychologa, uzasadnienia potrzeby skierowania matki złożone do Sądu Rejonowego - Sądu Rodzinnego w [.] przygotowane przez Ośrodek. Zawnioskował o udostępnienie dokumentacji zgromadzonej w sprawie o umieszczenie swojej matki MP w domu pomocy społecznej. Stroną postępowania w sprawie umieszczenia osoby w DPS jest tylko ta osoba, a więc wyłącznie MP. W postępowaniu tym jako strona nie mógł występować skarżący. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby skarżący działał w tej sprawie jako pełnomocnik MP, ani też nie wykazał się innym tytułem upoważniającym do działania imieniem matki. W aktach znajduje się tylko pełnomocnictwo MP dla córki KH z dnia 28 kwietnia 2016 r. do udzielania córce wszelkich informacji związanych z toczącą się sprawą w MOPS w [.] o umieszczenie MP w DPS " [.] " w [.]. Skarżący swój interes prawy w zażaleniu jak i w skardze uzasadnia tym, że potencjalnie w przyszłości może być zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej i dlatego posiada zarówno interes faktyczny jak i prawny. Z wyżej przytoczonych cech interesu prawnego wynika, że ma być on aktualny i znajdować oparcie w normie prawnej będącą podstawą prawną prowadzonej sprawy administracyjnej. Wywodzenie interesu prawnego z innej sprawy, o ewentualne ponoszenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, nie może być źródłem interesu prawnego skarżącego w sprawie o umieszczenie matki w domu pomocy społecznej. W przypadku ponoszenia odpłatności krąg stron regulują inne przepisy, a mianowicie art. 60 i art. 61 ustawy o pomocy społecznej. Z podanych względów Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy prawidłowo oceniły, że w sprawie o umieszczenie matki skarżącego w domu pomocy społecznej, skarżący nie ma interesu prawnego. Konsekwencją powyższego było odmówienie wydania mu dokumentów, o które zwrócił się we wniosku z dnia 26 kwietnia 2016 r. i rozstrzygnięcia te ocenić należało jako zgodne z prawem. Prawidłowo też Kolegium oceniło, że brak powołania w podstawie prawnej przez organ pierwszej instancji art. 74 § 2 k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ organ pierwszej instancji dokonał oceny, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. właśnie na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia przepis art. 74 § 2 k.p.a. został już powołany. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.